Meno kuuma ukila au kunywa vitu baridi

Meno kuuma ghafla ukila au kunywa vitu baridi (au moto, vitamu, vyenye asidi) mara nyingi ni unyeti wa meno: tabaka la nje la jino limechakaa au fizi zimerudi nyuma na kufunua mzizi. Hupungua kwa dawa ya meno ya unyeti na mswaki laini. Jino moja linalouma sana, maumivu yanayodumu dakika nyingi au yanayokuamsha usiku ni dalili ya tundu, ufa au maambukizi ya jino.

Ndani ya jino kuna neva. Kwa kawaida zinalindwa na tabaka gumu la nje (enamel) na fizi. Tabaka hilo likichakaa au fizi zikirudi nyuma, vitundu vidogo vya ndani ya jino (dentine) hufunuka, na baridi, moto au sukari hufika kwenye neva haraka – na kuleta maumivu ya ghafla kama shoti ya umeme.

Watu wengi huieleza kama: "kila nikila kitu kilichoganda, jino linauma sana ghafla, halafu maumivu yanaisha."

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Meno mengi, maumivu makali ya sekunde chache, yanaisha baridi ikiondoka – unyeti wa kawaida.

• Jino moja, maumivu yanayobaki dakika kadhaa – tundu kubwa, ufa, au neva ya jino imevimba.

• Maumivu ya kudunda, yanayokuamsha usiku au kuzidi ukilala – maambukizi ya neva ya jino; inahitaji daktari wa meno haraka.

• Baada ya kujazwa jino au kusafishwa meno – unyeti wa muda unaopungua ndani ya wiki chache.

Visababishi

• Tabaka la nje kuchakaa – kupiga mswaki kwa nguvu, mswaki mgumu, kusaga meno usiku.

• Fizi kurudi nyuma – ugonjwa wa fizi, kupiga mswaki vibaya, umri.

• Vyakula na vinywaji vya asidi – soda, juisi za machungwa, ndimu, energy drinks; tindikali ya tumbo na kutapika mara kwa mara.

• Kuoza kwa meno – matundu.

• Ufa wa jino – kuuma vitu vigumu, barafu.

• Baada ya matibabu ya meno – kujaza, kusafisha, kung'arisha meno.

• Dawa za kung'arisha meno (whitening).

Dalili zinazoambatana

• Maumivu ukila vitamu au vyenye asidi pia.

• Fizi kutoa damu au kurudi nyuma.

• Jino kuonekana na tundu au doa jeusi – soma Jino kuwa na rangi nyeusi.

• Uvimbe wa fizi au uso – maambukizi.

• Kiungulia – tindikali.

Dalili za hatari

Onana na daktari wa meno mapema ukiwa na:

• Maumivu ya jino moja yanayodumu zaidi ya dakika chache.

• Maumivu yanayokuamsha usiku.

• Uvimbe wa fizi, shavu au uso, au homa – jipu la jino.

• Jino kuvunjika au ufa unaoonekana.

• Unyeti usiopungua baada ya wiki 2 hadi 4 za dawa ya meno ya unyeti.

Vipimo

• Uchunguzi wa meno na fizi.

• Kupima unyeti kwa hewa au baridi.

• X-ray ya meno – matundu, jipu, ufa.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Dawa ya meno ya unyeti (yenye potassium nitrate au stannous fluoride) – tumia kila siku kwa wiki 2 hadi 4; usisuuze mdomo kwa maji mengi baada ya kupiga mswaki.

• Mswaki laini na kupiga mswaki kwa upole, mizunguko midogo.

• Varnish ya fluoride au gundi maalum juu ya sehemu iliyofunuka – kwa daktari wa meno.

• Kujaza matundu, kutibu neva (root canal) au kung'oa jino lililoharibika.

• Upasuaji mdogo wa fizi – kwa fizi zilizorudi sana.

• Kifaa cha usiku – kwa wanaosaga meno.

Huduma ya kwanza

• Acha kula au kunywa kitu cha baridi.

• Sukutua kwa maji ya uvuguvugu au ya kawaida.

• Usitafune upande unaouma.

• Paracetamol au ibuprofen kwa maumivu yanayodumu.

Kinga

• Piga mswaki mara 2 kwa siku kwa dawa yenye fluoride na mswaki laini.

• Punguza soda, juisi na vyakula vya asidi; tumia mrija kwa vinywaji vya asidi.

• Subiri dakika 30 baada ya kula vyakula vya asidi ndipo upige mswaki.

• Usiume barafu wala vitu vigumu.

• Mwone daktari wa meno kila baada ya miezi 6 hadi 12.

Lini umwone daktari

• Unyeti unaoongezeka.

• Unyeti wa jino moja.

• Fizi zinazorudi nyuma.

• Kusaga meno usiku.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara