Michirizi ya mishipa ya damu kwenye ngozi (telangiectasia)

Maelezo ya jumla

Telangiectasia ni mishipa midogo ya damu iliyopanuka karibu na uso wa ngozi, inayoonekana kama mistari mizuri myekundu, pinki au zambarau – mingine kama utando wa buibui (spider veins). Ukiibonyeza, hufifia, kisha hurudi ukiachia.

Mara nyingi ni suala la mwonekano tu. Hata hivyo, mahali inapotokea na dalili zinazoambatana zinaweza kuonyesha ugonjwa wa ndani.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Usoni – pua na mashavu – jua, umri, rosacea, pombe.

• Miguuni (spider veins) – mishipa ya vena kudhoofika, kusimama muda mrefu, ujauzito, uzito.

• Kifuani na mabegani kama buibui (spider naevi), pamoja na viganja vyekundu – ugonjwa wa ini.

• Kwenye ngozi iliyopakwa steroid kwa muda mrefu – ngozi nyembamba na mishipa kuonekana.

• Midomoni, ulimini na vidoleni, pamoja na damu puani ya mara kwa mara – ugonjwa wa kurithi (HHT).

Visababishi

• Jua na umri – ngozi inadhoofika.

• Ujauzito na homoni – vidonge vya uzazi wa mpango.

• Mishipa ya vena ya miguu kudhoofika (varicose veins).

• Kupaka krimu za steroid au za kujichubua kwa muda mrefu – kisababishi cha kawaida hapa nchini.

• Rosacea.

• Pombe na ini kusinyaa.

• Majeraha, upasuaji, mionzi.

• Magonjwa ya kinga – scleroderma, lupus.

• Ugonjwa wa kurithi wa mishipa (hereditary haemorrhagic telangiectasia).

Dalili zinazoambatana

• Mara nyingi hakuna dalili nyingine.

• Muwasho au kuungua kidogo, hasa miguuni.

• Miguu kuuma au kujaa jioni – vena kudhoofika.

• Uso kuwa mwekundu na vipele – rosacea.

• Manjano, tumbo kubwa – ini.

• Damu puani ya mara kwa mara – HHT.

Dalili za hatari

Onana na daktari mapema ukiwa na:

• Damu puani ya mara kwa mara, damu kwenye kinyesi au upungufu wa damu pamoja na michirizi.

• Michirizi mingi mipya kifuani pamoja na manjano, tumbo kubwa au uchovu.

• Kidonda kisichopona au rangi ya ngozi kubadilika miguuni.

• Michirizi mipya baada ya kutumia krimu za kujichubua.

Vipimo

• Mara nyingi uchunguzi wa ngozi unatosha.

• Vipimo vya ini – kwa spider naevi nyingi.

• Kipimo cha damu – kwa damu puani au upungufu wa damu.

• Ultrasound ya mishipa ya miguu – kwa varicose veins.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Kuacha chanzo – krimu za steroid na za kujichubua; kupunguza pombe.

• Kutibu chanzo – ini, rosacea, mishipa ya miguu.

• Matibabu ya mwonekano – leza (laser), sindano za kufunga mishipa (sclerotherapy) kwa miguu, au kisu cha umeme kidogo; katika kliniki za ngozi.

• Soksi za kubana – kwa michirizi ya miguu.

Kinga

• Jikinge na jua – kofia, mafuta ya kuzuia jua.

• Usitumie krimu za kujichubua wala steroids bila ushauri.

• Fanya mazoezi; usisimame muda mrefu bila kusogea.

• Punguza pombe.

Lini umwone daktari

• Michirizi inayoongezeka haraka.

• Michirizi pamoja na damu puani au upungufu wa damu.

• Unataka matibabu ya mwonekano.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara