Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Maumivu ya fantomu ni maumivu yanayohisiwa kwenye sehemu ya mkono au mguu ambayo imekatwa – kana kwamba bado ipo. Huwapata watu wengi waliokatwa kiungo (karibu 6 hadi 8 kati ya 10), hasa waliokuwa na maumivu makali kabla ya upasuaji. Husababishwa na mabadiliko ya mishipa ya fahamu na ubongo, si 'mawazo' tu. Hupungua kwa muda kwa wengi; matibabu huchanganya dawa za maumivu ya neva, tiba ya kioo, mazoezi, TENS na kiungo bandia kinachofaa.

Kuacha vidonge vya majira hakuleti madhara ya kudumu, lakini mwili hurudi kwenye hali yake ya asili ndani ya miezi 1–3. Mara nyingi dalili zinazoonekana baada ya kuacha – chunusi, hedhi nzito au yenye maumivu, hedhi isiyo na mpangilio, nywele nyingi, kipandauso cha hedhi, mabadiliko ya hisia – ni hali iliyokuwepo kabla na ilikuwa imefichwa na vidonge (mfano PCOS, endometriosis). Hedhi ya kwanza huja ndani ya wiki 4–8 kwa wengi; uwezo wa kupata mimba hurudi mara moja. Hakuna haja ya "kusafisha sumu" kwa vyakula maalum – ini na figo hufanya kazi hiyo. Hedhi isiporudi miezi 3, au dalili zikizidi, mwone mtoa huduma.

Chumvi (sodium chloride) ni muhimu kwa mwili kwa kiasi kidogo, lakini chumvi nyingi huongeza presha, kiharusi, magonjwa ya moyo na figo, na huhusishwa na saratani ya tumbo. WHO inashauri watu wazima wale chini ya gramu 5 za chumvi kwa siku – sawa na sodium gramu 2, karibu kijiko kimoja kidogo cha chai – kwa chakula chote. (Gramu 2.3 zinazotajwa mara nyingi ni sodium kwa miongozo ya Marekani, si chumvi.) Watoto wanahitaji kidogo zaidi. Chumvi nyingi hutoka kwenye vyakula vilivyosindikwa: soseji, chipsi, cubes za mchuzi, mikate, sosi, na samaki wakavu. Kusoma lebo husaidia: sodium × 2.5 = chumvi.

Baada ya kuacha vidonge, kipandikizi, kitanzi cha homoni au pete ya ukeni, hedhi kwa wengi hurudi ndani ya wiki 4–12 (siku 90). Baada ya sindano ya Depo, hedhi huweza kuchukua muda mrefu zaidi – mara nyingi miezi 6 hadi 12, na kwa baadhi hadi miezi 18 baada ya sindano ya mwisho; uwezo wa kupata mimba hurudi kwa wastani miezi 10. Kuchelewa huku si ugumba. Hedhi isiporudi miezi 3 baada ya kuacha njia nyingine, au miezi 18 baada ya Depo, chunguza mimba, prolactin, tezi, PCOS na uzito.

Makala hii ni ya elimu ya afya; haitoi maelekezo ya kutoa mimba. Utoaji mimba unaofanywa kwa njia salama na mtoa huduma aliyefunzwa – kwa dawa au kwa kufyonza kwa upole (MVA) – una hatari ndogo sana na kwa kawaida hauathiri uwezo wa kupata mimba baadaye, wala hauna uhusiano na saratani ya matiti, kwa mujibu wa WHO, ACOG na RCOG. Madhara ya muda mfupi yanayoweza kutokea ni damu nyingi, mabaki ya mimba, maambukizi, na mara chache sana jeraha la mfuko wa uzazi.

Kipindi cha tatu ni wiki ya 28 hadi kujifungua (karibu wiki 40). Mtoto hukua kutoka karibu kilo 1 na sm 35–37 hadi kilo 3–3.5 na sm 48–53; mapafu na ubongo hukomaa, na mafuta chini ya ngozi huongezeka. Mama huweza kupata kuishiwa pumzi, kiungulia, kukojoa mara kwa mara, maumivu ya mgongo na nyonga, miguu kuvimba kidogo jioni, usingizi duni, na mikazo ya mazoezi (Braxton Hicks); karibu na mwisho mtoto hushuka na mgandamizo ukeni huongezeka. WHO inashauri kliniki wiki 30, 34, 36, 38 na 40: kupima presha, mkojo, Hb, mkao wa mtoto, na kujiandaa kwa kujifungua. Hesabu mtoto kucheza kila siku. Dalili za hatari ni presha (kichwa kuuma sana, kuona giza, kuvimba ghafla uso/mikono), damu, maji kutoka, mtoto kucheza kidogo, homa, na uchungu kabla ya wiki 37.