Ni dawa gani nzuri ya kushusha presha kwa ujauzito wa mwezi mmoja na nusu?

Kwa mimba ya mwezi mmoja na nusu, dawa zinazotumika zaidi kushusha presha ni methyldopa, nifedipine na labetalol. Zimetajwa kwenye mwongozo wa taifa wa matibabu na zina taarifa nyingi za usalama ujauzitoni. Hakuna dawa moja iliyo bora kwa kila mjamzito: mtoa huduma huchagua kulingana na kiwango cha presha, magonjwa mengine na maudhi ya dawa.

Lengo ni kuweka presha chini ya 140/90, si kuishusha sana. Dawa za ACE inhibitors kama enalapril na ARB kama losartan hazifai ujauzitoni. Kama umegundua una mimba ukiwa tayari unatumia dawa ya presha, usiiache ghafla: nenda kwa mtoa huduma mapema ili akuchagulie dawa inayofaa. Presha ya 160/110 au zaidi ni dharura.

Kwa nini presha ya mimba changa ni ya kuangaliwa zaidi

Mimba ya mwezi mmoja na nusu ni karibu wiki 6. Presha inayopatikana kabla ya wiki 20 kwa kawaida haijaletwa na ujauzito. Mara nyingi ni shinikizo la juu la damu la muda mrefu ambalo lilikuwepo kabla ya mimba, hata kama mama hakuwahi kupimwa. Soma pia Presha sugu kwa mjamzito.

Hii ni muhimu kwa sababu mjamzito wa aina hii ana hatari kubwa zaidi ya kupata kifafa cha mimba kabla (pre-eclampsia), kondo la nyuma kujitenga, mtoto kukua polepole na kujifungua kabla ya wakati. Kupata matibabu mapema na kuhudhuria kliniki kunapunguza hatari hizi.

Dawa zinahitaji uangalifu kwa sababu viungo vya mtoto huanza kujengwa katika wiki hizi za mwanzo. Tafiti za muda mrefu kuhusu watoto bado si nyingi, kwa hiyo dawa hutumika pale faida ni kubwa kuliko madhara. Kwa mama mwenye presha ya 140/90 au zaidi, faida hiyo imeonekana wazi.

Dawa zinazotumika kushusha presha ujauzitoni

Mwongozo wa taifa unataja dawa hizi tatu kwa presha ya wastani ya ujauzito, na kwa presha ya muda mrefu unataja methyldopa pamoja na nifedipine. Dozi hupangwa na mtoa huduma, na mara nyingine dawa mbili hutumika pamoja. Soma zaidi kuhusu Methyldopa, Nifedipine na matumizi ya methyldopa kwa muda mrefu.

Dawa zisizofaa au za kutumia kwa tahadhari

• ACE inhibitors kama enalapril, lisinopril na captopril: hazifai ujauzitoni, kwa sababu huweza kuharibu figo za mtoto na kupunguza maji ya chupa.

• ARB kama losartan na valsartan: hazifai kwa sababu hiyohiyo.

• Atenolol: huepukwa kwa sababu imehusishwa na mtoto kukua polepole.

• Dawa za kukojoa: hazitumiki kama kawaida ujauzitoni, isipokuwa pale daktari anapoona kuna sababu maalumu.

• Amlodipine: taarifa zake ni chache kuliko za nifedipine. Soma Amlodipine kwa mimba ya mwezi mmoja na nusu.

Orodha ya dawa nyingine zenye hatari kwa mtoto iko kwenye Dawa zinazopelekea ulemavu kwa kichanga.

Presha inapaswa kuwa ngapi

Si lazima kuishusha hadi 120/80. Baadhi ya miongozo hulenga karibu 135/85, lakini presha isishuke kupita kiasi, kwa sababu inaweza kupunguza damu inayofika kwenye kondo la nyuma. Mtoa huduma hutumia vipimo viwili au zaidi kwa nyakati tofauti kabla ya kufanya uamuzi. Soma Kupima shinikizo la damu ili ujue jinsi ya kupima vizuri.

Vipimo unavyoweza kufanyiwa

• Kipimo cha mkojo kuangalia protini, ambayo ni muhimu kujua kiwango cha mwanzo kabla ya mimba kukua.

• Vipimo vya damu vya figo, ini, damu na sukari ili kuona kama presha imeathiri viungo.

• Uchunguzi wa moyo pale inapohitajika, hasa kama presha imekuwepo muda mrefu.

• Kipimo cha mawimbi ya sauti (ultrasound) kuthibitisha umri wa mimba na baadaye kufuatilia ukuaji wa mtoto.

• Uchunguzi wa visababishi vya presha kama ugonjwa wa figo, hasa kwa mama mwenye umri mdogo.

Dawa za kuzuia kifafa cha mimba kabla

Mjamzito mwenye presha ya muda mrefu yuko kwenye kundi la hatari kubwa ya kifafa cha mimba kabla. Mwongozo wa taifa unashauri kufikiria aspirini ya kiwango kidogo pamoja na calcium kwa wanawake wa kundi hili. Aspirini kwa kawaida huanza kuanzia wiki ya 12, ikiwezekana kabla ya wiki ya 16, na hutumika kwa maelekezo ya mtoa huduma tu. Soma Aspirin kwa mjamzito.

Unachoweza kufanya

• Anza kliniki ya ujauzito sasa hivi, usisubiri miezi mitatu, ili dawa na vipimo vipangwe mapema.

• Meza dawa kila siku kwa muda uliopangiwa, hata kama hujisikii kuumwa, kwa sababu presha mara nyingi haina dalili.

• Punguza chumvi nyingi kwenye chakula, hasa vyakula vilivyosindikwa. Soma Mambo ya kufanya nyumbani kwa mjamzito mwenye presha ya kupanda.

• Epuka pombe, sigara na dawa za kununua bila ushauri, hasa dawa za maumivu za kundi la ibuprofen.

• Meza folic acid kama ulivyoelekezwa, kwa sababu husaidia kuzuia ulemavu wa uti wa mgongo wa mtoto. Soma umuhimu wa folic acid.

• Fanya shughuli nyepesi kama kutembea, isipokuwa kama mtoa huduma amekuzuia.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na mojawapo ya hizi:

• Presha ya 160/110 au zaidi, hata kama hujisikii vibaya.

• Kichwa kuuma sana bila kupoa, au macho kuona ukungu au miale ya mwanga.

• Maumivu makali chini ya mbavu upande wa kulia au juu ya tumbo.

• Uso na mikono kuvimba ghafla.

• Kupumua kwa shida au maumivu ya kifua.

• Degedege au kupoteza fahamu.

• Damu kutoka ukeni au maumivu makali ya tumbo.

Lini umwone mtoa huduma

• Una presha na umegundua una mimba, hata kama ni siku ya kwanza kujua.

• Unatumia dawa ya presha yoyote na umekosa hedhi.

• Presha haishuki licha ya kutumia dawa kama ulivyoelekezwa.

• Dawa inakuletea maudhi kama usingizi mwingi, kizunguzungu au kichwa kuuma.

• Unapanga kushika mimba na una presha: kubadilisha dawa kabla ya mimba ni salama zaidi.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara