Mwandishi:
Mhhariri
Imeboreshwa:
1 Novemba 2026, 18:09:43
Folikulaitisi ya eosinofili (eosinophilic folliculitis)
Folikulaitisi ni uvimbe wa vinyweleo (follicles) – soma Folikulaitisi kwa aina zinazosababishwa na bakteria na fangasi. Folikulaitisi ya eosinofili ni aina maalum ambapo uvimbe husababishwa na chembe nyeupe za damu aina ya eosinofili, si vijidudu.
Aina inayoonekana zaidi kwetu inahusishwa na VVU, hasa kinga ikiwa chini sana (CD4 chini ya 250). Ni mojawapo ya visababishi vya vipele vya UKIMWI. Wakati mwingine huanza au kuzidi miezi michache baada ya kuanza ARV, kinga inapoamka.
Takwimu za ugonjwa
Ni miongoni mwa magonjwa ya ngozi yanayowasha yanayoonekana zaidi kwa watu wenye UKIMWI ambao hawajaanza au wameanza karibuni ARV. Idadi imepungua sana tangu ARV zienee.
Visababishi na vihatarishi
VVU yenye kinga dhaifu sana.
Miezi ya kwanza baada ya kuanza ARV (mwitikio wa kinga kuamka).
Mara chache, kwa wasio na VVU – watoto wachanga, au aina nyingine adimu (Ofuji).
Chanzo halisi hakijulikani. Inadhaniwa kuwa mwitikio usio wa kawaida wa kinga dhidi ya vitu vilivyo kwenye vinyweleo kama fangasi wa ngozi au vidudu vidogo.
Jinsi ugonjwa unavyotokea
Katika VVU, mfumo wa kinga hupoteza mpangilio – chembe za eosinofili hukusanyika kuzunguka vinyweleo na kutoa kemikali zinazosababisha uvimbe na muwasho mkali. Kujikuna huvunja vipele na kuacha vidonda vidogo na madoa meusi.
Dalili na viashiria
Vipele vidogo vyekundu au vya rangi ya ngozi, wakati mwingine vyenye kichwa cha usaha.
Muwasho mkali sana.
Maeneo: uso, shingo, kifua, mgongo wa juu, mikono ya juu – mara chache chini ya kiuno.
Michubuko ya kujikuna, ukoko.
Madoa meusi baada ya kupona.
Kuja na kuondoka kwa vipindi.
Vipimo
Uchunguzi wa ngozi na historia ya VVU.
Kipimo cha VVU na CD4.
Kipande cha ngozi (biopsy) – huthibitisha kwa kuonyesha eosinofili kuzunguka vinyweleo.
Kipimo cha damu – eosinofili mara nyingi huwa juu.
Kuotesha usaha – kuondoa bakteria.
Matibabu
ARV – kuanza au kuimarisha; kinga ikiimarika, vipele hupungua.
Krimu za steroid za nguvu ya wastani hadi kubwa.
Dawa za muwasho (antihistamines) kama cetirizine.
Krimu au dawa nyingine za kumeza (mf. itraconazole, isotretinoin, metronidazole, permethrin) – kwa ugonjwa usiopona, kwa ushauri wa daktari.
Mafuta ya kulainisha ngozi na sabuni laini.
Matibabu ya mwanga (phototherapy) – pale yanapopatikana.
Matatizo yanayoweza kutokea
Maambukizi ya bakteria kwa kujikuna.
Madoa meusi na makovu.
Kukosa usingizi na msongo.
Kuacha ARV kwa kudhani vipele vinatokana na dawa.
Kinga
Pima VVU mapema na anza ARV.
Endelea na ARV kila siku – usiache hata vipele vikiongezeka mwanzoni; mweleze mhudumu.
Kata kucha fupi; tumia sabuni laini na mafuta ya kulainisha.
Lini umwone daktari
Vipele vinavyowasha sana usoni, shingoni au kifuani.
Unaishi na VVU na una vipele vipya.
Vipele vimeongezeka baada ya kuanza ARV.
Vipele vina usaha mwingi au homa.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
1. Ni maambukizi ya bakteria?
Si maambukizi ya bakteria. Ni uvimbe unaotokana na mfumo wa kinga, ndiyo maana dawa za kuua bakteria peke yake hazitibu.
2. Vipele vimeanza baada ya ARV, niache dawa?
Usiache. Mara nyingi ni kinga inayoamka. Mweleze mhudumu wa CTC – atakupa dawa za kupunguza muwasho na vipele huisha kadiri kinga inavyoimarika.
3. Inatofautianaje na chunusi?
Chunusi huwa na vichwa vyeusi na vyeupe na kwa kawaida haziwashi sana. Folikulaitisi ya eosinofili huwasha sana na huwa kwenye mgongo wa juu na uso.
4. Inaambukiza?
Haiambukizi.
5. Itaacha madoa meusi?
Mara nyingi huacha madoa meusi yanayofifia taratibu. Kujikuna huongeza madoa, kwa hiyo dhibiti muwasho mapema.
6. Je, inaweza kumpata mtu asiye na VVU?
Kuna aina adimu zinazowapata wasio na VVU, ikiwemo watoto wachanga. Lakini kwa mtu mzima, mara nyingi huashiria VVU.
7. Inatofautianaje na vipele vya muwasho vya VVU (PPE)?
PPE huwa zaidi kwenye mikono na miguu. Folikulaitisi ya eosinofili huwa zaidi usoni, shingoni na kifuani, na huanzia kwenye vinyweleo.
8. Krimu ya steroid inaweza kutumika muda mrefu?
Itumike kwa muda ulioelekezwa. Matumizi ya muda mrefu usoni huweza kudhoofisha ngozi.
9. Itapona kabisa?
Kwa wengi hupona kinga ikiimarika kwa ARV, ingawa huweza kurudi mara kwa mara kwa muda.
10. Mafuta ya mgando au ya nazi yanasaidia?
Mafuta ya kulainisha yasiyo na harufu husaidia ngozi kavu. Lakini mafuta mazito sana yanaweza kuziba vinyweleo zaidi.