Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Huduma ya meno, ikiwemo kung'oa jino, ni salama wakati wowote wa ujauzito ikihitajika. Kipindi cha pili (miezi 4 hadi 6) ndicho bora kwa matibabu yasiyo ya dharura, lakini maumivu makali, uvimbe au usaha yatibiwe mara moja kwa sababu maambukizi ni hatari zaidi kwa mama na mtoto kuliko matibabu. Dawa ya ganzi lidocaine (pamoja na adrenalini kidogo), paracetamol, na antibayotiki kama amoxicillin, penicillin au clindamycin ni salama. Epuka ibuprofen na aspirini miezi ya mwisho, na tetracycline/doxycycline wakati wote. X-ray ya jino ina mionzi kidogo sana na ni salama kwa kinga ya apron.

Wakati wa mlipuko wa ugonjwa unaoenea kwa njia ya hewa au kugusana – kama COVID-19, kipindupindu, surua, Ebola au Marburg – serikali inaweza kuweka masharti kwenye mikusanyiko, shule na taasisi ili kupunguza maambukizi. Wakati wa COVID-19, Tanzania ilitoa miongozo kwa shule na taasisi za elimu (usafi wa mikono, kujikinga, mazoezi na lishe bora). Masharti hubadilika kulingana na mlipuko – fuata maelekezo ya Wizara ya Afya ya wakati huo.

Hedhi ya kweli haiwezi kutokea wakati wa ujauzito, kwa sababu homoni za mimba, hasa projesteroni na hCG, huzuia ukuta wa kizazi kumwagika na huzuia ovari kutoa mayai mapya. Hata hivyo, mjamzito anaweza kutokwa na damu, na mara chache damu hiyo huja kwa mpangilio unaofanana na hedhi. Damu hiyo si hedhi, na ina chanzo kinachohitaji kujulikana.

Baada ya misoprostol, damu kukatika siku 2 hadi 3 baada ya mabonge kutoka kunaweza kumaanisha mimba changa imetoka yote, lakini pia kunaweza kumaanisha mimba bado ipo au imebaki sehemu. Huwezi kujua kwa damu peke yake. Pima mimba kwa mkojo wiki 3 hadi 4 baada ya dawa, au fanya ultrasound au kipimo cha damu mapema zaidi kituo cha afya. Homa, harufu mbaya au damu nyingi ni dharura.

P2 ni kidonge cha dharura cha kuzuia mimba baada ya tendo la ndoa bila kinga au kinga ikishindwa, kama kondomu kupasuka. Si njia ya kutumia kila mwezi. Kinga ya dharura yenye nguvu zaidi ni kitanzi cha kopa kikiwekwa ndani ya siku 5 baada ya tendo, na vidonge vya ulipristal hufanya kazi hadi siku 5. Kwa kinga ya kudumu kuna njia nyingi zenye ufanisi mkubwa kuliko P2.

Kwa mimba ya mwezi mmoja na nusu, dawa zinazotumika zaidi kushusha presha ni methyldopa, nifedipine na labetalol. Zimetajwa kwenye mwongozo wa taifa wa matibabu na zina taarifa nyingi za usalama ujauzitoni. Hakuna dawa moja iliyo bora kwa kila mjamzito: mtoa huduma huchagua kulingana na kiwango cha presha, magonjwa mengine na maudhi ya dawa.