Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Vipele vyekundu vinavyotokea ghafla mara nyingi husababishwa na mzio (vipele vya kuumuka – urticaria), joto na jasho (vipele vya jasho), kuumwa na wadudu, upele (scabies), maambukizi ya vinyweleo, au virusi (kama surua). Vingine hutokana na dawa. Mara nyingi hupona vyenyewe, lakini vipele visivyofifia ukibonyeza kwa glasi pamoja na homa, malengelenge mdomoni au macho, au uvimbe wa uso ni dharura.

Hofu ya kuongea mbele za watu ni ya kawaida sana; kwa wengine ni sehemu ya wasiwasi wa kijamii (social anxiety). Tiba yenye ushahidi bora ni kujianika taratibu (exposure) pamoja na kubadili mawazo hasi – mbinu za CBT. Mpango wa wiki 4: Wiki 1 – jitambue: andika hofu zako ("nitasahau", "watanicheka"), jizoeze kupumua kwa kina (vuta sekunde 4, shikilia 4, toa 6) mara 2 kwa siku, na ongea dakika 1–2 mbele ya kioo au jirekodi kwenye simu. Wiki 2 – anza kidogo: ongea mbele ya mtu 1–2 unaowaamini, uliza swali moja kwenye kikao, badili mawazo hasi kuwa ya kweli ("nikisahau, nitaangalia maandishi"). Wiki 3 – ongeza ugumu: wasilisha dakika 3–5 mbele ya kikundi kidogo, tumia muundo rahisi (utangulizi – hoja 3 – hitimisho), omba maoni. Wiki 4 – jaribu halisi: wasilisha mbele ya kundi kubwa zaidi, angalia watu wachache wenye uso wa kirafiki, na jipongeze bila kutafuta ukamilifu. Maandalizi mazuri, usingizi, na kuepuka kahawa nyingi kabla husaidia. Hofu ikiwa kubwa, ikakuzuia kazi/masomo, au inaambatana na wasiwasi wa kila siku – mtaalamu wa afya ya akili husaidia (CBT, na mara nyingine dawa).

Rangi ya kinyesi cha mtoto hubadilika kwa umri na chakula. Siku 1–3: meconium – nyeusi-kijani, nzito kama lami. Siku 3–5: kijani-njano (transitional). Mtoto anayenyonya: njano ya dhahabu, laini, yenye vipande kama mbegu, mara nyingi – hata baada ya kila kunyonya – au mara chache wiki za baadaye. Maziwa ya kopo: njano-kahawia au kijani, nzito kidogo. Baada ya vyakula: rangi mbalimbali kulingana na chakula. Kijani au ute kidogo mara moja moja ni kawaida. Rangi za hatari: nyeupe, kijivu au kama udongo (huweza kuwa mirija ya nyongo kuziba – biliary atresia, dharura inayohitaji upasuaji ndani ya wiki 6–8); nyekundu au damu; nyeusi baada ya meconium (damu ya juu, isipokuwa dawa ya chuma).

Mwanaume anaweza kuongeza nafasi ya kutungisha mimba kwa kuboresha afya ya mbegu – lishe bora (vitamini C, D, E, zinki, omega-3), mazoezi, uzito unaofaa, kuacha sigara, pombe na dawa za kulevya, na kuepuka joto kwenye korodani – na kushiriki tendo kila siku 1 hadi 2 katika siku za rutuba za mwenzi. Mbegu huchukua karibu miezi 3 kutengenezwa, hivyo mabadiliko huonekana baada ya muda huo.

Maumivu ya wastani ya tumbo mara nyingi husababishwa na gesi, haja ngumu, kiungulia na vidonda vya tumbo, maambukizi ya tumbo, chakula kisichokufaa, mawe ya nyongo, UTI na, kwa wanawake, hedhi, uvimbe wa ovari au maambukizi ya uzazi. Mahali maumivu yalipo husaidia kukisia chanzo. Maumivu yanayoongezeka, homa, kutapika, damu kwenye choo au tumbo kuwa gumu yanahitaji daktari haraka.

Maumivu ya magoti, miguu na nyonga kwa watu wazima mara nyingi hutokana na uchakavu wa maungio (osteoarthritis), uzito mkubwa, majeraha na kazi nzito, tendoni na misuli. Visababishi vingine ni gauti, baridi yabisi (rheumatoid arthritis), maambukizi ya maungio, maumivu baada ya maambukizi (reactive arthritis – baada ya klamidia au kuharisha), homa ya chikungunya na dengue, seli mundu, neva iliyobanwa mgongoni, na mzunguko duni wa damu miguuni. Maungio kuvimba, kuwa mekundu na moto pamoja na homa, au kushindwa kubeba uzito, huhitaji uchunguzi wa haraka.