Mwandishi:
Mhhariri
Imeboreshwa:
1 Novemba 2026, 18:09:40
Saratani ya misuli ya kizazi (uterine sarcoma)
Saratani nyingi za kizazi huanzia kwenye utando wa ndani (saratani ya utando wa kizazi). Saratani ya misuli ya kizazi (sarcoma) ni tofauti na adimu zaidi – huanzia kwenye misuli ya ukuta wa kizazi au tishu zinazoshikilia utando.
Aina inayoonekana zaidi ni leiomyosarcoma – saratani ya misuli. Nyingine ni endometrial stromal sarcoma na adenosarcoma. Hukua na kusambaa haraka kuliko saratani ya utando, hasa kwenye mapafu.
Mara nyingi hufanana sana na faibroidi kwenye ultrasound. Lakini faibroidi hazigeuki sarcoma kwa kawaida – ni magonjwa tofauti. Soma pia Uvimbe kwenye kizazi.
Takwimu za ugonjwa
Sarcoma ni takribani saratani 3 hadi 7 kati ya kila 100 za kizazi. Huwapata zaidi wanawake wenye umri zaidi ya miaka 50. Kati ya wanawake wanaofanyiwa upasuaji kwa kudhaniwa wana faibroidi, sarcoma hukutwa kwa takribani 1 kati ya 500 hadi 1 kati ya 1,000.
Visababishi na vihatarishi
Umri zaidi ya miaka 50 na baada ya kukoma hedhi.
Mionzi kwenye nyonga iliyowahi kutolewa kwa saratani nyingine.
Matumizi ya muda mrefu ya tamoxifen.
Magonjwa adimu ya kurithi (mf. hereditary leiomyomatosis, retinoblastoma ya utotoni).
Kwa baadhi ya tafiti – wanawake weusi wako kwenye hatari kubwa kidogo ya leiomyosarcoma.
Jinsi ugonjwa unavyotokea
Seli za misuli au tishu za kushikilia hupata mabadiliko ya vinasaba na kuanza kukua bila udhibiti, zikitengeneza uvimbe ndani ya ukuta wa kizazi. Hukua haraka, huvamia mishipa ya damu na kusambaa kupitia damu – zaidi kwenye mapafu, ini, mifupa na tumbo.
Dalili na viashiria
Damu isiyo ya kawaida ukeni – hasa baada ya kukoma hedhi, au kati ya hedhi.
Uvimbe tumboni au kizazi kukua haraka, hasa baada ya kukoma hedhi (faibroidi kwa kawaida husinyaa baada ya kukoma hedhi).
Maumivu au shinikizo kwenye nyonga.
Uchafu ukeni wenye damu au harufu.
Kukojoa mara kwa mara au kufunga choo kwa sababu ya uvimbe kubana kibofu au utumbo.
Kupungua uzito na uchovu – ugonjwa ukiendelea.
Kikohozi au kupumua kwa shida – ikiwa imesambaa kwenye mapafu.
Vipimo
Ultrasound ya tumbo na ukeni.
MRI ya nyonga – husaidia kutofautisha na faibroidi.
Kipande cha utando wa kizazi (biopsy) – husaidia kwa baadhi ya aina, lakini mara nyingi hakigundui leiomyosarcoma.
Uchunguzi wa uvimbe ulioondolewa baada ya upasuaji – mara nyingi ndio huthibitisha.
CT scan ya kifua, tumbo na nyonga – kutafuta kusambaa.
Vipimo vya damu: wingi wa damu, figo, ini.
Matibabu
Matibabu hufanywa kwenye vituo vya saratani kwa timu ya wataalamu (kwa mujibu wa STG 2026 kwa saratani za tishu laini):
Upasuaji wa kuondoa kizazi kizima bila kukikata vipande ndani ya tumbo – ndiyo matibabu makuu. Ovari na mirija mara nyingi huondolewa pia.
Tiba ya mionzi – kwa baadhi ya wagonjwa kupunguza kurudi kwenye nyonga.
Dawa za saratani (kemotherapia) – kwa saratani iliyosambaa au inayorudi.
Dawa za homoni – kwa endometrial stromal sarcoma ya daraja la chini.
Huduma shufaa – kudhibiti maumivu na dalili kwa ugonjwa uliosambaa.
Matatizo yanayoweza kutokea
Kusambaa kwenye mapafu, ini na mifupa.
Kurudi baada ya upasuaji – ni kawaida kwa aina kali.
Kutokwa damu nyingi ukeni na upungufu wa damu.
Uvimbe kubana kibofu, figo au utumbo.
Kinga
Hakuna njia inayojulikana ya kuzuia. Muhimu ni:
Usipuuze damu baada ya kukoma hedhi.
Uvimbe wa kizazi unaokua haraka, hasa baada ya kukoma hedhi, uchunguzwe haraka.
Wanaotumia tamoxifen au waliowahi kupata mionzi ya nyonga wafuatiliwe.
Lini umwone daktari
Damu yoyote baada ya kukoma hedhi.
Faibroidi au uvimbe wa kizazi unaokua haraka, hasa baada ya kukoma hedhi.
Maumivu ya nyonga yasiyoisha pamoja na damu isiyo ya kawaida.
Tumbo kuongezeka ukubwa haraka.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
1. Faibroidi zangu zitageuka saratani?
Faibroidi karibu kamwe hazigeuki saratani. Sarcoma ni ugonjwa tofauti unaoanza wenyewe, ingawa unaweza kufanana na faibroidi.
2. Nitajuaje kama ni faibroidi au sarcoma?
Ni vigumu kabla ya upasuaji. Dalili za tahadhari ni uvimbe unaokua haraka baada ya kukoma hedhi na damu isiyo ya kawaida. MRI husaidia, na uchunguzi wa uvimbe baada ya upasuaji huthibitisha.
3. Kwa nini kizazi hakikatwi vipande wakati wa upasuaji?
Kama uvimbe ni sarcoma, kukikata vipande ndani ya tumbo kunaweza kusambaza seli za saratani. Kwa hiyo kwa wanawake wenye hatari, kizazi huondolewa kizima.
4. Sarcoma inatibika?
Ikigunduliwa ikiwa bado ndani ya kizazi, upasuaji unaweza kuiponya. Iliyosambaa ni vigumu kuponya, lakini matibabu yanaweza kupunguza ukuaji na dalili.
5. Ni sawa na saratani ya shingo ya kizazi?
Hapana. Saratani ya shingo ya kizazi huanzia mlangoni mwa kizazi na husababishwa na HPV. Sarcoma huanzia kwenye misuli ya kizazi.
6. Pap smear inagundua sarcoma?
Haigundui. Pap smear na VIA hutafuta saratani ya shingo ya kizazi tu.
7. Kijana anaweza kupata sarcoma ya kizazi?
Ni nadra sana, lakini inawezekana, hasa kwa aina fulani kama endometrial stromal sarcoma.
8. Baada ya upasuaji nifuatiliwe vipi?
Mara nyingi kila miezi 3 hadi 6 kwa miaka 2 hadi 3, pamoja na picha za kifua na tumbo, kwa sababu inaweza kurudi.
9. Je, ni ya kurithi?
Mara nyingi si ya kurithi. Kuna magonjwa machache ya kurithi yanayoongeza hatari; daktari atauliza historia ya familia.
10. Dawa za homoni zinasaidia?
Kwa aina moja (endometrial stromal sarcoma ya daraja la chini) dawa za homoni husaidia. Kwa leiomyosarcoma hazisaidii sana.