Licheni sugu ya ngozi (lichen simplex chronicus) ni ngozi kuwa nene, ngumu, nyeusi na yenye mistari mingi kutokana na kujikuna au kusugua sehemu moja kwa muda mrefu. Huanza na muwasho, na kujikuna huongeza muwasho zaidi. Hutokea zaidi shingoni, vifundoni, mikononi na sehemu za siri. Hutibiwa kwa kuvunja mzunguko wa muwasho na kujikuna.

Licheni sugu ya ngozi ni hali ambapo ngozi hubadilika baada ya kukunwa au kusuguliwa mara kwa mara kwa wiki au miezi. Ngozi hujilinda kwa kunenepa – huwa nene, ngumu, yenye mistari iliyo wazi kama gome la mti, na mara nyingi rangi yake huwa nyeusi zaidi au kijivu.

Si maambukizi na haiambukizi. Ni matokeo ya mzunguko wa muwasho na kujikuna: muwasho huleta kujikuna, kujikuna huifanya ngozi kuwa nyeti zaidi na kuwasha zaidi.

Ni tofauti na lichen planus – ugonjwa mwingine wa ngozi wenye vipele vya zambarau vinavyong'aa.

Takwimu za ugonjwa

Huwapata zaidi watu wazima wa miaka 30 hadi 50, wanawake kidogo zaidi. Ni ya kawaida kwa watu wenye ngozi nyeusi, ambapo huacha madoa meusi yanayoonekana sana.

Visababishi na vihatarishi

• Magonjwa ya ngozi yanayowasha – ukurutu, demataitisi ya mguso, kuumwa na wadudu, fangasi.

• Msongo wa mawazo, wasiwasi na sonona – kujikuna kunakuwa tabia hata bila kujua.

• Ngozi kavu.

• Nguo zinazosugua au kubana.

• Matatizo ya neva (mf. baada ya mkanda wa jeshi).

• Mazingira ya joto na jasho.

Jinsi ugonjwa unavyotokea

Kujikuna mara kwa mara huumiza tabaka la juu la ngozi. Ngozi hujibu kwa kuzalisha seli nyingi zaidi na kunenepa ili kujilinda. Neva za ngozi iliyonenepa huwa nyeti kupita kiasi, hivyo sehemu hiyo huwasha zaidi kuliko ngozi ya kawaida, na mzunguko huendelea.

Dalili na viashiria

• Doa moja au machache ya ngozi nene, ngumu na yenye mistari mikubwa.

• Muwasho mkali wa mara kwa mara, mara nyingi huzidi wakati wa kupumzika, usiku au wakati wa msongo.

• Rangi nyeusi zaidi, kijivu au nyekundu-kahawia.

• Magamba na alama za kujikuna.

• Maeneo ya kawaida: nyuma ya shingo, vifundo vya miguu, ndani ya mikono, viwiko, pumbu, mashavu ya uke, njia ya haja kubwa.

Vipimo

• Uchunguzi wa ngozi – mara nyingi unatosha.

• Kukwangua ngozi kuondoa fangasi.

• Kipimo cha mzio wa kugusa (patch test) kama kuna shaka ya mzio.

• Kipande cha ngozi (biopsy) mara chache, pale utambuzi hauko wazi.

• Vipimo vya damu kwa muwasho wa mwili mzima (figo, ini, tezi, wingi wa damu).

Matibabu

• Kuvunja mzunguko wa kujikuna – kata kucha fupi, funika eneo (bandeji au nguo) hasa usiku, jibonyeze au paka kitu cha baridi badala ya kujikuna.

• Krimu au mafuta yenye steroid yenye nguvu – kwa wiki kadhaa chini ya ushauri wa mhudumu, kupunguza uvimbe na muwasho.

• Bandeji maalum au plasta yenye steroid – kwa maeneo madogo.

• Mafuta ya kulainisha ngozi (emollients) kila siku.

• Dawa za kupunguza muwasho (antihistamines) za usiku.

• Sindano ya steroid ndani ya doa nene sana – kwa baadhi.

• Kutibu chanzo – ukurutu, fangasi, mzio.

• Kudhibiti msongo – ushauri nasaha; dawa za wasiwasi au sonona pale zinapohitajika.

Matatizo yanayoweza kutokea

• Maambukizi ya bakteria kwenye michubuko.

• Madoa meusi ya kudumu.

• Makovu.

• Kukosa usingizi na msongo wa mawazo.

• Kujirudia baada ya kuacha matibabu kama tabia ya kujikuna inaendelea.

Kinga

• Tibu mapema muwasho wowote wa ngozi.

• Lainisha ngozi kavu kila siku.

• Vaa nguo laini zisizobana.

• Tafuta njia nzuri za kudhibiti msongo.

Lini umwone daktari

• Una doa la ngozi nene linalowasha kwa wiki kadhaa.

• Muwasho unakuamsha usiku.

• Doa lina usaha, linauma au linavuja damu.

• Licheni sehemu za siri – kuondoa magonjwa mengine.

• Muwasho wa mwili mzima bila vipele.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara