Keratolisisi eksifoliativa (keratolysis exfoliativa) ni hali isiyo ya kuambukiza ambapo tabaka la juu la ngozi ya viganja (na wakati mwingine nyayo) hubanduka kwa mizunguko, kuanzia kama vidoa vidogo vyeupe vya hewa vinavyopasuka na kuacha mduara wa ngozi inayobanduka. Mara nyingi haiwashi. Huzidi wakati wa joto na jasho. Hutibiwa kwa mafuta laini na krimu za kulainisha.

Keratolisisi eksifoliativa (pia huitwa lamellar dyshidrosis au recurrent focal palmar peeling) ni hali ya ngozi ambapo tabaka la juu kabisa la ngozi ya viganja vya mikono hujitenga na kubanduka. Huanza kama vidoa vidogo vyeupe vilivyojaa hewa, vinavyopasuka na kuacha miduara ya ngozi inayobanduka.

Si fangasi, si mzio na haiambukizi. Ngozi chini yake mara nyingi ni ya kawaida au nyekundu kidogo. Mara nyingi hupona yenyewe ndani ya wiki 2–3 lakini hujirudia.

Ni tofauti na ngozi kubanduka kwa sababu ya demataitisi ya mguso, fangasi wa mikono, psoriasis au ukurutu.

Takwimu za ugonjwa

Ni hali ya kawaida, hasa kwa vijana na watu wazima wa umri wa kati, lakini idadi halisi haijulikani kwa sababu wengi hawatafuti matibabu. Huonekana zaidi wakati wa joto, na huweza kuambatana na viganja kutoa jasho jingi.

Visababishi na vihatarishi

Chanzo halisi hakijulikani. Vitu vinavyohusishwa:

• Joto, jasho na unyevu – huzidisha.

• Viganja kutoa jasho jingi (hyperhidrosis).

• Msuguano na kazi za mikono.

• Sabuni, dawa za kusafisha na maji ya mara kwa mara.

• Historia ya familia kwa baadhi.

Jinsi ugonjwa unavyotokea

Inaaminika kuna hitilafu katika jinsi seli za tabaka la juu la ngozi zinavyoshikamana. Sehemu ndogo za tabaka hilo hujitenga, hujaa hewa (vidoa vyeupe), kisha hupasuka na kubanduka kwa duara linalopanuka. Hakuna uvimbe mkubwa wa kinga, ndiyo maana mara nyingi hakuna mwasho.

Dalili na viashiria

• Vidoa vidogo vyeupe vilivyojaa hewa kwenye viganja na vidole.

• Vidoa hupasuka na kuacha miduara ya ngozi inayobanduka.

• Kwa kawaida haiwashi; wakati mwingine ukavu au kuuma kidogo.

• Mikono yote miwili, mara nyingi kwa ulinganifu.

• Mara chache nyayoni.

• Hujirudia, hasa wakati wa joto.

Vipimo

• Uchunguzi wa ngozi – mara nyingi unatosha.

• Kukwangua ngozi kwa hadubini (KOH) – kuondoa fangasi wa mikono.

• Patch test – kama kuna shaka ya mzio wa mguso.

• Biopsy – mara chache.

Matibabu

• Mafuta laini (emollients) mara kadhaa kwa siku, hasa baada ya kunawa.

• Krimu zenye urea au lactic acid – kulainisha ngozi inayobanduka.

• Kupunguza sabuni na kemikali – tumia glovu kwa kazi za maji.

• Kutibu jasho jingi kama lipo.

• Usibandue ngozi kwa nguvu – kata kwa upole ngozi iliyolegea.

• Steroidi hazisaidii sana kwa sababu hakuna uvimbe; zitumike tu kwa ushauri kama kuna mwasho.

Matatizo yanayoweza kutokea

• Ngozi kupasuka na kuuma.

• Maambukizi kwa kubandua ngozi.

• Kujirudia mara kwa mara.

• Wasiwasi na kuona aibu.

Kinga

• Weka mikono kavu na baridi; tumia glovu kwa kazi za maji na kemikali.

• Tumia mafuta laini kila siku.

• Punguza sabuni kali.

• Epuka kubandua ngozi.

Lini umwone daktari

• Ngozi inawasha sana, ina malengelenge yenye majimaji au usaha.

• Mabaka mekundu, mazito au magamba ya fedha.

• Haipona baada ya wiki 4 au inaenea sehemu nyingine.

• Huna uhakika kama ni fangasi au mzio.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara