Afya ya Mtoto

Kutetemeka mikono kwa vichanga mara nyingi hutokana na mfumo wa fahamu ambao bado haujakomaa kwa kichanga, lakini pia inaweza kuwa ishara ya matatizo makubwa kama degedege, maambukizi au kushuka kwa sukari mwilini. Wazazi wanapaswa kufuatilia dalili za hatari kama mtoto kulegea, kushindwa kunyonya, kupumua vibaya au kutetemeka kusikokoma na kuwahi hospitali mapema.

Maziwa ya mama yaliyokamuliwa yanapaswa kuhifadhiwa katika chupa au kikombe safi chenye kifuniko, ikiwemo plastiki isiyo na BPA, glasi, au mifuko maalumu ya kuhifadhia maziwa; andika lebo yenye tarehe, muda, na jina la mtoto, kisha weka kwenye fridge au boksi lenye barafu kulingana na muda wa kuhifadhi. Wakati wa kutumia, yeyusha kwa kuyatumbukiza kwenye maji ya uvuguvugu au kuyeka kwenye sehemu ya jokofu isiyo na barafu, usitumia moto wa moja kwa moja ili kuepuka kuharibu kinga na virutubisho.

Maziwa ya mama ni lishe bora na kamili kwa mtoto mchanga, yakitoa virutubisho vyote muhimu pamoja na kinga dhidi ya magonjwa. Pia huchangia ukuaji wa ubongo na kulinda mfumo wa mmeng’enyo wa chakula wa mtoto.

Lishe ya mtoto chini ya miezi sita ni kumpa maziwa ya mama pekee bila kuongeza maji, vyakula au vinywaji vingine, kwani yanatosha kumpa virutubisho na maji yote anayohitaji. Njia hii husaidia kuhakikisha ukuaji bora, kuimarisha kinga ya mwili, na kumlinda mtoto dhidi ya magonjwa ya awali ya utotoni.

Maumivu ya tumbo ya chango ni maumivu makali ya tumbo yanayokuja na kuondoka ghafla, mara nyingi husababishwa na mshtuko au kubana kwa misuli ya ndani ya tumbo au utumbo. Kwa Kiswahili pia hujulikana kama koliki, hasa kwa watoto wachanga wanaolia sana kwa sababu ya maumivu ya tumbo.

Kumlaza mtoto mchanga kwa usalama kunahusisha kumlaza chali kwenye kitanda chenye godoro gumu na tambarare bila mito, midoli au vitu vingine vinavyoweza kusababisha hatari ya kukosa hewa endapo vitamfunika. Mazingira tulivu, joto la kawaida na kitanda salama humsaidia mtoto kupata usingizi mzuri na kulinda afya na usalama wake.