Kuzimia (kupoteza fahamu kwa muda mfupi)

Maelezo ya jumla

Mtu anayezimia huanguka, hupoteza fahamu kwa sekunde chache hadi dakika 1 hadi 2, kisha huamka na kurudi kawaida haraka. Tofauti na degedege, hakuna kuchanganyikiwa kwa muda mrefu baadaye.

Kuzimia kwa neva (vasovagal) ni kawaida sana na mara nyingi si hatari. Kazi kubwa ni kutofautisha na kuzimia kwa sababu ya moyo. Kuzimia wakati wa kukojoa kumeelezwa kwenye Kuzimia wakati wa kukojoa.

Aina na jinsi inavyojitokeza

Aina kuu

• Vasovagal – neva ya vagus inashusha ghafla mapigo ya moyo na shinikizo. Huja baada ya kusimama muda mrefu, joto, msongamano, kuona damu, sindano, maumivu, hofu. Dalili za tahadhari: kichwa chepesi, jasho, kichefuchefu, weupe, uono kufifia, masikio kuziba.

• Kushuka kwa shinikizo ukisimama – upungufu wa maji, dawa, kisukari cha muda mrefu, wazee.

• Kuzimia kwa hali fulani (situational) – ukikojoa, kukohoa sana, kujisaidia, kumeza.

• Kuzimia kwa sababu ya moyo – mapigo ya polepole au kasi sana, valvu zilizobana, misuli ya moyo; mara nyingi bila tahadhari, wakati wa mazoezi au ukiwa umelala.

Visababishi

• Kusimama muda mrefu, joto, msongamano – vasovagal.

• Kuona damu, sindano, maumivu, hofu.

• Upungufu wa maji – kuharisha, kutapika, kutokunywa, joto.

• Dawa – za presha, za kutoa maji, za nguvu za kiume, za akili.

• Upungufu wa damu na kupoteza damu.

• Sukari kushuka – hufanana na kuzimia.

• Moyo – mapigo ya polepole, ya kasi, valvu, shambulio la moyo.

• Bonge la damu kwenye mapafu.

• Ujauzito wa mapema.

• Tezi za adrenali kushindwa.

Dalili zinazoambatana

• Kabla: kichwa chepesi, jasho, kichefuchefu, uono kufifia, masikio kuziba – vasovagal.

• Wakati: weupe, misuli kutetemeka kidogo kwa sekunde chache (si degedege).

• Baada: uchovu kidogo, kupona haraka.

• Kuhisi mapigo ya moyo kabla – moyo; soma Kuhisi mapigo ya moyo.

• Maumivu ya kifua au kushindwa kupumua – moyo, bonge la damu.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na kuzimia pamoja na:

• Kuzimia wakati wa mazoezi au ukiwa umelala.

• Bila dalili za tahadhari.

• Maumivu ya kifua, kushindwa kupumua au mapigo ya moyo ya ajabu kabla.

• Ugonjwa wa moyo unaojulikana.

• Historia ya familia ya kifo cha ghafla kwa vijana.

• Kuumia vibaya wakati wa kuanguka.

• Kupoteza fahamu kwa zaidi ya dakika 2 hadi 5, kuchanganyikiwa kwa muda mrefu, kujikojolea, kung'ata ulimi pembeni – degedege; soma Degedege.

• Udhaifu wa upande mmoja au kuongea vibaya – kiharusi.

• Mjamzito mwenye maumivu ya tumbo – mimba nje ya kizazi.

Vipimo

• Historia ya tukio – kutoka kwako na kwa aliyeshuhudia.

• Shinikizo la damu ukiwa umelala na umesimama.

• ECG – kwa kila mtu aliyezimia.

• Sukari, Hb, kipimo cha mimba.

• Holter, Echo ya moyo – kwa shaka ya moyo.

• Tilt table test – kwa vasovagal inayojirudia, katika vituo maalum.

Matibabu na huduma ya nyumbani

Huduma ya kwanza

• Mlaze chali na inua miguu juu ya kiwango cha moyo.

• Legeza nguo za shingo na kiuno; mpe hewa.

• Akiamka, asinyanyuke haraka – akae kwanza dakika 10 hadi 15.

• Asipoamka ndani ya dakika 1 hadi 2, mweke ubavu na piga simu ya dharura.

Kuzuia vasovagal

• Ukiona dalili za tahadhari, kaa au lala chini mara moja.

• Kaza misuli – vuka miguu na kaza misuli ya mapaja, au bana mikono pamoja kwa nguvu – hupandisha shinikizo.

• Kunywa maji ya kutosha.

• Epuka kusimama muda mrefu bila kusogea, joto na msongamano.

Kuzimia kwa sababu ya moyo kunatibiwa kulingana na chanzo – dawa, kifaa cha kuendesha mapigo ya moyo (pacemaker) au taratibu nyingine.

Kinga

• Kunywa maji ya kutosha, hasa kwenye joto.

• Usikae njaa muda mrefu.

• Inuka taratibu.

• Pitia dawa zako na daktari.

• Mwambie mtoa huduma kama huwa unazimia ukichomwa sindano ili ulale chini.

Lini umwone daktari

• Kuzimia hata mara moja bila sababu ya wazi.

• Kuzimia kunakojirudia.

• Kuzimia tangu uanze dawa mpya.

• Kabla ya kuendesha gari baada ya kuzimia.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara