Dalili na viashiria vya magonjwa mbalimbali

Uono hafifu ni kuona ukungu au kutoona vizuri vitu vya mbali au vya karibu. Mara nyingi chanzo ni macho kuhitaji miwani (kuona mbali, karibu, au umri), mtoto wa jicho (cataract), glaucoma, macho makavu au kisukari. Uono hafifu unaokuja ghafla, pamoja na maumivu, au kwenye jicho moja ni dharura.

Kupoteza uwezo wa kuona ghafla – jicho moja au yote mawili, sehemu au kabisa – ni dharura. Visababishi ni retina kubanduka, mshipa wa damu wa jicho kuziba, glaucoma kali, kiharusi, damu ndani ya jicho, neva ya jicho kuvimba na majeraha. Kupoteza uono taratibu mara nyingi ni mtoto wa jicho, glaucoma au kisukari. Mtafute daktari wa macho mara moja – saa zinaweza kuokoa jicho.

Kuona madoa, nukta, nyuzi au utando unaoelea kwenye uono (floaters) ni kawaida, hasa kadiri umri unavyoongezeka, na mara nyingi si hatari. Lakini madoa mengi mapya ghafla, pamoja na mwanga unaomulika au pazia linalofunika sehemu ya uono, yanaweza kuwa retina kuchanika au kubanduka – dharura inayohitaji daktari wa macho siku hiyohiyo.

Uono wa shimoni (tunnel vision) ni kuona katikati tu huku pembeni pakipotea – kama kuangalia kupitia bomba. Chanzo kikuu cha kudumu ni glaucoma; nyingine ni retinitis pigmentosa, uvimbe unaobana neva ya jicho (kama akromegali) na kiharusi. Uono wa shimoni wa muda mfupi kabla ya kuzimia ni damu kupungua ubongoni. Uono wa shimoni wa ghafla ni dharura.

Kizunguzungu ni neno la kawaida kwa hisia mbili tofauti: dunia au chumba kuzunguka (vertigo – mara nyingi sikio la ndani, kama BPPV) au kichwa chepesi kama utazimia (shinikizo kushuka, upungufu wa maji au damu, sukari kushuka, moyo). Kizunguzungu pamoja na kuona mara mbili, kuongea vibaya, udhaifu, kushindwa kutembea au maumivu ya kifua ni dharura.