Pichi ni nini?

Pichi, pia huitwa fyulisi, ni tunda lenye umbo la mviringo hadi mviringo-mrefu na mara nyingi huwa na ncha ndogo. Lina mbegu kubwa ngumu katikati, inayojulikana kama “stone,” ndiyo sababu pichi huwekwa katika kundi la matunda yenye kokwa ngumu (stone fruits au drupes).

Ngozi ya pichi huwa na manyoya laini, ambayo ndiyo sifa kuu inayotofautisha pichi na nektarini, ambayo kwa kawaida huwa na ngozi laini. Pichi zilizoiva zinaweza kuwa na rangi kutoka nyeupe-kirimu, waridi hafifu, njano, machungwa hadi nyekundu. Nyama ya tunda inaweza kuwa nyeupe yenye waridi au njano-kahawia kulingana na aina.

Familia: Rosaceae Jina la kisayansi: Prunus persica Jina la kawaida: Pichi/Fyulisi na kizungu ni Peach.

Pichi ni chanzo kizuri cha vitamini A, hasa beta-carotene, na vitamini C.

Husaidia kupata vitamini A

Pichi ina karotini-beta, ambayo mwili unaweza kuibadilisha kuwa vitamini A. Vitamini A ni muhimu kwa afya ya macho, ngozi, mfumo wa kinga na ukuaji wa kawaida wa mwili.

Huchangia afya ya kinga ya mwili

Pichi ina vitamini C, kirutubisho kinachohitajika kwa utendaji wa kawaida wa mfumo wa kinga. Vitamini C pia husaidia katika utengenezaji wa kolajeni na huongeza ufyonzwaji wa chuma kutoka kwenye vyakula vya mimea.

Hutoa nyuzi lishe kwa mfumo wa chakula

Pichi ina nyuzi lishe, ambazo husaidia utendaji wa kawaida wa mfumo wa chakula na kuongeza ujazo wa kinyesi.

Pichi moja ya wastani iliyomenywa ina takribani gramu 2 za nyuzi lishe. Hata hivyo, ili kupata nyuzi za kutosha, ni muhimu pia kula mboga, matunda mengine, jamii ya kunde na nafaka zisizokobolewa.

Hutoa maji na kusaidia lishe yenye nishati ya wastani

Pichi ina kiwango kikubwa cha maji, takribani 88%, na pichi moja ya wastani iliyomenywa ina karibu 42 kcal. Hii huifanya kuwa tunda lenye nishati ya wastani ambalo linaweza kujumuishwa katika mlo wenye uwiano.

Madini yanayopatikana kwenye Pichi

Pichi ina baadhi ya madini muhimu, hasa potasiamu, pamoja na kiasi kidogo cha magnesiamu, fosforasi na kalishiamu.

Potasiamu huchangia utendaji wa kawaida wa misuli na mfumo wa neva, pamoja na kusaidia kudumisha uwiano wa kawaida wa maji mwilini.

Hata hivyo, kiasi cha madini katika pichi si kikubwa sana, hivyo tunda hili linapaswa kuwa sehemu ya mlo mbalimbali badala ya kutegemewa kama chanzo kikuu cha madini.

Antioxidanti na kemikali za mimea

Pichi ina karotini beta na kemikali nyingine za mimea zinazoweza kufanya kazi kama antioksidanti. Misombo hii husaidia mwili kukabiliana na uharibifu wa seli unaohusishwa na molekuli zisizo imara zinazozalishwa mwilini.

Kiasi na aina ya misombo hii vinaweza kutofautiana kulingana na aina ya pichi, kiwango cha ukomavu na namna linavyohifadhiwa au kuchakatwa.

Viinirishe vinavyopatikana kwenye Pichi

• Maji

• Kabohaidreti

• Nyuzi lishe

• Protini

• Vitamini A (karotini beta)

• Vitamini C

• Vitamini E

• Potasiamu

• Magnesiamu

• Fosforasi

• Kalishiamu

• Kemikali za mimea

Viinirishe vinavyopatikana kwenye Pichi moja ya wastani iliyomenywa, mbichi (gramu 98)

• Nishati = 42 kcal

• Maji = 88%

• Mafuta = 0 g

• Kabohaidreti = 11 g

• Protini = 1 g

• Nyuzi lishe = 2 g

• Kalishiamu = 5 mg

• Chuma = 0 mg

• Zinki = 0 mg

• Manganese = 0 mg

• Potasiamu = 193 mg

• Magnesiamu = 7 mg

• Fosforasi = 12 mg

Vitamini zinazopatikana kwenye Pichi moja ya wastani

• Vitamini A = 53 RE

• Vitamini C = 6 mg

• Vitamini B1 (thiamin) = 0 mg

• Vitamini B2 (riboflavin) = 0 mg

• Vitamini B3 (niacin) = 1 mg

• Vitamini B6 = 0 mg

• Vitamini B9 (folate) = 3 μg

• Vitamini E = 1 mg

Aina za Pichi

Pichi hugawanywa kwa ujumla katika makundi mawili kulingana na namna nyama ya tunda inavyoshikamana na kokwa:

• Freestone: Kokwa hutoka kwa urahisi kutoka kwenye nyama ya tunda.

• Clingstone: Nyama ya tunda hushikamana zaidi na kokwa, hivyo kuliondoa huwa kugumu zaidi.

• Semi-freestone: Aina yenye sifa za kati kati ya hizo mbili.

  
  

Aina mbalimbali hutofautiana katika rangi ya ngozi, rangi ya nyama, uimara na kiasi cha maji. Baadhi ya pichi huwa na nyama ya njano, huku nyingine zikiwa na nyama nyeupe au yenye rangi ya waridi.

Pichi ilitokea wapi?

Pichi asili yake ni China, ambako imekuwa ikilimwa kwa zaidi ya miaka 2,500. Baadaye ilisambaa kupitia Uajemi hadi Ulaya, na baadaye ikafika Amerika kupitia wachunguzi wa Kihispania.

Leo pichi hulimwa katika maeneo mbalimbali duniani, hasa katika maeneo yenye hali ya hewa inayofaa kwa miti ya matunda ya majani. China, Italia na Ugiriki ni miongoni mwa wazalishaji wakubwa wa pichi.

Mti wa pichi unaweza kutoa maua mazuri ya rangi ya waridi hadi nyekundu wakati wa masika, ambayo baadaye hutoa matunda yanayokomaa hasa wakati wa kiangazi.

Jinsi ya kuchagua na kuhifadhi Pichi

Chagua pichi ambazo ni imara lakini zinatoa mfinyo kidogo zinapobanwa kwa upole, na ambazo hazina madoa yaliyooza au sehemu zilizolainika kupita kiasi.

Pichi ambazo bado hazijaiva zinaweza kuwekwa kwenye mfuko wa karatasi uliofungwa kwa kulegea katika joto la kawaida kwa takribani siku 2–3 ili kuharakisha kuiva.

Baada ya kuiva, zinaweza kuhifadhiwa kwenye joto la kawaida kwa takribani siku 3–4, au kwa muda mrefu zaidi kwenye jokofu.

Kwa matumizi ya kupikia, ngozi inaweza kuondolewa kwa kulizamisha tunda kwenye maji ya moto kwa takribani sekunde 30, kisha kulipoza.

Hitimisho

Pichi (fyulisi) ni tunda lenye maji mengi na nishati ya wastani, linalotoa vitamini A kupitia karotini-beta, vitamini C, nyuzi lishe na potasiamu, pamoja na kemikali mbalimbali za mimea.

Kulila kama sehemu ya mlo wenye matunda, mboga, nafaka zisizokobolewa na vyakula vingine vyenye virutubisho kunaweza kusaidia kukidhi mahitaji mbalimbali ya lishe.