Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Kukojoa ndani ya dakika 15 hadi 30 baada ya tendo la ngono ni tabia rahisi na salama inayoshauriwa kupunguza hatari ya maambukizi ya njia ya mkojo (U.T.I), hasa kwa wanawake. Wakati wa tendo, bakteria kutoka ngozi ya sehemu za siri na eneo la haja kubwa – hasa E. coli – husukumwa karibu na tundu la mrija wa mkojo; mkojo unaopita kwa kasi husaidia kuwaosha kabla hawajapanda kwenye kibofu.

Chini ya miezi 6, mtoto apewe maziwa ya mama pekee – maziwa ya ng'ombe hayafai kabisa. Kwa mtoto wa miezi 6–11 asiyenyonya, WHO (2023) inaruhusu maziwa ya fomula au maziwa ya mnyama yaliyochemshwa, pamoja na vyakula vya nyongeza vyenye chuma. Maziwa ya ng'ombe yana chuma kidogo, huzuia ufyonzaji wa chuma, na kwa watoto wadogo baadhi hupoteza damu kidogo kwenye kinyesi – hivyo kiasi kikubwa huleta upungufu wa damu. Baada ya mwaka mmoja, maziwa ya ng'ombe ni chakula kizuri, lakini yasizidi karibu vikombe 2 (mililita 500) kwa siku ili mtoto ale vyakula vyenye chuma.

Ndiyo – ni kawaida. Homoni ya oxytocin, inayotolewa mama akifika kileleni, ndiyo ile ile inayosukuma maziwa wakati wa kunyonyesha. Kwa hiyo maziwa yanaweza kuchuruzika au kurushwa wakati wa msisimko au kilele, hasa miezi ya mwanzo na matiti yakiwa yamejaa. Si ugonjwa, hayamdhuru mtoto, na hupungua kadri mtoto anavyokua.

Msemo wa "kiungo kisichotumika hudhoofika" ni kweli kwa misuli na viungo vingi. Kwa uume, kusimama mara kwa mara – iwe kwa tendo, kujichua au usiku ukiwa umelala – husaidia damu yenye oksijeni kufika kwenye tishu zake. Tafiti zinaonyesha wanaume wazee wenye shughuli ndogo za ngono wana hatari kubwa kidogo ya upungufu wa nguvu za kiume. Hata hivyo, kutoshiriki ngono kwa muda hakushushi testosterone kwa kiasi kikubwa.

Baada ya kujifungua, homoni za ujauzito (estrojeni na projesteroni) hushuka haraka, wakati prolactin na oxytocin huongezeka. Prolactin huchochea matiti kutengeneza maziwa na huongeza hamu ya kumtunza mtoto. Oxytocin hukamua maziwa, husinyaza kizazi na huleta utulivu na upendo kati ya mama na mtoto. Mabadiliko haya, pamoja na estrojeni ndogo, hupunguza hamu ya tendo la ndoa kwa muda – jambo la kawaida linalohitaji uelewa wa wenzi wote wawili.

Baadhi ya wanawake wanaonyonyesha huhisi msisimko wa kingono, na mara chache hufika kileleni, mtoto anaponyonya. Hii ni hali ya kawaida ya mwili: kunyonya huchochea homoni ya oxytocin – ileile inayohusika na kufika kileleni – na chuchu zina neva nyingi. Kukunja miguu kunaweza kuongeza hisia hizo kwa kugusanisha sehemu nyeti. Si kosa, si dalili ya ugonjwa, na haimaanishi chochote kibaya kuhusu mama na mtoto.