Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya
Kuingia hedhi mara moja kwa mwaka
Hedhi mara moja kwa mwaka, miaka 4 baada ya hedhi ya kwanza, si kawaida. Mzunguko wa kawaida kwa mtu mzima ni siku 24–38, na hata kwa balehe huwa kati ya siku 21–45 na hutulia ndani ya miaka 2–3. Kukosa hedhi kwa muda mrefu (oligomenorrhoea/amenorrhoea) kwa msichana mara nyingi husababishwa na PCOS, uzito mdogo sana au mazoezi makali na ulaji duni, msongo, tezi ya shingo, prolactin kuwa juu, au mara chache matatizo ya ovari au tezi ya pituitari. Kutopata hedhi kwa muda mrefu huweza kusababisha ukuta wa mfuko wa uzazi kunenepa (hatari ya saratani baadaye), mifupa kudhoofika, na ugumu wa kupata mimba – hivyo uchunguzi na tiba ni muhimu.
Dawa za kutoa mimba
Makala hii ni ya elimu ya afya; haitoi maelekezo ya kutumia dawa wala dozi. Dawa kuu mbili hutumika kitabibu kusitisha mimba ya mwanzo: mifepristone, inayozuia homoni ya projesteroni ambayo mimba inaihitaji ili kuendelea, na misoprostol, inayofanya mfuko wa uzazi kukaza na shingo ya kizazi kulainika ili mimba itoke. Zikitumika pamoja kwa mujibu wa WHO, ufanisi ni mkubwa zaidi kuliko misoprostol peke yake. Misoprostol pia hutumika kutibu mimba iliyoharibika na kuzuia damu nyingi baada ya kujifungua.
Siku 14 baada ya kumaliza hedhi ni siku ya hatari ya kupata ujauzito?
Inategemea unahesabu kuanzia wapi. Siku za mzunguko huhesabiwa kuanzia siku ya kwanza ya hedhi, si siku ilipoisha. Kwa mzunguko wa siku 28, yai hutoka karibu siku ya 14, na siku za hatari ni karibu siku ya 9 hadi 14. Kama hedhi yako huchukua siku 5, siku 14 baada ya kuisha ni karibu siku ya 19 ya mzunguko, baada ya yai kutoka, kwa hiyo hatari ni ndogo kwa mzunguko wa siku 28. Kwa mzunguko mrefu, siku hiyo inaweza kuwa ya hatari. Pia yai linaweza kuchelewa mwezi wowote, kwa hiyo hakuna siku iliyo salama kabisa.
Visababishi vya Matatizo ya Ngozi Kwenye Maeneo ya Siri ya mwanaume na mwanamke
Matatizo ya ngozi sehemu za siri – muwasho, wekundu, vipele, ngozi kukauka au kuchubuka – mara nyingi husababishwa na fangasi (kinena, uke, kichwa cha uume), jasho na msuguano, mzio wa sabuni, pedi au kondomu, usafi kupita kiasi kwa kemikali, ukurutu, soriasisi, lichen sclerosus, vinyweleo kuambukizwa baada ya kunyoa, skabizi na chawa, na magonjwa ya zinaa (herpes, viungo, kaswende, molluscum). Vidonda, malengelenge, vinundu au muwasho wa muda mrefu huhitaji uchunguzi – si kubadilisha krimu kila wiki.
Mlo wa mtoto wa miezi sita na siku 7
Mtoto wa miezi 6 na siku 7 yuko katika umri sahihi wa kuanza vyakula vya nyongeza, huku akiendelea kunyonya maziwa ya mama mara nyingi kadiri anavyotaka. Mpe milo 2 hadi 3 kwa siku, ukianza na vijiko vidogo 2 hadi 3 kila mlo na kuongeza taratibu. Chakula kiwe kizito na kilichopondwa vizuri: uji mzito wa nafaka uliochanganywa na maziwa ya mama, ndizi mbivu, viazi vitamu, parachichi, malenge, karoti, na mapema yai, dagaa au maini yaliyopondwa kwa ajili ya madini chuma.
Kipimo gani kinaonyesha Virusi vya UKIMWI (VVU) kwa haraka?
Kipimo kinachogundua VVU mapema zaidi ni cha vinasaba (NAT/PCR) – kwa wengi siku 10–33 baada ya maambukizi. Kipimo cha maabara cha antijeni/kingamwili (kizazi cha 4) hugundua siku 18–45; kipimo cha haraka cha antijeni/kingamwili siku 18–90; vipimo vya kingamwili pekee (vingi vya haraka na vya kujipima) siku 23–90. Kipimo "cha haraka" humaanisha majibu ndani ya dakika chache, si kugundua mapema. Kwa sababu hiyo, kipimo hasi baada ya wiki 12 (siku 90) huaminika kwa vipimo vyote, isipokuwa kwa aliyetumia PEP au PrEP. NAT haitumiki kama kipimo cha kawaida cha uchunguzi, isipokuwa kwa watoto wachanga na hali maalum.