Lishe bora kwa mtu anayeishi na kifafa

Jibu kwa ufupi

Jibu kwa ufupi: Dawa ndiyo tiba kuu ya kifafa. Lishe husaidia kwa kuepuka vichochezi: usiruke milo (sukari kushuka huchochea degedege), usinywe pombe, punguza kahawa na vinywaji vya kuongeza nguvu, na usikose usingizi. Soma Kifafa kwa watu wazima.

Maelezo

Vyakula vinavyofaa

• Mboga za majani na matunda – vitamini, folate na madini.

• Samaki na dagaa – protini na mafuta ya omega-3.

• Nafaka zisizokobolewa (dona, ulezi, mtama, mchele wa kahawia) – nishati inayodumu.

• Jamii ya kunde, karanga na mbegu.

• Maziwa, mtindi na mayai – kalsiamu, vitamini D na B12.

• Maji ya kutosha kila siku.

Vya kuepuka au kupunguza

• Pombe – huchochea degedege na huingiliana na dawa.

• Kafeini nyingi – kahawa kali, vinywaji vya kuongeza nguvu.

• Kuruka milo au kufunga muda mrefu – sukari kushuka huchochea degedege.

• Vyakula vyenye MSG (monosodium glutamate) – hupatikana kwenye vyakula vya viwandani; kwa baadhi ya watu vinaweza kuchochea degedege.

• Sukari nyingi na vyakula vilivyosindikwa – huvuruga uthabiti wa sukari kwenye damu.

• Juisi ya balungi (grapefruit) – huingiliana na baadhi ya dawa kama carbamazepine.

• Dawa za mitishamba bila ushauri – zinaweza kupunguza nguvu ya dawa za kifafa.

Mlo wa kiketoni

Ni mlo wenye mafuta mengi sana, protini kiasi na wanga kidogo sana. Hupunguza degedege kwa baadhi ya watu ambao dawa mbili au zaidi zimeshindwa, hasa watoto. Huanzishwa na kusimamiwa na timu ya daktari na mtaalamu wa lishe – usiuanze mwenyewe.

Lishe na dawa

• Baadhi ya dawa (phenytoin, carbamazepine, phenobarbital, valproate) hupunguza vitamini D, kalsiamu na folic acid.

• Mwanamke anayetumia dawa za kifafa anayepanga mimba atumie folic acid kabla na wakati wa ujauzito kama alivyoshauriwa kliniki.

• Valproate inaweza kuongeza uzito – mlo bora na mazoezi husaidia.

Nini cha kufanya

• Kula milo 3 na vitafunwa kwa wakati wa kawaida.

• Meza dawa kila siku muda ule ule; usiziache kwa sababu ya chakula.

• Lala saa 7 hadi 9 usiku.

• Mwanamke wa umri wa kuzaa: uliza kuhusu folic acid na uzazi wa mpango – soma Majira na dawa za kifafa.

Dalili za hatari

• Degedege linalodumu zaidi ya dakika 5, au degedege moja baada ya jingine bila kuamka – dharura.

• Kuumia kichwa au kushindwa kupumua vizuri baada ya degedege.

Lini umwone daktari

• Degedege limeongezeka.

• Unafikiria mlo wa kiketoni au virutubisho.

• Umeongezeka au kupungua uzito sana tangu kuanza dawa. Soma pia Ishara maalumu kabla ya kifafa.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara