Dalili na viashiria vya magonjwa mbalimbali
Unashauriwa kufuata ushauri wa daktari wako kabla ya kuchukua hatua yoyote ile baada ya kusoma makala. Bofya picha au neno soma zaidi ili kuingia kwenye makala kwa undani.
Uvimbe shingoni
Uvimbe shingoni mara nyingi ni mitoki iliyovimba kwa sababu ya maambukizi ya koo, meno au sikio, na hupungua ndani ya wiki 2 hadi 4. Visababishi vingine ni tezi ya shingo (goita na vinundu), tezi za mate, vifuko vya maji (sisti), lipoma, jipu, TB ya mitoki na saratani. Uvimbe mgumu usiouma, unaokua, uliodumu zaidi ya wiki 3 hadi 4 – hasa kwa mvutaji sigara au mnywaji pombe – au pamoja na sauti kukwaruza, kumeza kwa shida au kupungua uzito, unahitaji uchunguzi.
Dalili za ugonjwa wa ini
Magonjwa ya ini mara nyingi hayana dalili mwanzoni. Dalili zinapoonekana ni macho na ngozi kuwa njano, mkojo mweusi kama chai, kinyesi cheupe, uchovu, kichefuchefu, maumivu upande wa juu kulia wa tumbo, ngozi kuwasha, tumbo kujaa maji, miguu kuvimba, kutokwa damu kwa urahisi na kuchanganyikiwa. Visababishi vikuu ni homa ya ini B na C, pombe, mafuta kwenye ini, dawa na sumu (pamoja na dawa za kienyeji) na saratani.
Dalili za magonjwa ya figo
Magonjwa ya figo mara nyingi hayana dalili hadi figo zinapokuwa zimeharibika sana. Dalili ni uso na miguu kuvimba, mkojo kupungua au kuwa wenye povu au damu, kukojoa mara nyingi usiku, uchovu, kukosa hamu ya kula, kichefuchefu, ngozi kuwasha, kupumua kwa shida na shinikizo la juu la damu. Visababishi vikuu ni shinikizo la juu la damu, kisukari, magonjwa ya figo yenyewe (glomerulonephritis), dawa, maambukizi na mawe. Watu wenye kisukari au shinikizo la juu wapime figo kila mwaka.
Maumivu ya ubavu na mgongo (kona ya mbavu)
Kona ya mbavu na mgongo ni eneo la mgongo kati ya ubavu wa mwisho na uti wa mgongo, juu ya figo. Maumivu au maumivu ukigongwa taratibu kwenye eneo hili mara nyingi hutokana na figo – maambukizi ya figo (pyelonephritis) au mawe ya figo. Misuli, mbavu, uti wa mgongo, mkanda wa jeshi na nimonia pia husababisha. Maumivu pamoja na homa, kutetemeka na kutapika ni dalili ya maambukizi ya figo – onana na daktari siku hiyo hiyo.
Dalili za kifo kukaribia
Kwa mgonjwa wa ugonjwa usiotibika (saratani iliyosambaa, moyo, figo au ini kushindwa, uzee mkubwa), siku au saa za mwisho mara nyingi huonyesha dalili zinazofanana: kusinzia sana na kuamka kwa shida, kula na kunywa kidogo au kuacha kabisa, mkojo kupungua, mikono na miguu kuwa baridi na yenye rangi ya zambarau, kupumua kubadilika (vipindi vya kusimama na sauti ya makohozi kooni), na kuchanganyikiwa. Huduma shufaa (palliative care) husaidia kupunguza maumivu na mateso, na kuisaidia familia.