Dalili na viashiria vya magonjwa mbalimbali

Maumivu ya ulimi mara nyingi hutokana na kujing'ata, vyakula vya moto, vidonda vya aphthous, fangasi au meno makali. Upungufu wa madini chuma, B12 na folate, mzio, herpes na sindromu ya mdomo kuwaka moto pia husababisha. Maumivu yanayoendelea pamoja na kidonda, uvimbe mgumu au maumivu yanayoenda sikioni kwa zaidi ya wiki 3 yanahitaji uchunguzi wa saratani.

Ulimi wa kawaida ni pinki wenye utando mwembamba mweupe. Ulimi mweupe mara nyingi ni uchafu, kinywa kukauka au fangasi; mwekundu laini ni upungufu wa vitamini au madini chuma; mweusi wenye "nywele" ni vinyweleo kurefuka kwa sigara, antibiotiki au usafi duni; mabaka kama ramani ni ulimi wa ramani. Kiraka cheupe au chekundu kisichofutika kichunguzwe.

Ulimi kuwaka moto ni hisia ya kuungua, kuchoma au kama umeungua kwa chai ya moto kwenye ulimi, mara nyingi bila kitu kuonekana. Visababishi ni upungufu wa madini chuma na vitamini B, fangasi, kinywa kukauka, tindikali, kisukari, mzio, dawa, na sindromu ya mdomo kuwaka moto (hasa wanawake baada ya komahedhi). Hutibiwa kwa kutibu chanzo.

Kubanduka kwa ngozi ni tabaka la juu la ngozi kutoka kwa vipande au magamba. Mara nyingi hutokana na ngozi kukauka, kuungua na jua, kupona baada ya homa au jeraha, ukurutu, demataitisi ya mguso, fangasi au psoriasis. Ngozi ya viganja na nyayo kubanduka bila dalili nyingine mara nyingi ni keratolisisi eksifoliativa. Ngozi kubanduka kwa maeneo makubwa pamoja na malengelenge, vidonda mdomoni na machoni, na homa – hasa baada ya kuanza dawa mpya – ni dharura (SJS/TEN).

Maumivu ya tumbo ni dalili ya matatizo mengi – kuanzia gesi na choo kigumu hadi vidonda vya tumbo, mawe ya nyongo, kidole tumbo na mimba iliyotunga nje ya kizazi. Mahali maumivu yalipo, jinsi yalivyoanza na dalili zinazoambatana husaidia kujua chanzo. Maumivu makali ya ghafla, tumbo kuwa gumu, kutapika damu au kuzimia ni dharura.