Katika miaka ya hivi karibuni, kumekuwa na ongezeko la watu wanaotafuta njia za kupunguza uzito kwa haraka, hasa kutokana na kuongezeka kwa uzito kupita kiasi na mafuta mengi mwilini. Miongoni mwa njia zinazotangazwa sana ni kutakasa mwili, ambapo mtu huambiwa afunge, atumie juisi maalumu, dawa za mitishamba, vinywaji fulani au aache aina mbalimbali za vyakula kwa muda maalumu.

Baadhi ya watu wanaweza kuona uzito ukishuka baada ya kuanza programu kama hizi. Hata hivyo, kupungua kwa uzito hakumaanishi kwamba mwili ulikuwa umejaa "sumu" na kwamba programu hiyo imeondoa sumu hizo. Mara nyingi uzito unaweza kupungua kwa sababu mtu anakula chakula kidogo sana, anapunguza wanga au chumvi, au anapoteza maji mwilini.

Kwa sasa, hakuna ushahidi wa kutosha unaoonyesha kwamba programu za kutakasa mwili zina uwezo maalumu wa kuondoa "sumu" mwilini au kwamba ni bora kuliko njia salama na endelevu za kupunguza uzito. Baadhi ya bidhaa zinazouzwa kwa madai ya kusaidia kupunguza uzito pia hazijathibitishwa kuwa salama au zenye ufanisi wa muda mrefu.

Makala hii inaeleza maana ya kutakasa mwili, aina za programu zinazotumiwa, kwa nini mtu anaweza kupungua uzito baada ya kuzitumia, madhara yanayoweza kutokea na njia salama zaidi za kupunguza uzito.

Nini maana ya kutakasa mwili?

Kutakasa mwili ni jina linalotumiwa kuelezea programu mbalimbali zinazodai kusaidia mwili kuondoa sumu au uchafu usiohitajika.

Tatizo ni kwamba hakuna tafsiri moja ya kitabibu inayokubalika duniani inayosema "kutakasa mwili" lazima kufanyike kwa njia gani au ni sumu gani hasa inayoondolewa.

Programu hizi zinaweza kuhusisha kufunga, kutumia juisi pekee, kunywa mchanganyiko wa matunda au mimea, kutumia dawa za mitishamba, kutumia dawa zinazosababisha kuharisha, kutumia dawa za kulainisha choo au kuacha aina fulani za vyakula.

Kwa hiyo, neno kutakasa mwili linaweza kumaanisha vitu tofauti kulingana na bidhaa au programu inayouzwa.

Je, mwili unahitaji kutakaswa ili kuondoa sumu?

Kwa mtu mwenye afya, mwili una mifumo yake ya kawaida ya kuchakata na kuondoa taka mbalimbali.

Ini huchakata kemikali na dawa nyingi, huku figo zikichuja damu na kusaidia kuondoa taka kupitia mkojo. Mapafu husaidia kuondoa hewa taka kama hewa ya kaboni dioksidi, wakati njia ya chakula huondoa mabaki ya chakula kupitia kinyesi.

Hii haimaanishi kwamba mwili hauwezi kuathiriwa na sumu halisi. Mtu anaweza kupata sumu au kuathiriwa na kemikali hatari, lakini hali kama hizo zinahitaji kutambuliwa na kutibiwa kulingana na aina ya sumu. Hazitibiwi kwa kutumia programu za kawaida zinazouzwa kama "utakaso wa mwili."

Kwa hiyo, si sahihi kudhani kwamba mtu mwenye afya anahitaji kufunga au kunywa mchanganyiko maalumu ili "kusafisha" ini au figo.

Je, kutakasa mwili na kuondoa sumu ni kitu kimoja?

Maneno haya mara nyingi hutumiwa kwa maana zinazofanana katika matangazo ya bidhaa na programu za kupunguza uzito.

Baadhi ya programu hujiita kutakasa mwili, nyingine hujiita kuondoa sumu, na nyingine hujieleza kama programu ya "kusafisha ini", "kusafisha figo" au "kusafisha utumbo".

Tatizo ni kwamba madai hayo hayana mfumo mmoja wa kitabibu unaofafanua ni nini hasa kinachotokea mwilini.

Kwa hiyo, jina la programu pekee halitoshi kuthibitisha kwamba inafanya kazi. Kinachopaswa kuangaliwa ni ushahidi wa kisayansi kuhusu kiungo au njia inayotumiwa, faida zake, madhara yake na kama matokeo yanaendelea baada ya programu kuisha.

Ni aina gani za programu za kutakasa mwili hutumiwa?

Kuna aina nyingi, lakini baadhi ya zinazojulikana ni:

Kutakasa kwa kuacha vyakula mbalimbali

Mtu anaweza kuambiwa aache sukari, maziwa, vyakula vilivyosindikwa, nafaka, vyakula vya jamii fulani au aina nyingine za chakula kwa muda maalumu.

Baadhi ya programu huruhusu matunda, mboga na aina fulani za nyama huku zikizuia vyakula vingine.

Kuacha baadhi ya vyakula kunaweza kupunguza kiasi cha nishati kinachoingia mwilini na hivyo kusababisha uzito kushuka, lakini hilo halithibitishi kwamba vyakula vilivyoachwa vilikuwa "vimejaa sumu."

Kutakasa kwa kutumia juisi

Mtu anaweza kutumia juisi za matunda au mboga pekee kwa siku kadhaa badala ya kula mlo wa kawaida.

Kwa sababu juisi pekee mara nyingi huwa na nishati kidogo kuliko mlo kamili, uzito unaweza kushuka kwa muda mfupi.

Hata hivyo, programu ya juisi pekee inaweza kukosa protini, mafuta muhimu na virutubisho vingine vinavyohitajika na mwili ikiwa itaendelea kwa muda mrefu au haijapangwa vizuri.

Kutakasa kwa kutumia kufunga

Baadhi ya programu huhitaji mtu kutokula kwa muda fulani au kula kiasi kidogo sana.

Kufunga kunaweza kupunguza nishati inayotumiwa kwa siku na hivyo kusababisha kupungua uzito. Lakini kufunga kwa muda mrefu au bila usimamizi unaofaa kunaweza kusababisha udhaifu, upungufu wa maji na matatizo mengine.

Kutakasa kwa kutumia dawa za kuharisha

Baadhi ya programu hutumia dawa au bidhaa zinazochochea haja kubwa kwa madai ya kuondoa uchafu kwenye utumbo.

Dawa hizi zinaweza kusababisha mtu kwenda chooni mara nyingi, lakini kuharisha hakumaanishi kwamba mafuta ya mwili yamechomwa.

Kupungua kwa uzito baada ya kuharisha mara nyingi kunaweza kuhusishwa na kupungua kwa maji na yaliyomo kwenye utumbo, na uzito huo unaweza kurudi baada ya mwili kurejesha maji na chakula.

Kutakasa kwa kutumia mitishamba

Baadhi ya bidhaa hutengenezwa kwa mimea mbalimbali na kuuzwa kwa madai ya kusaidia kupunguza uzito, kuondoa sumu au kusafisha viungo vya mwili.

Tatizo ni kwamba bidhaa za mitishamba zinaweza kuwa na viambato vingi tofauti na si zote zimefanyiwa tafiti za kutosha kuhusu usalama na ufanisi wake.

Pia, baadhi ya bidhaa za kupunguza uzito zimewahi kupatikana na viambato ambavyo havijaandikwa kwenye kifungashio. "Asilia" haimaanishi moja kwa moja kuwa ni salama.

Je, kutakasa mwili kunapunguza uzito?

Kuna uwezekano wa uzito kushuka, lakini hilo halimaanishi kwamba kutakasa mwili ni njia iliyothibitishwa ya kuondoa mafuta ya mwili au sumu.

Programu nyingi za utakaso hupunguza sana kiasi cha chakula au nishati anayopata mtu. Mwili unapopata nishati kidogo kuliko unavyotumia, uzito unaweza kupungua.

Katika siku za mwanzo, sehemu ya kupungua kwa uzito inaweza kuwa maji na kupungua kwa chakula kilichopo kwenye mfumo wa chakula. Ikiwa mtu anaendelea kula nishati kidogo kwa muda, mafuta ya mwili yanaweza pia kupungua.

Lakini uzito huo unaweza kurudi ikiwa mtu anarudi kwenye ulaji wa awali baada ya programu kuisha.

Kwa hiyo, kupungua uzito kwa muda mfupi si ushahidi kwamba mwili umetolewa sumu.

Kwa nini mtu anaweza kupungua uzito haraka baada ya kuanza utakaso?

Kuna sababu kadhaa.

Kupunguza kiasi cha chakula

Programu nyingi za utakaso huweka mipaka mikubwa kwenye chakula. Hii hupunguza nishati inayotumiwa kwa siku.

Kupungua kwa wanga

Mtu anapoacha vyakula vingi vyenye wanga, mwili hupunguza akiba ya glikojeni. Mabadiliko hayo yanaweza kuambatana na kupotea kwa maji, hivyo uzito unaweza kushuka haraka mwanzoni.

Kupoteza maji

Kutokwa jasho, kuharisha, kutapika au kutumia dawa zinazosababisha haja kubwa kunaweza kupunguza maji mwilini.

Kupungua kwa yaliyomo tumboni

Mtu anayekula chakula kidogo atakuwa na kiasi kidogo cha chakula ndani ya mfumo wa chakula, hivyo mzani unaweza kuonyesha uzito mdogo.

Haya yote yanaweza kufanya mtu aone mabadiliko makubwa kwenye mzani bila maana kwamba kiasi hicho chote ni mafuta yaliyopotea.

Je, kuna ushahidi kwamba kutakasa mwili huondoa sumu?

Kwa sasa, ushahidi wa kisayansi haujathibitisha kwa kiwango cha kutosha kwamba programu za kawaida za "detox" huondoa sumu mwilini na kutoa faida maalumu za kiafya.

Pia, bidhaa nyingi zinazouzwa kwa ajili ya kupunguza uzito hazijaonyesha ufanisi wa maana katika kupunguza uzito kwa muda mrefu. Tafiti zilizochunguza bidhaa na virutubisho mbalimbali vya kupunguza uzito zimeonyesha ushahidi mdogo au usioaminika wa faida ya muda mrefu kwa bidhaa nyingi.

Kwa hiyo, madai kama "ondoa sumu zote ndani ya siku saba", "safisha ini na figo" au "toa mafuta yote tumboni kwa siku chache" yanapaswa kuchukuliwa kwa tahadhari kubwa ikiwa hayajaungwa mkono na ushahidi wa kisayansi.

Je, kutakasa kunaweza kuondoa mafuta ya tumbo pekee?

Hapana.

Hakuna programu ya chakula, juisi au dawa inayoweza kuhakikisha kwamba mafuta yanapungua kutoka sehemu moja tu ya mwili, kwa mfano tumbo, bila kupungua sehemu nyingine.

Mwili unapopunguza mafuta hutumia akiba ya nishati kutoka sehemu mbalimbali. Mahali ambapo mafuta hupungua kwanza hutofautiana kati ya mtu na mtu na huathiriwa na maumbile, homoni, umri, jinsia na kiwango cha mafuta mwilini.

Mazoezi ya tumbo yanaweza kuimarisha misuli ya tumbo, lakini hayamaanishi kwamba mafuta yaliyoko juu ya misuli hiyo yataondoka pekee yake.

Madhara ya kupunguza uzito kwa haraka

Kupunguza uzito kwa kasi sana kunaweza kuongeza hatari ya matatizo mbalimbali.

Upungufu wa maji mwilini

Hii inaweza kutokea hasa pale programu inapohusisha kuharisha, kutapika, kufunga kwa muda mrefu au kutumia vitu vinavyoongeza utoaji wa maji.

Dalili zinaweza kuwa kiu kali, mdomo kukauka, mkojo kupungua, kizunguzungu na udhaifu.

Upungufu wa virutubisho

Kuzuia aina nyingi za vyakula kunaweza kufanya mtu asipate protini, vitamini, madini na virutubisho vingine muhimu. Hii ni hatari zaidi ikiwa programu itaendelea kwa muda mrefu.

Kupoteza misuli

Mtu anapopunguza uzito kwa kula chakula kidogo sana, mwili haupotezi mafuta pekee. Anaweza pia kupoteza sehemu ya misuli.

Hii inaweza kuwa tatizo kwa sababu misuli ni muhimu kwa nguvu, mwendo na afya ya mwili kwa ujumla.

Mawe kwenye kibofu cha nyongo

Kupungua uzito haraka kunaweza kuongeza hatari ya kupata mawe kwenye kibofu cha nyongo.

Mabadiliko ya chumvi na madini mwilini

Kutapika, kuharisha au kutumia dawa zinazoongeza utoaji wa maji kunaweza kuvuruga uwiano wa madini muhimu mwilini. Katika hali kali, mabadiliko hayo yanaweza kuathiri moyo, misuli na mfumo wa fahamu.

Matatizo ya dawa

Baadhi ya mitishamba na virutubisho vinaweza kuingiliana na dawa anazotumia mtu.

Kwa hiyo, mtu anayetumia dawa za kudumu hapaswi kuanza bidhaa ya kupunguza uzito au ya kutakasa bila kumjulisha mtoa huduma wa afya.

Madhara kwa ini au figo

Baadhi ya bidhaa za mitishamba na virutubisho zinaweza kusababisha madhara kwenye viungo kama ini au figo, hasa ikiwa bidhaa ina viambato visivyojulikana, dozi kubwa au imechafuliwa.

Kwa hiyo, kuwa bidhaa imetengenezwa kutokana na mimea hakumaanishi kwamba haiwezi kusababisha madhara.

Nani anapaswa kuwa mwangalifu zaidi?

Si kila mtu anafaa kuanza programu ya kufunga au kutumia bidhaa za kutakasa.

Tahadhari zaidi inahitajika kwa:

• Watoto na vijana

• Wazee

• Wanawake wajawazito

• Wanawake wanaonyonyesha

• Watu wenye ugonjwa wa figo

• Watu wenye ugonjwa wa ini

• Watu wenye kisukari

• Watu wenye magonjwa ya moyo

• Watu wanaotumia dawa za kila siku

• Watu wenye historia ya matatizo ya ulaji

• Watu wenye uzito mdogo

• Watu wenye magonjwa sugu

Virutubisho vingi vya mitishamba havijafanyiwa tafiti za kutosha katika baadhi ya makundi haya, na baadhi vinaweza kuingiliana na dawa au kuwa na madhara.

Je, mtu mwenye ugonjwa wa figo anaweza kufanya utakaso?

Anapaswa kuwa mwangalifu sana na asianze programu kama hiyo bila ushauri wa mtoa huduma anayemfuatilia.

Baadhi ya programu za utakaso huhusisha kunywa kiasi kikubwa cha juisi, kufunga, kutumia mitishamba au kutumia bidhaa zinazoweza kubadilisha maji na madini mwilini.

Kwa mtu mwenye ugonjwa wa figo, mabadiliko hayo yanaweza kuwa na madhara kwa sababu figo zinaweza kuwa na uwezo mdogo wa kudhibiti maji na madini ya mwili.

Kwa hiyo, ugonjwa wa figo si hali ambayo mtu anapaswa kujaribu "kusafisha figo" mwenyewe kwa kutumia bidhaa za utakaso.

Je, kuna njia salama zaidi ya kupunguza uzito?

Ndiyo.

Kwa mtu mwenye uzito uliopitiliza, lengo bora kwa kawaida ni kupunguza uzito kwa njia ambayo inaweza kuendelea kwa muda mrefu badala ya kutafuta kupungua kwa haraka kwa siku chache.

Njia hiyo inaweza kuhusisha:

• Kupunguza kiasi cha nishati kinachoingia mwilini kwa kiwango kinachofaa

• Kula mboga na matunda kwa wingi

• Kuchagua vyakula vyenye nyuzinyuzi

• Kupata protini ya kutosha

• Kupunguza vinywaji vyenye sukari nyingi

• Kupunguza vyakula vilivyosindikwa sana

• Kupunguza matumizi ya pombe

• Kufanya mazoezi mara kwa mara

• Kulala vya kutosha

• Kufuatilia uzito na mzunguko wa kiuno

• Kuweka malengo yanayoweza kudumishwa

Mtu anayehitaji kupunguza uzito kwa sababu za kiafya anaweza kusaidiwa na mtaalamu wa afya kutengeneza mpango unaolingana na uzito wake, umri, magonjwa aliyonayo na dawa anazotumia.

Je, juisi ya matunda ni bora kuliko kula tunda zima?

Si lazima. Tunda zima huwa na nyuzinyuzi zinazosaidia kushibisha na kupunguza kasi ya ulaji wa kiasi kikubwa kwa wakati mmoja. Juisi inaweza kufanya iwe rahisi kutumia kiasi kikubwa cha sukari na nishati kutoka kwenye matunda kwa muda mfupi.

Hivyo, mtu anayepunguza uzito si lazima aache matunda, lakini mara nyingi ni bora kuzingatia tunda zima badala ya kutegemea juisi kama chakula kikuu.

Je, kutumia dawa za kuharisha kunasaidia kuchoma mafuta?

Hapana.Dawa za kuharisha hufanya kazi kwenye mfumo wa chakula na zinaweza kuongeza utoaji wa kinyesi na maji. Hazifanyi mafuta ya mwili yateketezwe kwa njia ambayo inaweza kutumika kama tiba ya kupunguza uzito.

Mtu anaweza kuona mzani ukishuka baada ya kutumia dawa hizi, lakini sehemu ya mabadiliko hayo inaweza kuwa maji na yaliyomo kwenye utumbo.

Kutumia dawa za kuharisha bila sababu inayofaa kunaweza kusababisha upungufu wa maji na kuvuruga madini mwilini.

Je, kutakasa mwili kunaweza kurekebisha homoni?

Hakuna ushahidi wa kutosha kwamba programu za kawaida za kutakasa mwili zinaweza "kusafisha homoni" au kurekebisha mfumo wa homoni kwa ujumla.

Homoni hudhibitiwa na mifumo changamano ya mwili, ikiwa ni pamoja na ubongo, tezi mbalimbali, ini na figo.

Mtu mwenye dalili zinazoweza kuhusishwa na matatizo ya homoni, kama mabadiliko makubwa ya uzito, hedhi zisizo za kawaida, uchovu usioelezeka au dalili nyingine, anahitaji kutathminiwa ili kutafuta chanzo badala ya kutegemea programu ya utakaso.

Je, chunusi, maumivu ya kichwa au uchovu vinaonyesha kwamba mwili umejaa sumu?

Si lazima. Dalili kama chunusi, maumivu ya kichwa, uchovu, kichefuchefu au matatizo ya mmeng'enyo wa chakula zinaweza kusababishwa na sababu nyingi tofauti.

Kwa mfano, uchovu unaweza kutokana na kukosa usingizi, upungufu wa damu, maambukizi, matatizo ya tezi au hali nyingine. Maumivu ya kichwa yanaweza pia kuwa na sababu nyingi.

Kwa hiyo, si sahihi kuhitimisha kwamba mtu ana "sumu mwilini" kwa sababu ana dalili hizi bila uchunguzi.

Mambo muhimu ya kufahamu

• Kupungua kwa uzito baada ya programu ya utakaso hakuthibitishi kwamba sumu zimeondolewa mwilini.

• Programu nyingi za utakaso hupunguza kiasi cha chakula na hivyo kupunguza nishati inayopatikana mwilini.

• Kupungua uzito haraka kunaweza kujumuisha kupoteza maji na misuli pamoja na mafuta.

• Dawa za kuharisha hazichomi mafuta ya mwili.

• Mitishamba na virutubisho vya kupunguza uzito si lazima viwe salama kwa sababu tu ni vya asili.

• Baadhi ya bidhaa zinaweza kuingiliana na dawa au kuwa na viambato visivyoandikwa kwenye kifungashio.

• Kupunguza uzito kwa njia endelevu ni bora kuliko kutafuta matokeo ya haraka yanayoweza kurudi baada ya programu kuisha.

• Mtu mwenye ugonjwa sugu au anayetumia dawa za kila siku anapaswa kupata ushauri wa mtoa huduma kabla ya kuanza programu ya kupunguza uzito au kutumia bidhaa ya kutakasa.

Hitimisho

Kutakasa mwili ni neno linalotumiwa kwa programu nyingi za kufunga, kutumia juisi, mitishamba au kuzuia vyakula mbalimbali, lakini hakuna ushahidi wa kutosha kwamba programu hizi huondoa sumu mwilini au ni bora kuliko njia salama za kupunguza uzito. Kupungua uzito kwa haraka wakati wa programu hizi mara nyingi huhusisha kula nishati kidogo na kupoteza maji, na uzito unaweza kurudi baada ya programu kuisha.

Kwa mtu anayehitaji kupunguza uzito, lengo linapaswa kuwa kupunguza mafuta ya mwili kwa njia salama, yenye lishe ya kutosha, mazoezi na tabia zinazoweza kudumishwa kwa muda mrefu, badala ya kutafuta "usafishaji" wa mwili wa muda mfupi. Bidhaa za mitishamba na virutubisho vya kupunguza uzito pia zinapaswa kutumiwa kwa tahadhari kwa sababu baadhi hazijathibitishwa kuwa salama au zenye ufanisi na zinaweza kuingiliana na dawa.

Maswali yaliyoulizwa mara kwa mara kuhusu kupunguza uzito kwa kutakasa mwili