Kuona madoa au uzi

Maelezo ya jumla

Ndani ya jicho kuna maji mazito kama jeli (vitreous). Kadiri umri unavyosonga, jeli hii hulegea na kuwa na vipande vidogo vinavyoweka kivuli kwenye retina – unaona madoa, nyuzi au utando unaoelea na kusogea ukisogeza jicho. Huonekana zaidi ukiangalia ukuta mweupe au anga.

Madoa ya muda mrefu yasiyobadilika kwa kawaida si hatari. Mabadiliko ya ghafla ndiyo yanayojalisha.

Aina na jinsi inavyojitokeza

Madoa machache ya muda mrefu – kawaida.
Doa kubwa jipya kama pete au utando ghafla, baada ya miaka 50 – jeli kujitenga na retina (PVD); mara nyingi si hatari lakini lazima kuchunguzwa.
Madoa mengi mapya ghafla kama pilipili, mwanga unaomulika, pazia – retina kuchanika au kubanduka.
Mwanga wa zigzag unaong'aa kwa dakika 20 hadi 30 kabla ya kichwa kuuma – kipandauso.

Visababishi

Umri – jeli kulegea.
Kuona karibu (myopia) – hutokea mapema zaidi.
Jeli kujitenga na retina (PVD).
Retina kuchanika au kubanduka.
Damu ndani ya jicho – kisukari, shinikizo la juu la damu, majeraha.
Uvimbe ndani ya jicho (uveitis).
Baada ya upasuaji wa jicho.
Kipandauso chenye aura.

Dalili zinazoambatana

Mwanga unaomulika pembeni mwa uono.
Pazia au kivuli – dharura.
Uono kupungua – soma Uono hafifu.
Maumivu na wekundu – uveitis.

Dalili za hatari

Nenda kwa daktari wa macho siku hiyohiyo ukiwa na:

Madoa mengi mapya ghafla.
Mwanga unaomulika.
Pazia, kivuli au sehemu ya uono kupotea – soma Kupoteza uwezo wa kuona.
Madoa baada ya kuumia jicho.
Madoa pamoja na maumivu au wekundu.

Vipimo

Kuchunguza retina yote baada ya matone ya kupanua mboni.
Ultrasound ya jicho – kama damu inazuia kuona retina.
Sukari na shinikizo la damu.

Matibabu na huduma ya nyumbani

Madoa ya kawaida – hayahitaji matibabu; ubongo huyazoea na kuyapuuza baada ya miezi.
Retina kuchanika – leza au barafu ya kufunga mchaniko.
Retina kubanduka – upasuaji wa haraka.
Damu na uveitis – kutibu chanzo.

Hakuna matone wala vidonge vinavyoondoa madoa ya kawaida.

Kinga

Dhibiti kisukari na shinikizo la damu.
Vaa miwani ya kinga.
Wenye myopia kubwa wapime macho mara kwa mara.

Lini umwone daktari

Madoa yanayokusumbua sana.
Madoa yanayoongezeka taratibu.
Una myopia kubwa au kisukari.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara

1. Naona madoa kama nzi yanaelea ninapotazama ukuta mweupe, ni hatari?

Mara nyingi si hatari – ni vipande vidogo ndani ya jeli ya jicho. Kama yamekuwepo muda mrefu bila kubadilika, hayahitaji matibabu.

2. Ghafla naona madoa mengi na mwanga unamulika, nifanyeje?

Nenda kwa daktari wa macho siku hiyohiyo – inaweza kuwa retina kuchanika.

3. Naona uzi unaelea na kufuata macho yangu, kwa nini?

Hizi ni floaters – zinasogea ukisogeza jicho kwa sababu ziko ndani ya jeli. Kwa kawaida si hatari.

4. Madoa yataondoka yenyewe?

Mara nyingi hupungua au ubongo huacha kuyaona baada ya miezi michache.

5. Naona pazia jeusi baada ya madoa, ni nini?

Hii inaweza kuwa retina kubanduka – dharura ya upasuaji. Nenda hospitali mara moja.

6. Nina kisukari na nimeanza kuona madoa mengi, ni nini?

Inaweza kuwa damu ndani ya jicho kutokana na kisukari. Onana na daktari wa macho mapema.

7. Naona mwanga wa zigzag kabla ya kichwa kuuma, ni madoa ya jicho?

Hii ni aura ya kipandauso, si tatizo la jicho. Soma Kipandauso.

8. Nimepigwa jichoni na sasa naona madoa, nifanyeje?

Onana na daktari wa macho mapema – majeraha yanaweza kuleta damu au retina kuchanika.

9. Kuna dawa ya kuondoa madoa machoni?

Hakuna matone au vidonge vinavyoyaondoa. Madoa ya kawaida hayahitaji matibabu.

10. Navaa miwani ya myopia na naona madoa mengi, ni hatari?

Wenye myopia huona madoa mapema zaidi na wana hatari kubwa kidogo ya retina kubanduka. Pima macho mara kwa mara na jua dalili za hatari.

ULY CLINIC inakushauri siku zote uwasiliane na daktari wako kwa ushauri na tiba zaidi kabla ya kuchukua hatua yoyote ile ya kiafya baada ya kusoma makala hii.

Wasiliana na daktari wa ulyclinic kwa ushauri zaidi na tiba kwa kutumia namba za simu au kubonyeza link ya Pata Tiba chini ya tovuti hii

Imeandikwa:

30 Oktoba 2026, 12:50:12

Soma dalili zingine Zaidi kwa kubonyeza herufi ya mwanzo hapa chini

[A] [B] [C] [D] [E] [F] [G] [H] [I] [J] [K] [L] [M] [N] [O] [P] [Q] [R] [S] [T] [U] [V] [W] [X] [Y] [Z] [Z] [#]

Rejea za mada hii:

Ministry of Health, United Republic of Tanzania. Standard Treatment Guidelines and National Essential Medicines List (STG/NEMLIT), 7th edition. Dodoma: Ministry of Health; 2026.
Merck Manual Consumer Version. Vision loss; Floaters; Cataract; Glaucoma. Merck & Co.; 2024.
Royal College of Ophthalmologists. Floaters and flashes – patient information; 2022.