Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

FEFO ni vidonge vya madini chuma pamoja na folic acid. Huzuia na kutibu upungufu wa damu unaotokana na ukosefu wa madini chuma na folic acid. Hutolewa kwa wajawazito (kila siku), kwa wanawake baada ya kujifungua, na – kwa mpango wa WHO – kwa vijana wa kike na wanawake wa umri wa kuzaa mahali ambapo upungufu wa damu ni wa kawaida. Folic acid kabla ya mimba huzuia mgongo wazi kwa mtoto.

Chumvi nyingi (sodium) huongeza presha kwa kufanya mwili kuhifadhi maji na kukaza mishipa ya damu. Presha ya juu ni 140/90 mmHg au zaidi (milimita za zebaki). Duniani watu bilioni 1.3 wana presha ya juu na karibu nusu hawajui; huchangia vifo karibu milioni 10 kila mwaka kupitia kiharusi, shambulio la moyo na figo kushindwa. WHO hushauri chumvi chini ya gramu 5 kwa siku (kijiko kimoja cha chai) – usiiondoe kabisa, ila punguza. Chakula chenye potassium nyingi (ndizi, parachichi, maharage, mboga za majani) hushusha presha zaidi.

Wakati wa kunyonyesha chuchu huwa na hisia zaidi, na wiki za mwanzo huweza kuuma. Kwa wanawake wengi, kuguswa chuchu na mpenzi katika kipindi hiki si raha – kunaweza kuuma, kutoa maziwa au kuleta hisia za 'kuwa ni za mtoto'. Wengine hawana tatizo. Ni salama kwa mtoto mradi chuchu zisafishwe na hazina vidonda. Kila mwanamke aamue kinachomfaa; mawasiliano kati ya wapenzi ni muhimu, na kuchezea chuchu kusiwe njia ya kwanza ya kuamsha hisia kama haimpendezi.

Upungufu wa damu kwa watoto wadogo husababishwa zaidi na upungufu wa madini chuma, malaria na minyoo – na mara chache sikoseli. Njia kuu ni: kunyonyesha maziwa ya mama tu miezi 6 ya kwanza, kisha vyakula vyenye chuma kila siku kuanzia miezi 6 (maini, nyama, dagaa, samaki, yai, maharage, mboga za majani), pamoja na matunda yenye vitamini C. Epuka chai na maziwa ya ng'ombe mengi kabla ya mwaka 1. Vidonge au sharubati ya chuma hutolewa kwa ushauri wa mtoa huduma baada ya kipimo.

Kunyoa sehemu za siri ni uchaguzi wa mtu binafsi; nywele hizi pia hulinda ngozi dhidi ya msuguano. Kunyoa huleta vipele, muwasho, nywele kukua ndani, michubuko na wakati mwingine maambukizi ya vinyweleo (folliculitis). Kuepuka: punguza nywele ndefu kwanza kwa mkasi au clipper; loweka ngozi kwa maji ya uvuguvugu dakika 3–5 kulainisha nywele; tumia sabuni laini au jeli ya kunyoa isiyo na manukato – usinyoe ngozi kavu; wembe mkali na safi wa mtu mmoja (usichangie – huweza kueneza maambukizi), ubadilishe mara kwa mara; nyoa kufuata mwelekeo wa nywele kwa mivuto mifupi bila kuvuta ngozi sana; suuza wembe kila mvuto; usinyoe mara kwa mara (pumzisha ngozi siku 2–3); baadaye osha kwa maji baridi, kausha kwa kugusa, na paka mafuta laini yasiyo na manukato au pombe. Vaa nguo za pamba zisizobana. Mbadala: clipper (kupunguza bila kunyoa hadi ngozini) huleta vipele vichache zaidi; krimu za kuondoa nywele (jaribu kwanza sehemu ndogo); waxing au laser kwa wataalamu. Usinyoe juu ya vipele, vidonda au maambukizi.

Watoto hujifunza kula kwa kuiga wazazi na walezi. Ukila matunda na mboga za majani kila siku, ukinywa maji badala ya soda, na mkila pamoja kama familia, mtoto hukubali vyakula vipya kwa urahisi zaidi, hukataa chakula mara chache, na hukua vizuri kimwili na kiakili.