Kikokotoo cha Shinikizo la damu: Ushauri wa chakula na Mazoezi

Jibu kwa ufupi

Jibu kwa ufupi: Weka namba ya juu na ya chini ya kipimo chako, bonyeza Hesabu. Ukipata 180/120 au zaidi, au dalili za hatari, nenda hospitali mara moja. Soma Shinikizo la juu la damu.

Maelezo

Makundi ya kikokotoo

• Kawaida – chini ya 120/80.

• Imepanda – 120–129 juu na chini ya 80.

• Hatua ya 1 – 130–139 au 80–89 (WHO/Tanzania: bado si presha, ni ya kufuatilia).

• Hatua ya 2 – 140/90 au zaidi (WHO/Tanzania: presha ya juu ikithibitishwa).

• Hatari kubwa – 180/120 au zaidi: hospitali.

Kupima vizuri

• Pumzika dakika 5, kaa, mgongo umeegemea, miguu chini, mkono kwenye meza usawa wa moyo.

• Usinywe kahawa wala kuvuta sigara dakika 30 kabla.

• Pima mara 2, dakika 1 kati; tumia wastani.

• Presha juu hospitalini tu – soma Presha ya kupanda isiyo kweli na Kupima shinikizo la damu.

Chakula (vyakula vya Afrika Mashariki)

• Chumvi chini ya gramu 5 kwa siku (kijiko 1 cha chai) – usiongeze chumvi mezani; soma Chumvi na presha.

• Mboga kila mlo – mchicha, matembele, kisamvu, mlenda, bamia, nyanya.

• Matunda kila siku – ndizi, papai, machungwa, parachichi, embe.

• Nafaka zisizokobolewa – dona, ulezi, mtama, mchele wa kahawia.

• Maharagwe, njegere, dengu, karanga; samaki na dagaa (ondoa chumvi ya kukaushia).

• Punguza nyama nyekundu ya mafuta, vyakula vya kukaanga, vyakula vya kusindikwa na soda.

• Soma Chakula cha presha ya kupanda.

Nini cha kufanya

• Mazoezi dakika 30 siku 5 kwa wiki – kutembea haraka, kuendesha baiskeli, kuogelea.

• Punguza uzito uliozidi; acha sigara; punguza pombe.

• Lala saa 7 hadi 9; dhibiti msongo.

• Ukiandikiwa dawa – meza kila siku hata kama unajisikia vizuri.

• Soma Matibabu ya presha pasipo dawa.

Dalili za hatari

Hospitali mara moja ukiwa na:

• Presha 180/120 au zaidi pamoja na kichwa kuuma sana, kuona vibaya, maumivu ya kifua au kupumua kwa shida.

• Udhaifu upande mmoja, kushindwa kuongea, uso kupinda.

• Mjamzito mwenye presha 160/110 au zaidi, kichwa kuuma au kuona vibaya.

Lini umwone daktari

• Kipimo 140/90 au zaidi mara 2 siku tofauti.

• Kipimo 130–139/80–89 – rudia ndani ya miezi 3 hadi 6 na anza mabadiliko ya maisha.

• Mjamzito mwenye presha 140/90 au zaidi.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara