Afya ya Mtoto

Kichanga hulia sana usiku mara nyingi kutokana na njaa, gesi tumboni, nepi chafu, uchovu au hitaji la faraja kutoka kwa mzazi. Kuelewa sababu hizi na kumtuliza mtoto kwa kunyonyesha, kumbeba au kumweka katika mazingira tulivu kunaweza kusaidia kupunguza kulia na kumsaidia mtoto kulala vizuri.

Kumbeusha mtoto baada ya kunyonya humsaidia kutoa hewa iliyomezwa wakati wa kunyonya, hivyo kupunguza kujaa kwa tumbo, gesi na kutapika maziwa. Mzazi anaweza kumsaidia mtoto kubeua kwa kumweka begani, kwenye mapaja, au kifuani huku akimpigapiga mgongoni kwa upole.

Kitovu ni kipande cha kiungamwana kinachobaki tumboni kwa mtoto baada ya kuzaliwa. Kwa kawaida hukauka na kudondoka ndani ya wiki 1–2 endapo kinatunzwa kwa usafi na kuachwa kikavu bila msuguano au unyevu. Ikiwa kinatoa harufu kali, usaha, kina wekundu unaoenea, kinaleta maumivu kwa mtoto, kinatoa damu nyingi, au hakijadondoka baada ya wiki 3, wasiliana na daktari mara moja kwa uchunguzi na matibabu sahihi.

Ni pale ambapo mtoto chini ya miezi sita anataka kujisaidia lakini mwili wake bado haujajifunza jinsi ya kusukuma kinyesi huku akilegeza njia ya haja kubwa kwa wakati mmoja. Hivyo mtoto hulia, hukaza misuli na kukenya kwa dakika 10–20 au zaidi kabla ya kutoa kinyesi laini na cha kawaida.. Hali hii si ugonjwa na huisha jinsi mtoto anavyokuwa.

Mtoto wa miezi 3–6 anaweza kujikaza au kulia anapojisaidia kutokana na kutokomaa kikamilifu kwa uratibu wa misuli ya tumbo na njia ya haja kubwa, hata kama kinyesi ni laini. Hali hii mara nyingi si tatizo na hupotea kadri mfumo wa mmeng’enyo unavyoendelea kukua.

Mtoto wa miezi 10 hadi 11 yupo katika hatua ya mpito kuelekea utoto wa mapema. Ni kipindi cha kujifunza kwa kasi, kuiga, kuchunguza na kujenga msingi wa tabia, lugha na mahusiano ya kijamii. Ufuatiliaji wa karibu, lishe bora na mazingira yenye upendo husaidia mtoto kufikia maendeleo yake kwa ufanisi.