Azuma inatibu nini?

Azuma ni jina la kibiashara la azithromycin, antibayotiki ya jamii ya macrolide inayozuia bakteria kutengeneza protini, hivyo kuwazuia kuzaliana. Hutumika kutibu baadhi ya maambukizi ya bakteria: klamidia (hasa kwa wajawazito), pangusa, kifaduro, trakoma, homa ya matumbo kwa mwongozo, baadhi ya nimonia, na maambukizi ya koo au ngozi kwa wenye mzio wa penicillin. Kwa gono hutumika pamoja na dawa nyingine kwa mujibu wa mwongozo. Hukaa mwilini muda mrefu, hivyo dozi yake ni fupi (siku 1 hadi 5). Haitibu mafua, homa ya virusi, malaria wala fangasi.

Makala hii inaeleza magonjwa yanayotibiwa na Azuma na yale isiyoyatibu, jinsi ya kuitumia kwa usalama, nani awe makini, maudhi na madhara, na kwa nini kutumia antibayotiki bila ushauri huleta usugu. Makala hii ni ya elimu; matumizi na dozi hutolewa na mtoa huduma kwa mujibu wa vipimo na mwongozo wa matibabu.

Azuma ni nini na inafanyaje kazi?

Azithromycin huingia ndani ya seli za mwili na kukaa kwenye tishu kwa siku kadhaa baada ya dozi ya mwisho. Ndiyo maana, tofauti na antibayotiki nyingi zinazotumika kwa siku 5 hadi 14, azithromycin mara nyingi hutumika kwa dozi moja au kwa siku 3 hadi 5. Huathiri bakteria wa kawaida na pia bakteria "wasio wa kawaida" kama Chlamydia, Mycoplasma na Legionella, ambao hawatibiki na penicillin.

Azuma hupatikana kama vidonge, kapsuli na dawa ya maji kwa watoto. Majina mengine ya kibiashara ya dawa hiyohiyo yapo – soma Majina mengine ya azithromycin ni yapi?. Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani, azithromycin iko kwenye kundi la "Watch", yaani antibayotiki zinazopaswa kutumika kwa uangalifu kwa sababu ya hatari ya usugu.

Magonjwa yanayotibiwa na Azuma

Kwa maambukizi mengi ya koo, masikio, ngozi na sainasi, antibayotiki za kundi la penicillin (kama amoxicillin) ndizo chaguo la kwanza. Azithromycin huhifadhiwa kwa hali maalumu ili kupunguza usugu.

Azuma haitibu nini?

• Mafua, homa ya kawaida, COVID-19 na kikohozi cha virusi – haya husababishwa na virusi; antibayotiki haisaidii.

• Malaria – hutibiwa kwa dawa za malaria baada ya kipimo.

• Fangasi ukeni, mdomoni au ngozini.

• UTI ya kawaida – azithromycin si dawa ya maambukizi ya njia ya mkojo; soma Dawa gani ni nzuri kwa UTI kati ya Azithromycin au Ciprofloxacin?

• Kaswende – haipendekezwi kwa sababu ya usugu; hutibiwa kwa benzathine penicillin.

• Vidonda vya tumbo na maumivu yasiyo na sababu ya bakteria.

Jinsi ya kutumia Azuma kwa usalama

• Tumia kwa maelekezo ya mtoa huduma baada ya kuchunguzwa; dozi na muda hutegemea ugonjwa, umri na uzito.

• Meza kwa wakati uleule kila siku na maliza dozi yote hata ukijisikia nafuu mapema.

• Vidonge vingi vya azithromycin vinaweza kumezwa na au bila chakula; kama tumbo linavurugika, meza baada ya kula. Fuata maelekezo ya kifungashio cha dawa uliyopewa.

• Usimeze pamoja na dawa za kupunguza asidi tumboni zenye aluminium au magnesium; acha angalau saa 2 kati yake.

• Kwa magonjwa ya zinaa, mwenza atibiwe pia na mepuke ngono hadi siku 7 baada ya matibabu kukamilika na dalili kuisha.

• Usimpe mtu mwingine dawa yako, na usitumie dawa iliyobaki kutoka matibabu ya awali.

Nani awe makini kabla ya kutumia Azuma

Mwambie mtoa huduma kabla ya kuanza azithromycin kama una mojawapo ya hali hizi:

• Mzio wa azithromycin au dawa za jamii moja nayo (erythromycin, clarithromycin) – soma Erythromycin inatibu nini?

• Uliwahi kupata manjano au tatizo la ini baada ya kutumia azithromycin.

• Ugonjwa wa moyo, hasa mapigo yasiyo ya kawaida au tatizo la QT kwenye kipimo cha ECG, au upungufu wa potasiamu au magnesiamu.

• Ugonjwa wa ini au figo.

• Myasthenia gravis (udhaifu wa misuli) – dalili zinaweza kuwa mbaya zaidi.

• Dawa nyingine unazotumia, hasa za moyo (kama amiodarone), za akili, warfarin, digoxin, au dawa nyingine zinazorefusha QT.

• Mtoto chini ya wiki 6 – hutumika tu kwa uamuzi wa daktari kwa sababu ya hatari ndogo ya tatizo la mlango wa tumbo (pyloric stenosis).

Ujauzito na kunyonyesha

Azithromycin hutumika wakati wa ujauzito na ndiyo dawa inayopendelewa kwa klamidia kwa mjamzito. Kiasi kidogo hupita kwenye maziwa ya mama; mama anayenyonyesha anaweza kutumia kwa ushauri, na amwangalie mtoto kama anaharisha au anapata upele.

Maudhi na madhara

Maudhi ya kawaida

• Kichefuchefu, kutapika na maumivu au kujaa tumbo.

• Kuharisha kwa kiasi kidogo.

• Maumivu ya kichwa na kizunguzungu.

Maudhi haya kwa kawaida ni madogo na huisha baada ya kumaliza dawa.

Madhara makubwa (nadra)

• Mzio mkali: uvimbe wa uso, midomo au koo, kupumua kwa shida, upele mkubwa au malengelenge na vidonda mdomoni.

• Mapigo ya moyo kwenda kasi au ovyo, kizunguzungu kikali au kuzimia.

• Matatizo ya ini: macho au ngozi kuwa njano, mkojo mweusi, maumivu upande wa kulia wa tumbo.

• Kuharisha kwa maji mengi au kwenye damu kunakoendelea, hata wiki kadhaa baada ya dawa.

• Kupungua kwa usikivu au mlio masikioni (mara chache, hasa kwa matumizi ya muda mrefu).

Usugu wa antibayotiki: kwa nini usinunue Azuma bila ushauri

Kila antibayotiki inapotumika bila sababu au kwa dozi isiyo kamili, bakteria hupata nafasi ya kujifunza kuishi licha ya dawa. Gono imeshakuwa sugu kwa azithromycin katika nchi nyingi, ndiyo maana haitumiki peke yake tena. Kununua Azuma kwa mafua, kumaliza nusu dozi, au kugawana dawa kunaongeza usugu na kunaweza kukufanya ukose tiba pale utakapoihitaji kweli.

Dalili za hatari: nenda hospitali mara moja

• Uvimbe wa uso au koo, kupumua kwa shida au upele mkubwa wenye malengelenge.

• Mapigo ya moyo kwenda kasi sana, maumivu ya kifua au kuzimia.

• Macho au ngozi kuwa njano.

• Kuharisha kwa damu au kwa maji mengi kunakoendelea.

Lini umwone mtoa huduma

• Dalili haziishi au zinaongezeka siku 3 baada ya kuanza dawa.

• Dalili za ugonjwa wa zinaa zinarudi baada ya matibabu – huenda ni maambukizi mapya au usugu.

• Una ugonjwa wa moyo, ini au figo, au unatumia dawa nyingine za muda mrefu.

• Wewe ni mjamzito au unanyonyesha na unahitaji antibayotiki.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara