Uvimbe kwenye kizazi

"Uvimbe kwenye kizazi" ni neno la jumla linalojumuisha hali nyingi tofauti: faibroidi (uvimbe wa misuli usio wa saratani – unaotokea zaidi), adenomyosisi, vinyama vya utando wa ndani (polyps), utando wa ndani kukua kupita kiasi (hyperplasia), mimba zabibu, na saratani (ya utando wa ndani, ya misuli, ya shingo ya kizazi). Dalili za pamoja ni hedhi nyingi au ya muda mrefu, damu nje ya hedhi, maumivu ya tumbo la chini, tumbo kuongezeka, kukojoa mara kwa mara na ugumba. Ultrasound hutofautisha; damu baada ya komahedhi daima inahitaji uchunguzi.

Makala hii ni mwongozo wa kukusaidia kuelewa aina za uvimbe kwenye kizazi na dalili zake. Kila aina ina makala yake kamili ya ugonjwa – fuata kiungo husika.

Kwa uvimbe tumboni kwa ujumla soma Uvimbe wa tumbo kwa wanawake.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• [Faibroidi](/magonjwa-na-saratani/faibroidi-uterine-fibroids) – uvimbe wa misuli; hedhi nyingi, tumbo kubwa, kukojoa mara kwa mara; si saratani.

• [Adenomyosisi](/magonjwa-na-saratani/adenomyosisi-adenomyosis) – utando wa ndani kuingia kwenye misuli; hedhi nyingi na maumivu makali, kizazi kikubwa laini.

• [Vinyama vya utando wa ndani (polyps)](/magonjwa-na-saratani/vinyama-vya-utando-wa-ndani-wa-kizazi-endometrial-polyps) – damu nje ya hedhi, matone, damu baada ya tendo.

• [Utando kukua kupita kiasi (hyperplasia)](/magonjwa-na-saratani/utando-wa-ndani-wa-kizazi-kukua-kupita-kiasi-endometrial-hyperplasia) – hedhi nyingi isiyo ya mpangilio; inaweza kugeuka saratani.

• [Saratani ya utando wa ndani](/magonjwa-na-saratani/saratani-ya-utando-wa-ndani-wa-kizazi-endometrial-cancer) – damu baada ya komahedhi; wanawake wazee, wenye uzito mkubwa, kisukari.

• [Saratani ya misuli ya kizazi](/magonjwa-na-saratani/saratani-ya-misuli-ya-kizazi-uterine-sarcoma) – uvimbe unaokua haraka; adimu.

• [Saratani ya shingo ya kizazi](/magonjwa-na-saratani/saratani-ya-shingo-ya-kizazi-cervical-cancer) – damu baada ya tendo, uchafu wenye harufu.

• [Mimba zabibu](/magonjwa-na-saratani/mimba-zabibu-molar-pregnancy) – damu ukeni ujauzitoni, tumbo kubwa kuliko umri wa mimba, kutapika sana.

Visababishi

• Homoni – estrogen huongeza faibroidi, polyps na hyperplasia.

• Umri – faibroidi miaka 30 hadi 50; saratani ya utando baada ya komahedhi.

• Uzito mkubwa, kisukari, PCOS – hyperplasia na saratani ya utando.

• Urithi.

• HPV – saratani ya shingo ya kizazi.

• Ujauzito usio wa kawaida – mimba zabibu.

Dalili zinazoambatana

• Hedhi nyingi au ya muda mrefu.

• Matone ya damu nje ya hedhi.

• Maumivu ya hedhi.

• Maumivu ya tumbo la chini na kiuno.

• Tumbo kuongezeka.

• Kukojoa mara kwa mara, choo kigumu – uvimbe kubana.

• Upungufu wa damu.

• Ugumba na mimba kuharibika.

• Maumivu wakati wa tendo.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mapema au mara moja ukiwa na:

• Damu ukeni baada ya komahedhi.

• Damu nyingi sana – kuloweka pedi kila saa, kizunguzungu, kuzimia.

• Maumivu makali ya ghafla ya tumbo la chini – faibroidi kujisokota au kuoza, sisti kupasuka.

• Uvimbe unaokua haraka.

• Damu ujauzitoni.

Vipimo

• Ultrasound ya tumbo na ya ukeni – kipimo kikuu.

• Kipimo cha mimba (na hCG kwa mimba zabibu).

• Kipimo kamili cha damu – Hb.

• Uchunguzi wa shingo ya kizazi – VIA, Pap, HPV.

• Kuchukua sampuli ya utando wa ndani (endometrial biopsy) – kwa damu isiyo ya kawaida baada ya miaka 40 au baada ya komahedhi.

• Hysteroscopy, MRI – kwa wanaohitaji.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Hutegemea aina – fuata makala ya ugonjwa husika.

• Faibroidi na adenomyosisi – dawa za kupunguza damu na maumivu, vidonge vya homoni, kitanzi chenye homoni; upasuaji wa kuondoa uvimbe (myomectomy) au kizazi (hysterectomy).

• Polyps – kuondolewa kwa hysteroscopy.

• Hyperplasia – homoni (progestin) au upasuaji.

• Saratani – upasuaji, mionzi, dawa.

• Mimba zabibu – kusafisha kizazi na kufuatilia hCG.

• Upungufu wa damu – madini chuma; damu kwa upungufu mkali.

Kinga

• Dumisha uzito unaofaa.

• Chanjo ya HPV na uchunguzi wa shingo ya kizazi.

• Tibu hedhi isiyo ya kawaida mapema.

• Hudhuria kliniki ya ujauzito mapema.

Lini umwone daktari

• Hedhi nyingi au isiyo ya kawaida kwa miezi 3.

• Tumbo la chini kuongezeka.

• Kushindwa kupata mimba.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara