Hedhi (period): Mwongozo wa Kina kwa Wanawake

Hedhi hufahamika pia kama period ni mchakato wa kawaida wa kiafya unaotokea kwa wanawake wa umri wa uzazi, ambapo kuta za ndani za kizazi (endometriam) huvunjika na kutoa seli, na tishu nyingine kupitia uke. Ni sehemu ya mzunguko wa kawaida kwa wanawake na ishara kwamba mfumo wa uzazi unafanya kazi vizuri. Hedhi kawaida huanza kuanzia umri wa miaka 9–16, na kuendelea hadi kipindi cha komahedhi (menopause) (takriban miaka 45–55).

1. Muda na mzunguko wa Hedhi

• Mzunguko wa kawaida: Kawaida ni siku 21–35 kutoka siku ya kuanza hedhi moja hadi kuanza nyingine.

• Muda wa hedhi kudumu: Hedhi kawaida hudumu kwa siku 3–7.

• Wingi wa damu: Kawaida huanzia mililita 30–80 kwa kipindi cha hedhi yote (ni sawa na takribani pedi 3–6 zilizojaa kabisa damu)

• Kurekebisha kiwango cha damu: Kuna siku ambapo damu ni nyingi zaidi (kawaida siku ya 1–2) na kupungua kadri siku zinavyosonga (siku ya mwisho ni kidogo sana au hakuna kabisa).

2. Nini ni kawaida

• Hedhi inayoanza na kupungua taratibu, kwa mfano: siku ya kwanza damu nyingi kidogo, siku ya mwisho inakoma polepole.

• Maumivu madogo ya tumbo (kubana kwa misuli ya kizazi) mara nyingi hayana hatari.

• Kubadilisha pedi mara 3–5 kwa siku, kulingana na wingi wa damu.

• Rangi ya damu inaweza kuwa nyekundu angavu, nyekundu-kijivu, au nyekundu zambarau mwanzoni mwa hedhi.

3. Nini si kawaida

Wanawake wanapaswa kuwasiliana na daktari ikiwa wanakutana na:

• Hedhi isiyo ya kawaida: zaidi ya siku 7 au chini ya siku 2 kwa muda mrefu.

• Damu nyingi sana (inayobadilisha pedi kila 1–2 saa) au kidogo sana kuashiria tatizo la homoni.

• Kutokwa na damu kati ya hedhi au baada ya ngono.

• Maumivu makali yanayozuia shughuli za kila siku.

• Rangi ya damu isiyo ya kawaida (kijivu kikali, au damu yenye harufu mbaya).

• Kupoteza kilo nyingi au upungufu wa madini ya damu kutokana na damu nyingi (anemia).

4. Vitu muhimu kuhusu Hedhi

• Pedi na tamponi: Chagua kipimo kinachofaa kulingana na wingi wa damu. Badilisha kila baada ya masaa 3–6 ili kuzuia maambukizi.

• Kuepuka maambukizi: Safisha mikono kabla na baada ya kubadilisha pedi.

• Lishe: Lishe bora yenye madini chuma, vitamini C, na protini husaidia kuzuia uchovu na upungufu wa damu (anemia).

• Mazoezi: Mazoezi mepesi hupunguza maumivu ya hedhi.

• Uchunguzi wa kawaida: Fanya uchunguzi wa kimatibabu ikiwa hedhi inabadilika kwa muda mfupi bila sababu dhahiri.

Maswali yaliyoulizwa mara kwa mara na majibu yake