Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya
Mlo wa kuongeza uzito: Mtoto wa miezi 7
Mtoto wa miezi 7 mwenye uzito mdogo aendelee kunyonya mara 6 hadi 8 kwa siku, apate milo 2 hadi 3 mizito pamoja na vitafunio 1 hadi 2. Kila siku apate chakula cha wanyama (yai, dagaa, samaki, maini, nyama ya kusaga), maharage, mboga, tunda, na kijiko cha mafuta kwenye uji au chakula. Chakula kiwe kizito na kilichopondwa vizuri. Asiyeongezeka uzito apelekwe kliniki.
Mlo wa kuongeza uzito: Mtoto wa miaka 4
Mtoto wa miaka 4 mwenye uzito mdogo anahitaji milo mikuu 3 na vitafunio 2 hadi 3 kwa siku, kutoka makundi yote ya chakula: nafaka, maharage, chakula cha wanyama (yai, dagaa, samaki, maini, nyama), mboga, matunda na mafuta kidogo. Hula chakula cha familia kilichokatwa vipande vidogo – si lazima kupondwa. Vikombe 2 vya maziwa kwa siku husaidia. Pima uzito kila mwezi.
Dalili za hatari kwa kichanga
Kichanga (mtoto wa chini ya siku 28) huumwa na kudhoofika haraka. WHO inaorodhesha dalili za hatari zinazohitaji kumpeleka hospitali mara moja: kushindwa kunyonya, degedege, kupumua haraka (pumzi 60 au zaidi kwa dakika), kifua kubonyea ndani sana, homa (37.5°C au zaidi) au mwili kuwa wa baridi (chini ya 35.5°C), kutojongea au kujongea akichokozwa tu, njano kwenye viganja na nyayo, na kitovu chekundu au chenye usaha.
Uzito wa mtoto: Mwezi 1 hadi miezi 12
Viwango vya ukuaji vya WHO hutumika kwa watoto wote duniani – wakiwemo wa Kiafrika – kwa sababu watoto wanaonyonya na kutunzwa vizuri hukua kwa kasi inayofanana popote. Kwa wastani, mtoto huzaliwa na kilo 3.2 hadi 3.3, uzito huongezeka mara mbili kufikia miezi 4 hadi 5, na mara tatu kufikia mwaka 1 (karibu kilo 9 hadi 9.6). Jambo muhimu si namba moja, bali mstari wa ukuaji kwenye kadi kupanda kila mwezi.
Madhara ya vidonge vya majira
Vidonge vya majira ni njia ya uzazi wa mpango inayotumiwa na wanawake wengi, na kwa wanawake wengi wenye afya ni salama na faida zake huzidi hatari. Maudhi ya kawaida, hasa katika miezi 3 ya mwanzo, ni damu kidogo kati ya hedhi, kichefuchefu, matiti kuuma, kichwa kuuma na mabadiliko ya hisia; mara nyingi hupungua mwili ukizoea. Hatari kubwa zisizo za kawaida ni damu kuganda kwenye mishipa, kiharusi kwa wenye vihatarishi, na presha kupanda kidogo.
Baadhi ya dawa zilizoisha muda wa matumizi zinaweza kutumika kwa tahadhari
Tarehe ya kuisha muda ni hadi pale mtengenezaji amethibitisha dawa inabaki na nguvu kamili (90–110%) na salama. Utafiti wa jeshi la Marekani (SLEP) ulionyesha dawa nyingi ngumu (vidonge) zilizohifadhiwa kwenye ghala lenye joto na unyevu uliodhibitiwa hubaki na nguvu kwa miaka kadhaa baada ya tarehe hiyo. Lakini nyumbani, hasa kwenye joto na unyevu wa Tanzania, hakuna uhakika huo – na baadhi ya dawa hupoteza nguvu haraka au kuwa hatari: insulini, matone ya macho, dawa za maji za watoto, adrenaline, dawa za moyo za chini ya ulimi, chanjo. Kwa hiyo, ushauri ni kutotumia dawa zilizoisha muda, hasa kwa magonjwa makubwa; kuuza dawa zilizoisha ni kinyume cha sheria.