Uono wa shimoni (tunnel vision)

Uono wa shimoni (tunnel vision) ni kuona katikati tu huku pembeni pakipotea – kama kuangalia kupitia bomba. Chanzo kikuu cha kudumu ni glaucoma; nyingine ni retinitis pigmentosa, uvimbe unaobana neva ya jicho (kama akromegali) na kiharusi. Uono wa shimoni wa muda mfupi kabla ya kuzimia ni damu kupungua ubongoni. Uono wa shimoni wa ghafla ni dharura.

Kwa kawaida tunaona katikati na pembeni (uwanja wa kuona). Uono wa shimoni ni uwanja wa kuona kupungua kutoka pembeni kuelekea katikati. Mara nyingi mtu hagundui mwanzoni – anaanza kugonga vitu pembeni, kukwaza ngazi au kushindwa kuona magari yanayokuja kando.

Ni dalili muhimu kwa sababu chanzo kikuu, glaucoma, kinaweza kuzuiwa kisiendelee kikigunduliwa mapema.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Taratibu kwa miaka, macho yote mawili – glaucoma.

• Kuanzia utotoni, kuona vibaya usiku kwanza – retinitis pigmentosa (urithi).

• Pembeni pande zote mbili za nje – uvimbe wa tezi ya pituitary unaobana neva ya jicho.

• Sekunde chache kabla ya kuzimia, pamoja na kichwa chepesi – damu kupungua ubongoni; soma Kuzimia.

• Ghafla – kiharusi, retina kubanduka, glaucoma kali.

Visababishi

• Glaucoma.

• Retinitis pigmentosa.

• Uvimbe wa tezi ya pituitary – akromegali.

• Kiharusi.

• Retina kubanduka.

• Shinikizo kubwa ndani ya kichwa.

• Upungufu wa vitamini A.

• Kuzimia na shinikizo kushuka.

• Wasiwasi na mshtuko wa hofu – wa muda.

Dalili zinazoambatana

• Kugonga vitu pembeni, kukwaza.

• Kuona vibaya usiku.

• Kichwa kuuma – uvimbe, shinikizo.

• Kizunguzungu na kichwa chepesi – kabla ya kuzimia.

• Mikono na miguu kukua – akromegali.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na:

• Uono wa shimoni wa ghafla.

• Pamoja na maumivu makali ya jicho au kichwa.

• Pamoja na udhaifu, uso kupinda au kushindwa kuongea.

• Pazia au kivuli.

Vipimo

• Kupima uwanja wa kuona (visual field test).

• Kupima presha ya jicho na kuchunguza neva ya jicho.

• MRI ya ubongo – uvimbe, kiharusi.

• Vipimo vya homoni – pituitary.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Glaucoma – matone ya kila siku, leza au upasuaji; uono uliopotea haurudi, lengo ni kuzuia zaidi.

• Uvimbe wa pituitary – upasuaji au dawa.

• Kiharusi – matibabu ya dharura na mazoezi.

• Retinitis pigmentosa – vifaa vya kusaidia kuona, ushauri wa kijeni.

Matone ya glaucoma yatumike kila siku hata bila dalili.

Kinga

• Pima macho na presha ya jicho kila baada ya mwaka 1 hadi 2 baada ya miaka 40.

• Wenye historia ya familia ya glaucoma wapime mapema zaidi.

• Dhibiti shinikizo la damu na kisukari.

Lini umwone daktari

• Kugonga vitu pembeni mara kwa mara.

• Kushindwa kuona usiku.

• Historia ya familia ya glaucoma.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara