Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Kwa wanaume, dalili za gono (kisonono) – usaha uumeni na kuungua ukikojoa – mara nyingi huanza siku 2 hadi 7 baada ya ngono, wakati mwingine hadi siku 14. Kwa wanawake, karibu nusu hawapati dalili kabisa au hupata dalili hafifu (ute kuongezeka, kuungua kidogo), hivyo hugundulika baadaye wakiwa na madhara. Gono ya koo na njia ya haja kubwa mara nyingi haina dalili. Kipimo huweza kuonyesha maambukizi kuanzia karibu wiki 1 hadi 2 baada ya tendo.

Zinki ni madini muhimu kwa utengenezaji wa manii na homoni ya testosterone. Inasaidia ubora wa manii **tu** kwa mwanaume mwenye upungufu wa zinki; kwa wasio na upungufu, tafiti kubwa hazijaonyesha kuongeza uwezo wa kupata mtoto. Pata zinki kutoka vyakula – nyama, samaki, dagaa, mayai, maharagwe, karanga na mbegu za maboga. Vidonge vingi vya zinki vinaweza kudhuru.

Dalili za klamidia, zikitokea, kwa kawaida huanza wiki 1 hadi 3 baada ya ngono bila kinga – lakini wanawake wengi na wanaume wengi hawapati dalili kabisa. Kipimo cha PCR huweza kugundua klamidia kuanzia karibu wiki 2 baada ya ngono. Bila matibabu, klamidia huweza kuleta PID, ugumba na mimba nje ya kizazi.

Panado (paracetamol, pia huitwa acetaminophen) ni dawa salama zaidi ya homa na maumivu kwa watoto ikitumika kwa kipimo sahihi cha uzito na umri. Hupatikana kama maji (syrup), vidonge vya kutafuna au kuyeyusha, na vidonge vya kuweka njia ya haja kubwa kwa mtoto anayetapika. Ibuprofen ni mbadala kwa mtoto wa miezi 3 na zaidi. Aspirini isitolewe kwa mtoto chini ya miaka 16. Kipimo kikubwa cha paracetamol kinaweza kuharibu ini – ndiyo maana kupima kwa usahihi ni muhimu.

Chakula taka (junk food) ni chakula chenye nishati nyingi kutoka sukari, mafuta na chumvi lakini protini, vitamini, madini na nyuzinyuzi kidogo – mfano soda, juisi za kusindikwa, chipsi, keki, donati, pipi na vitafunwa vya pakiti. Kukila mara kwa mara huongeza hatari ya unene, kisukari aina ya 2, shinikizo la juu la damu, magonjwa ya moyo, ini kujaa mafuta na kuoza meno. Unaweza kuacha mazoea haya kwa hatua ndogo za kila siku.

Mazoezi hupunguza homoni za msongo (cortisol na adrenaline) na kuongeza endorphins zinazotuliza mwili, kupunguza maumivu, kuboresha hali ya moyo na kuleta usingizi. Dakika 30 za mazoezi ya wastani siku 5 kwa wiki – kutembea haraka, kucheza muziki, kuogelea, baiskeli au bustani – hupunguza msongo, wasiwasi na sonona.