Aprikoti ni tunda gani?

Aprikoti ni tunda lenye umbo la duara, nyama laini na rangi inayoweza kuwa ya njano hadi chungwa lililokolea. Kwa jina la kisayansi huitwa Prunus armeniaca na ni wa familia ya Rosaceae. Tunda hili lina uhusiano wa karibu na pichi, tunda damu(plamu), almondi na cheri.

Aprikoti huwa na mbegu moja katikati iliyofunikwa na ganda gumu. Ngozi yake huwa laini na yenye manyoya madogo, huku sehemu ya ndani ikiwa na rangi ya njano au chungwa. Aprikoti inaweza kuliwa ikiwa mbichi au kukaushwa.

Aina za tunda la aprikoti

Kuna aina mbalimbali za aprikoti, na baadhi ya aina zinazojulikana ni:

• Blenheim

• Tilton

• Patterson

• Castlebrite

Aina hizi zinaweza kutofautiana kwa ukubwa, ladha na rangi ya nyama ya tunda, ambayo inaweza kuwa ya njano hadi chungwa lililokolea.

Aprikoti hustawi wapi?

Aprikoti hustawi kwenye mti unaoweza kufikia takribani mita 6 kwa urefu. Mti wake hutoa maua meupe au ya waridi mwanzoni mwa msimu wa ukuaji, kisha matunda hutokea baadaye.

Kwa sababu maua ya aprikoti hutokea mapema, baridi kali au theluji inayotokea baada ya maua kuchanua inaweza kuharibu maua na kupunguza mavuno.

Aprikoti hulimwa katika maeneo mbalimbali duniani. Nchi zinazojulikana kwa uzalishaji mkubwa wa aprikoti ni pamoja na Uturuki na nchi nyingine za maeneo yenye hali ya hewa inayofaa kwa zao hili.

Faida za kiafya za tunda la aprikoti

Huimarisha afya ya macho

Aprikoti ina kiasi kikubwa cha virutubisho vinavyotokana na vitamin A, hasa beta-carotene. Mwili hubadilisha beta-carotene kuwa vitamin A kulingana na mahitaji yake.

Vitamin A ina umuhimu mkubwa katika kudumisha uwezo wa kuona na afya ya sehemu mbalimbali za jicho. Upungufu mkubwa wa vitamin A unaweza kuchangia matatizo ya uwezo wa kuona, hasa katika mazingira yenye upungufu wa lishe.

Husaidia kuimarisha kinga ya mwili

Aprikoti ina vitamin C, ambayo ni muhimu katika kazi mbalimbali za mwili. Vitamin C husaidia katika utendaji wa kawaida wa mfumo wa kinga na pia huchangia katika utengenezaji wa kolajeni.

Kolejeni ni protini muhimu inayosaidia afya ya ngozi, mishipa ya damu, mifupa na tishu nyingine za mwili.

Husaidia afya ya mfumo wa chakula

Aprikoti ina nyuzinyuzi lishe ambazo husaidia mfumo wa chakula kufanya kazi vizuri.

Ulaji wa vyakula vyenye nyuzinyuzi unaweza kusaidia kuongeza kiasi cha kinyesi na kurahisisha haja kubwa. Hivyo, aprikoti inaweza kuwa sehemu ya lishe yenye kusaidia kupunguza uwezekano wa kupata tatizo la kufunga choo, hasa inapoliwa pamoja na vyakula vingine vyenye nyuzinyuzi na maji ya kutosha.

Husaidia afya ya moyo na mishipa ya damu

Aprikoti ina madini ya potasiamu, ambayo ni madini muhimu katika utendaji wa kawaida wa misuli na mfumo wa neva.

Potasiamu pia ina nafasi katika udhibiti wa shinikizo la damu. Lishe yenye potasiamu ya kutosha kutoka kwenye matunda, mboga na vyakula vingine inaweza kusaidia afya ya moyo, hasa inapounganishwa na kupunguza ulaji wa chumvi nyingi.

Hata hivyo, watu wenye baadhi ya magonjwa ya figo au wanaotumia dawa fulani wanapaswa kupata ushauri wa daktari kuhusu kiwango cha potasiamu wanachopaswa kutumia.

Hutoa kemikali zinazofanya kazi kama antioksidanti

Aprikoti, hasa kutokana na rangi yake ya njano au chungwa, ina kemikali mbalimbali za asili za mimea, zikiwemo karotinoidi.

Kemikali hizi zinaweza kufanya kazi kama antioksidanti, ambazo husaidia kulinda chembechembe za mwili dhidi ya uharibifu unaoweza kusababishwa na msongo wa radiko huru za oksijeni.

Hata hivyo, kula aprikoti pekee hakuzuii au kutibu saratani, magonjwa ya moyo au ugonjwa mwingine. Faida kubwa hupatikana zaidi unapokuwa na lishe bora yenye matunda na mboga za aina mbalimbali.

Husaidia kuongeza unywaji wa maji kupitia chakula

Aprikoti mbichi ina maji kwa kiasi kikubwa. Kwa mfano, sehemu kubwa ya aprikoti mbichi ni maji. Matunda yenye maji mengi yanaweza kusaidia kuongeza kiasi cha maji kinachoingia mwilini, ingawa hayapaswi kuchukuliwa kama mbadala wa kunywa maji ya kutosha kila siku.

Viambata muhimu vinavyopatikana kwenye aprikoti

Aprikoti ina virutubisho mbalimbali muhimu, vikiwemo:

• Maji

• Kabohaidreti

• Nyuzinyuzi lishe

• Protini

• Vitamin A na kartotini beta

• Vitamin C

• Vitamin E

• Folate

• Potasiamu

• Kalishiamu

• Magnesiamu

• Fosforasi

• Madini chuma

Virutubisho vinavyopatikana kwenye aprikoti

Kwa mfano wa sehemu ya aprikoti mbichi yenye takribani gramu 70, sawa na karibu matunda mawili:

• Nishati = takribani 34 kcal

• Maji = takribani 86%

• Kabohaidreti = takribani 8 g

• Nyuzinyuzi = takribani 2 g

• Mafuta = takribani 0 g

• Protini = takribani 1 g

• Kalishiamu = takribani 10 mg

• Potasiamu = takribani 207 mg

• Magnesiamu = takribani 6 mg

• Fosforasi = takribani 13 mg

• Vitamin C = takribani 7 mg

• Vitamin E = takribani 1 mg

• Folate = takribani 6 micrograms

Kiasi cha virutubisho kinaweza kutofautiana kulingana na aina ya aprikoti, ukubwa wa tunda na jinsi kilivyolimwa au kuhifadhiwa.

Vitamini muhimu zinazopatikana kwenye aprikoti

Vitamin A na karotini beta

Aprikoti ni chanzo kizuri cha karotini beta, ambayo mwili unaweza kuitumia kutengeneza vitamin A. Vitamin hii ni muhimu kwa:

• Afya ya macho

• Utendaji wa mfumo wa kinga

• Ukuaji wa kawaida wa mwili

• Afya ya ngozi

Vitamin C

Vitamin C inayopatikana kwenye aprikoti huchangia:

• Utendaji wa kawaida wa mfumo wa kinga

• Utengenezaji wa kolajeni

• Afya ya ngozi na tishu mbalimbali

• Kusaidia mwili kutumia madini ya chuma yanayotokana na vyakula vya mimea

Vitamin E

Aprikoti pia ina kiasi cha vitamin E, ambayo ni antioxidant muhimu inayosaidia kulinda chembechembe za mwili dhidi ya uharibifu.

Aprikoti mbichi na aprikoti iliyokaushwa

Aprikoti inaweza kuliwa ikiwa mbichi au ikiwa imekaushwa. Aprikoti mbichi huwa na maji mengi na kwa kawaida ina kiwango kidogo cha kalori kwa uzito wake. Aprikoti iliyokaushwa huwa na maji machache, hivyo sukari na virutubisho vingine huwa vimekusanyika zaidi kwa kiasi kidogo cha chakula.

Kwa sababu hiyo, aprikoti iliyokaushwa inaweza kuwa kitafunwa chenye virutubisho, lakini ni muhimu kula kwa kiasi kwani inaweza kuwa na sukari nyingi kwa kila kiasi kidogo cha chakula. Baadhi ya bidhaa zilizokaushwa pia zinaweza kuwa na sukari iliyoongezwa.

Jinsi ya kula na kuhifadhi aprikoti

Aprikoti inaweza kuliwa moja kwa moja baada ya kuoshwa vizuri. Pia inaweza kutumika kwenye:

• Saladi za matunda

• Juisi au smoothies

• Uji

• Mtindi

• Mapishi mbalimbali ya matunda

• Vitafunwa baada ya kukaushwa

Aprikoti iliyoiva inaweza kuhifadhiwa kwenye jokofu kwa siku kadhaa. Aprikoti ngumu kidogo inaweza kuachwa iive kwanza kabla ya kuliwa.

Ni vizuri kuosha aprikoti kabla ya kula na kuondoa mbegu yake. Mbegu za aprikoti hazipaswi kuliwa kwa wingi, kwani zinaweza kuwa na kemikali zinazoweza kutoa cyanide mwilini na kusababisha sumu.

Faida za kiafya zinazoweza kupatikana kwa kula aprikoti

• Huchangia afya ya macho

• Husaidia kupata vitamin A na karoini beta

• Huchangia ulaji wa vitamin C

• Husaidia utendaji wa kawaida wa mfumo wa kinga

• Ina nyuzinyuzi zinazosaidia afya ya mfumo wa chakula

• Ina potasiamu muhimu kwa kazi za misuli na mfumo wa neva

• Ina kemikali za asili zinazoweza kufanya kazi kama antioksidanti

• Ina maji mengi na inaweza kuwa sehemu ya lishe yenye afya

• Inaweza kuwa kitafunwa chenye virutubisho inapoliwa mbichi au kwa kiasi kinachofaa ikiwa imekaushwa

Hitimisho

Aprikoti ni tunda lenye virutubisho muhimu, hasa beta-carotene, vitamin A, vitamin C, nyuzinyuzi na potasiamu. Kula aprikoti kama sehemu ya lishe yenye matunda na mboga mbalimbali kunaweza kuchangia afya bora ya mwili, macho, mfumo wa chakula na kinga.

Hata hivyo, aprikoti si dawa ya kutibu magonjwa. Faida zake hupatikana vizuri zaidi inapoliwa pamoja na lishe bora, mazoezi ya mwili na mtindo mzuri wa maisha.