Uono hafifu

Maelezo ya jumla

Uono hafifu ni kuona vitu bila ukali – kama kupitia kioo chenye ukungu. Unaweza kuwa wa kudumu na kuongezeka taratibu kwa miaka, au kuja ghafla. Kupima uwezo wa kuona ni rahisi na kunaweza kuokoa macho.

Kwa uono uliopotea ghafla au kabisa, soma Kupoteza uwezo wa kuona.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Vitu vya mbali vinaonekana ukungu – kuona karibu tu (myopia).

• Vya karibu ukungu, hasa baada ya miaka 40 – umri (presbyopia); unahitaji miwani ya kusomea.

• Ukungu unaoongezeka taratibu, mwanga mkali kuumiza, rangi kufifia – mtoto wa jicho.

• Ukungu unaoondoka ukipepesa – macho makavu.

• Ukungu unaobadilika siku kwa siku, mwenye kisukari – sukari kupanda au retina kuathirika.

• Ukungu pamoja na maumivu, wekundu, mwanga kuumiza – soma Macho mekundu.

Visababishi

• Makosa ya kuona yanayorekebishwa kwa miwani – myopia, hyperopia, astigmatism, presbyopia.

• Mtoto wa jicho (cataract) – chanzo kikuu cha upofu unaotibika Tanzania.

• Glaucoma – presha ya jicho kuharibu neva ya jicho taratibu.

• Kisukari – retina kuathirika.

• Shinikizo la juu la damu.

• Macho makavu – soma Hisia za mchanga ndani ya jicho.

• Kovu la konea – baada ya majeraha, trakoma, vidonda.

• Kuzorota kwa sehemu ya kati ya retina (macular degeneration) – wazee.

• Dawa – steroids, za malaria (chloroquine kwa muda mrefu).

• Kipandauso – ukungu wa muda kabla ya kichwa kuuma.

• Ujauzito – na preeclampsia ikiwa ni ghafla.

Dalili zinazoambatana

• Kichwa kuuma na uchovu wa macho – miwani.

• Mwanga kuzunguka taa usiku – mtoto wa jicho, glaucoma.

• Kuona mara mbili.

• Madoa yanayoelea – soma Kuona madoa au uzi.

• Kiu na kukojoa sana – kisukari.

Dalili za hatari

Nenda kwa daktari wa macho au hospitali mara moja ukiwa na:

• Uono hafifu uliokuja ghafla, hasa jicho moja.

• Maumivu makali ya jicho au kichwa pamoja na kutapika.

• Mwanga unaomulika ghafla na madoa mengi mapya, au pazia jeusi.

• Kuona mara mbili ghafla, uso kupinda au udhaifu wa mkono – kiharusi.

• Mjamzito mwenye uono hafifu ghafla na kichwa kuuma – preeclampsia.

• Baada ya kuumia jicho au kichwa.

Vipimo

• Kupima uwezo wa kuona kwa chati.

• Kupima miwani.

• Kupima presha ya jicho.

• Kuchunguza ndani ya jicho baada ya matone ya kupanua mboni.

• Sukari ya damu na shinikizo la damu.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Miwani au lenzi – kwa makosa ya kuona.

• Upasuaji wa mtoto wa jicho – salama, wa haraka, hurudisha uono; hutolewa katika hospitali nyingi za mkoa.

• Glaucoma – matone ya kila siku, leza au upasuaji; uono uliopotea haurudi, lengo ni kuzuia zaidi.

• Kisukari – kudhibiti sukari, presha na lehemu; leza au sindano za jicho.

• Macho makavu – machozi bandia.

• Kutibu chanzo kingine.

Kinga

• Pima macho kila baada ya miaka 2; kila mwaka ukiwa na kisukari au zaidi ya miaka 40.

• Dhibiti kisukari na shinikizo la damu.

• Vaa miwani ya jua na kofia.

• Vaa miwani ya kinga kazini.

• Kula mboga za majani na matunda.

• Usitumie matone ya steroid bila daktari wa macho.

Lini umwone daktari

• Ugumu wa kusoma, kuona ubao au kuendesha.

• Uono unaopungua taratibu.

• Una kisukari na hujapimwa macho mwaka huu.

• Historia ya familia ya glaucoma.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara