Kabichi kifundo ni nini?

Kabichi kifundo, inayojulikana kwa Kiingereza kama Brussels sprouts, ni mboga ndogo za kijani zinazofanana na kabichi ndogo sana. Kwa kweli, kabichi kifundo ina uhusiano wa karibu na kabichi na ni sehemu ya familia ya mboga za cruciferous.

Vifundo hivi kwa kawaida huwa na kipenyo cha takribani inchi 1 hadi 1½ (sentimita 2.5–4). Vifundo vingi vinaweza kuota kwa pamoja kwenye shina moja refu la mmea, ambalo linaweza kufikia urefu wa takribani futi 2–4 (sentimita 60–120).

Kwa upande wa ladha, kabichi kifundo inafanana na kabichi lakini huwa na ladha laini zaidi na muundo mnene zaidi.

Familia

Cruciferae (Brassicaceae)

Jina la kisayansi

Brassica oleracea var. gemmifera

Jina la kawaida

Kabichi kifundo (Brussels sprouts)

Faida za kabichi kifundo kiafya

1. Ina vitamini C kwa wingi

Kabichi kifundo ina kiasi kikubwa cha vitamini C, kirutubisho muhimu kwa afya ya mwili. Vitamini C husaidia katika kazi mbalimbali za mwili na pia hufanya kazi kama antioksidanti inayosaidia kulinda seli dhidi ya uharibifu wa oxidative.

2. Ni chanzo kizuri cha folate

Kabichi kifundo ni chanzo kizuri cha folate (vitamini B9). Folate ni muhimu katika utengenezaji na mgawanyiko wa seli pamoja na michakato mbalimbali ya kawaida ya mwili.

3. Hutoa beta-carotene na vitamini A

Kabichi kifundo ina karotini beta, ambayo ni chanzo cha vitamini A. Vitamini A ni muhimu kwa afya ya macho, ngozi na mfumo wa kinga.

4. Husaidia afya ya mfumo wa chakula

Kabichi kifundo ina nyuzi lishe, ambazo husaidia utendaji wa kawaida wa mfumo wa chakula na kusaidia kupata mlo wenye kiasi kizuri cha nyuzi.

Nyuzi lishe pia husaidia kuongeza ujazo wa kinyesi na kusaidia utendaji wa kawaida wa utumbo.

5. Ina kampaundi za mimea zenye faida kiafya

Kabichi kifundo ni mboga ya familia ya cruciferous na ina kampaundi mbalimbali za mimea, ikiwemo glucosinolates. Kampaundi hizi zimehusishwa na shughuli mbalimbali za kibaolojia zinazoweza kuchangia afya ya mwili.

Baadhi ya kampaundi zinazotokana na glucosinolates zimechunguzwa kwa uwezo wake wa kuwa na shughuli za antioksidanti na za kupambana na saratani, hivyo ulaji wa mboga za cruciferous kama kabichi kifundo unaweza kusaidia katika kuzuia saratani.

6. Huchangia ulinzi wa seli

Mchanganyiko wa vitamini, beta-carotene na kampaundi za mimea zinazopatikana kwenye kabichi kifundo hutoa shughuli za antioksidanti zinazosaidia kulinda mwili dhidi ya uharibifu unaoweza kusababishwa na radiko huru za oksijeni.

7. Husaidia kupata madini muhimu

Kabichi kifundo hutoa madini mbalimbali, yakiwemo potasiamu, kalishiamu, magnesiamu, fosforasi na chuma.

Potasiamu ni muhimu kwa utendaji wa kawaida wa misuli na mfumo wa neva, wakati kalishiamu, magnesiamu na fosforasi huchangia katika kazi mbalimbali muhimu za mwili.

8. Ni mboga yenye virutubisho na nishati kidogo

Kabichi kifundo ina kiasi kidogo cha nishati lakini hutoa virutubisho mbalimbali muhimu. Hivyo inaweza kuwa sehemu nzuri ya mlo unaolenga kuongeza mboga na virutubisho bila kuongeza kiasi kikubwa cha kalori.

Viinirishe vinavyopatikana kwenye kabichi kifundo

Kabichi kifundo ina:

• Vitamini C

• Beta-carotene

• Vitamini A

• Folate

• Vitamini B6

• Thiamin (vitamini B1)

• Riboflavin (vitamini B2)

• Vitamini E

• Nyuzi lishe

• Potasiamu

• Kalishiamu

• Magnesiamu

• Fosforasi

• Chuma

• Zinki

• Manganese

• Glucosinolates

• Kampaundi nyingine za mimea zenye shughuli za antioksidanti.

Virutubisho katika kabichi kifundo

Kwa takribani nusu kikombe cha kabichi kifundo iliyopikwa, sawa na vifundo takribani 4 vya wastani au gramu 78, hupatikana:

Aina za kabichi kifundo

Kuna aina mbalimbali za kabichi kifundo zinazotofautiana kwa rangi, ukubwa, umbo na sifa za ukuaji.

Baadhi ya aina zinazojulikana ni:

Noisette

Ni miongoni mwa aina zinazolimwa za kabichi kifundo.

Bedford Fillbasket

Ni aina nyingine inayojulikana ya kabichi kifundo.

Rubine

Ni aina yenye rangi nyekundu kwenye majani/vifundo.

Mallard

Ni mojawapo ya aina za hybrid za kabichi kifundo.

Captain Marvel

Ni aina ya hybrid.

Prince Marvel

Ni aina nyingine ya hybrid.

Montgomery

Ni aina ya hybrid inayolimwa kwa ajili ya uzalishaji wa kabichi kifundo.

Jade Cross

Ni aina ya hybrid inayojulikana ya kabichi kifundo.

Early Half Tall

Ni aina nyingine ya kabichi kifundo inayotofautiana kwa urefu na muda wa kukomaa.

Asili na historia ya kabichi kifundo

Kabichi kifundo imepewa jina kutokana na Brussels, mji mkuu wa Ubelgiji, ambako ilianza kulimwa.

Ni miongoni mwa mboga chache zinazohusishwa na kaskazini mwa Ulaya. Ilianza kulimwa nchini Ubelgiji katika karne ya 16, kabla ya kuenea Ufaransa na Uingereza katika karne ya 19.

Baadaye ilifikishwa Amerika Kaskazini, ambako ilianza kulimwa na walowezi wa Kifaransa, hasa Louisiana.

Kwa sasa, kabichi kifundo hulimwa katika maeneo mbalimbali yenye hali ya hewa inayofaa, hasa maeneo yenye joto la wastani au baridi.

Ukweli wa kibotania kuhusu kabichi kifundo

Kabichi kifundo hupandwa kutoka kwenye mbegu. Vifundo vya kwanza huwa tayari kuvunwa takribani miezi minne baada ya mbegu kupandwa, na mmea unaweza kuendelea kutoa vifundo kwa takribani wiki sita.

Mmea hustahimili baridi kwa kiwango kikubwa, na vifundo vinavyokomaa baada ya baridi ya kwanza vinaweza kuwa na ladha nzuri zaidi.

Mmea mmoja unaweza kuwa na vifundo vingi vinavyoota kando ya shina moja refu, na kila kifundo ni mkusanyiko wa majani yaliyobanana sana.

Msimu wa kabichi kifundo

Kabichi kifundo inaweza kupatikana katika masoko kwa sehemu kubwa ya mwaka, kutegemea eneo na uzalishaji.

Katika maeneo yenye msimu unaofaa, uzalishaji wake huwa mkubwa zaidi kuanzia mwishoni mwa Agosti hadi Machi.

Jinsi ya kuchagua kabichi kifundo nzuri

Wakati wa kununua kabichi kifundo, chagua:

• Vifundo vidogo na vilivyoshikana vizuri.

• Vifundo vyenye rangi ya kijani angavu.

• Vifundo vilivyo imara na vibichi.

• Vifundo visivyo na majani yaliyonyauka sana.

• Vifundo visivyo na rangi ya njano au dalili za kuoza.

Kwa kawaida, vifundo vidogo, vibichi na vilivyoshikana huwa na ladha nzuri zaidi na muundo mkakamavu.

Jinsi ya kuhifadhi kabichi kifundo

Kabichi kifundo inaweza kuhifadhiwa kwenye mfuko wa plastiki uliofungwa kwa kulegea ndani ya jokofu.

Kwa kawaida inaweza kuhifadhiwa kwa hadi takribani siku tano.

Majani ya nje yaliyonyauka au kuwa ya njano yanaweza kuondolewa kabla ya kupika.

Jinsi ya kuandaa kabichi kifundo

Kabla ya kupika:

1. Ondoa majani ya nje yaliyonyauka au kuharibika

2. Punguza sehemu ya chini ya shina, lakini usikate sehemu yote ya chini ya kifundo

3. Osha vifundo vizuri kwa maji safi yanayotiririka

4. Kwa vifundo vikubwa, unaweza kukata alama ya “X” kwenye sehemu ya chini

Kukata alama ya X kwenye sehemu ya chini husaidia joto kupenya kwenye sehemu ya ndani yenye unene na kufanya kifundo kipike kwa usawa.

Namna za kupika kabichi kifundo

Kabichi kifundo inaweza kupikwa kwa njia mbalimbali, zikiwemo:

• Kuchemshwa

• Kupikwa kwa mvuke

• Kupikwa kwenye microwave

• Kupikwa kwa mchuzi kwa moto mdogo

• Kukaangwa

• Kuchomwa

Inaweza kuongezewa ladha kwa viungo kama:

• Mustard

• Dill

• Caraway

• Mbegu za poppy

• Majani ya sage

Kabichi kifundo pia huenda vizuri pamoja na vyakula vyenye ladha kali kama baadhi ya nyama na jibini.

Epuka kupika kabichi kifundo kupita kiasi

Ni muhimu kuepuka kupika kabichi kifundo kupita kiasi kwa sababu kufanya hivyo kunaweza kufanya vifundo viwe laini sana na kuharibika muundo wake.

Kupika kwa muda unaofaa husaidia vifundo kubaki na muundo mzuri na ladha inayopendeza.

Njia za kupika kwa muda mfupi, kama kupika kwa mvuke, zinaweza pia kusaidia kuhifadhi sehemu kubwa ya kampaundi za mimea na virutubisho. Tafiti zimeonyesha kuwa njia mbalimbali za kupika zinaweza kubadilisha kiwango cha glucosinolates, vitamini na kampaundi nyingine za mimea katika mboga za Brassica.

Je, kabichi kifundo inaweza kuliwa mbichi?

Kabichi kifundo inaweza kuliwa ikiwa mbichi baada ya kuoshwa vizuri.

Inaweza kukatwa vipande vidogo na kuongezwa kwenye saladi au kuliwa pamoja na mboga nyingine. Hata hivyo, kwa sababu vifundo vyake vina muundo mnene na mgumu, watu wengi hupendelea kuvipika.

Tahadhari kuhusu ulaji wa kabichi kifundo

Kwa baadhi ya watu, kula kiasi kikubwa cha kabichi kifundo kunaweza kusababisha gesi, kujaa tumboni au usumbufu wa mfumo wa chakula, kutokana na nyuzi lishe na kampaundi zinazochachushwa na bakteria wa utumbo.

Watu wanaotumia dawa ambazo zinahitaji ulaji wa vitamini K kuwa wa kiwango kinachofanana kila siku wanapaswa kuzingatia ulaji wao wa mboga zenye vitamini K na kufuata ushauri wa mtoa huduma wa afya.

Hitimisho

Kabichi kifundo ni mboga yenye vitamini C, folate, beta-carotene, nyuzi lishe, potasiamu na kampaundi za mimea kama glucosinolates, ambazo huifanya kuwa chakula chenye thamani kubwa ya lishe.

Kama mboga ya cruciferous, kabichi kifundo ina kampaundi zinazohusishwa na shughuli za antioksidanti na uwezo wa kusaidia kuzuia saratani, huku pia ikitoa vitamini na madini muhimu kwa afya ya mwili.