Dalili na viashiria vya magonjwa mbalimbali

Hisia za mdudu kutembea kichwani – kuhisi kama kitu kinatambaa, kuchomachoma, kusisimka au kuwasha kwenye ngozi ya kichwa – mara nyingi husababishwa na ngozi ya kichwa kukauka, mba, chawa, fangasi, neva za ngozi kuwashwa, msongo na wasiwasi. Mara chache ni mkanda wa jeshi kabla ya vipele, kipandauso au matatizo ya neva. Hisia hii pamoja na udhaifu, ganzi ya uso au kuongea vibaya inahitaji hospitali haraka.

Maumivu kwenye paji la uso mara nyingi hutokana na kichwa cha msongo, sinusi, kipandauso, uchovu wa macho, kukosa usingizi au upungufu wa maji. Homa (malaria, mafua) pia huleta. Kichwa kuuma ghafla na kwa ukali mkubwa, pamoja na shingo kukakamaa, homa kali, kuchanganyikiwa, udhaifu au kuona vibaya ni dharura.

Kupiga miayo ni kawaida unapochoka, kusinzia au kuona wengine wakipiga. Miayo mingi kupita kawaida mara nyingi husababishwa na kukosa usingizi, usingizi usio mzuri (kukoroma kwa kusimama kupumua), uchovu, dawa (hasa za msongo wa mawazo) na kuchoka. Mara chache ni dalili ya neva ya vagus, moyo, kipandauso au tatizo la ubongo. Miayo pamoja na maumivu ya kifua au kuzimia inahitaji uchunguzi.

Mwili kuchoka ni kujisikia mchovu, dhaifu au kukosa nguvu hata baada ya kupumzika. Mara nyingi chanzo ni kukosa usingizi, msongo, kazi nyingi au lishe duni. Upungufu wa damu, malaria, kisukari, tezi ya shingo, VVU, TB, ujauzito, huzuni na dawa pia husababisha. Uchovu unaodumu zaidi ya wiki 2 hadi 4, au pamoja na kupungua uzito, homa au kushindwa kupumua, unahitaji uchunguzi.

Usingizi usioisha ni kusinzia kupita kiasi mchana hata baada ya kulala usiku, au kulala saa nyingi bila kuridhika. Mara nyingi chanzo ni kukosa usingizi wa kutosha, usingizi kukatika kwa kukoroma (sleep apnoea), dawa, pombe au huzuni. Tezi ya shingo, upungufu wa damu, kisukari na narcolepsy pia husababisha. Kusinzia ukiendesha ni hatari kubwa ya ajali.