Utangulizi: Kwa nini usidharau mbegu za boga?

Kuna vitu ambavyo umekuwa ukividharau au kuona havifai kabisa unapokuwa unakula vyakula aina fulani haswa ikija kwenye ulaji wa mbegu au maganda ya matunda kama zabibu, maboga n.k. Kusoma makala hii itakusaidia kufahamu kiundani kuhusu faida za kiafya za mbegu za maboga na namna ya kutumia mbegu hizo ili kupata faida zake.

Virutubisho Vilivyomo Kwenye Mbegu za Boga

Mbegu za boga huwa na virutubisho vifuatavyo na muhimu sana kwa binadamu;

• Nishati

• Nyuzinyuzi

• Protini

• Mafuta ya omega 6

• Vitamin K

• Madini Phosphorous

• Madini Manganese

• Madini shaba

• Madini zinki

• Madini chuma

• Madini magnesium

• Madini potassium

• Vitamin B2

• Madini folate

• Kemikali nyingine kama lignans na tryptophan

Kila gramu 28 za mbegu za boga kwa kawaida zina nishati ya kalori 151.

Faida za kiafya za mbegu za boga

Kuimarisha Afya ya Tezi Dume

Huimarisha afya ya tezi dume kutokana na kuwa na virutubisho muhimu. Mbegu za boga zina kiwango kikubwa cha madini ya zinki ambayo ni muhimu sana katika kudumisha kazi na ukubwa wa tezi dume katika hali ya kawaida. Upungufu wa zinki umehusishwa na kuongezeka kwa ukubwa wa tezi dume (prostate enlargement), hivyo matumizi ya mbegu hizi yanaweza kusaidia kupunguza hatari hiyo.

Aidha, mbegu za boga zina kemikali asilia kama phytosterol ambazo husaidia kupunguza dalili za kuvimba kwa tezi dume na kuboresha mtiririko wa mkojo kwa wanaume wenye matatizo ya tezi dume. Virutubisho hivi hufanya kazi kwa kusaidia kupunguza msongamano kwenye tezi na kuboresha utendaji wake.

Pia, mafuta yaliyomo kwenye mbegu hizi yana mchango katika kudhibiti homoni za kiume hasa testosteroni, ambayo ina nafasi kubwa katika afya ya tezi dume. Kwa ujumla, matumizi ya mara kwa mara ya mbegu za boga yanaweza kusaidia kulinda na kuboresha afya ya tezi dume, hasa kwa wanaume wenye umri mkubwa.

Kupunguza Hatari ya Saratani

Kwa sababu ya kuwa na vitamini kwa wingi na kemikali ya lignans ambazo hufanya kazi kama viua sumu kupunguza sumu mwilini, tafiti zinaonyesha mbegu za boga huwa na uwezo wa kutibu na kukukinga dhidi ya saratani zifuatazo endapo zitatumiwa kwa muda mrefu:

• Saratani ya titi kwa wanawake walio kwenye komahedhi

Kupunguza Hatari ya Magonjwa ya Moyo

Kwa sababu mbegu za boga huwa na kiwango kizuri cha nyuzinyuzi na mafuta ya omega-6, mafuta haya hupunguza kiwango cha kolestro mbaya (Low Density Lipoprotein - LDL) na kuongeza kolestro nzuri (High Density Lipoprotein - HDL).

Kwa kufanya hivyo, matumizi ya muda mrefu yanaweza kupunguza hatari ya kupata:

• Kiharusi (stroke)

• Mshtuko wa moyo

• Magonjwa mengine ya moyo

• Shinikizo la damu la juu (presha)

Tafiti zinaonyesha pia matumizi ya mbegu hizi hupunguza shinikizo la damu la diastolic kwa zaidi ya asilimia 7 na kuongeza kiwango cha HDL mara 12 ndani ya wiki 12.

Kupunguza Kiwango cha Sukari Kwenye Damu

Tafiti zinaonyesha kutumia mbegu za boga na mazao yake pia huweza kupunguza kwa kiasi kikubwa kiwango cha sukari kwenye damu, hasa kwa wagonjwa wa kisukari. Hii inahusishwa na kiwango kikubwa cha nyuzinyuzi na madini ya magnesium. Tafiti zaidi bado zinahitajika kueleza sababu kamili.

Kuimarisha Mfumo wa Umeng’enyaji wa Chakula

Kwa kuwa na nyuzinyuzi za kutosha, mbegu za boga huimarisha mfumo wa umeng’enyaji wa chakula kwa kusaidia kusaga chakula na kurahisisha utolewaji wa mabaki ya chakula mwilini.

Kuongeza Kiwango cha Shahawa na Afya ya Uzazi

Kwa sababu huwa na madini ya zinki kwa wingi, mbegu hizi huongeza uzalishaji wa shahawa. Matumizi ya mara kwa mara yanaweza kusaidia kuboresha uwezo wa uzazi.

Tafiti zinaonyesha pia kuwa:

• Zinki hupunguza uharibifu wa shahawa kutokana na chemotherapy

• Husaidia dhidi ya athari za magonjwa ya autoimmune

Aidha, huongeza kiwango cha homoni ya testosterone hivyo kuboresha afya ya mwanaume kwa ujumla.

Kusaidia Kupata Usingizi Bora

Kwa kuwa na amino acid iitwayo tryptophan, mbegu za boga husaidia kuleta usingizi kwa watu wenye matatizo ya usingizi.

Pia:

• Zinki huchochea uzalishaji wa homoni ya serotonin

• Magnesium husaidia utulivu wa mwili na usingizi

Faida Nyingine za Kiafya

Mbegu hizi zina faida zingine zaidi kama:

• Kuongeza kinga ya mwili

  Mbegu za boga zina virutubisho vinavyosaidia mwili kupambana na maambukizi kwa kuimarisha mfumo wa kinga. Hii husaidia mwili kuwa na uwezo mzuri wa kujilinda dhidi ya magonjwa mbalimbali.

• Kuongeza nguvu mwilini

  Kutokana na kuwa na mchanganyiko wa protini, mafuta yenye afya na madini muhimu, mbegu hizi husaidia kuongeza nguvu na kusaidia mwili kufanya kazi zake za kila siku kwa ufanisi zaidi.

• Kuboresha afya kwa ujumla

  Virutubisho vilivyomo kwenye mbegu za boga huchangia utendaji mzuri wa mifumo mbalimbali ya mwili, hivyo kusaidia kudumisha afya bora kwa ujumla na kupunguza hatari ya matatizo ya kiafya ya muda mrefu.

Namna ya kutumia mbegu za boga ili kupata faida zake

• Andaa chakula kwa kutumia mafuta ya mbegu hizi

  Unaweza kutumia mafuta ya mbegu za boga kupikia au kuongeza kwenye vyakula kama mboga za majani (mfano mrenda). Njia hii husaidia kupata virutubisho vyake kwa urahisi huku ukiboresha ladha ya chakula.

• Kanga mbegu na kuzila kama karanga (gramu 50–200 kwa siku)

  Mbegu hizi zinaweza kukaangwa kwa joto la wastani bila mafuta mengi na kuliwa kama vitafunwa. Hii ni njia rahisi ya kuzitumia kila siku na kupata nishati pamoja na virutubisho muhimu.

• Kamua mbegu kutengeneza mafuta ya kupikia

  Mafuta yanayotokana na mbegu za boga yanaweza kutumika kupikia au kuongeza kwenye chakula baada ya kupika. Husaidia kuongeza thamani ya lishe kwenye mlo wako.

• Changanya na maziwa mgando na kula kama kifungua kinywa au chakula cha mchana

  Unaweza kuchanganya mbegu za boga na maziwa mgando (yogurt) ili kupata mlo kamili wenye virutubisho. Njia hii ni nzuri kwa kuanza siku au kama chakula chepesi cha mchana.

Maswali yaliyoulizwa mara kwa mara na majibu yake kuhusu mbegu za maboga