Watu wengi huogopa kwamba kupata kidonda cha kisukari kunamaanisha mwisho wake ni kukatwa mguu, lakini si kweli. Vidonda vingi vinaweza kupona vizuri ikiwa vitagunduliwa mapema, sukari ikadhibitiwa vizuri, mgonjwa akapunguza kukanyaga kidonda na akapata matibabu sahihi kutoka kwa wataalamu wa afya. Muda wa kupona hutegemea ukubwa wa kidonda, mzunguko wa damu na kama kuna maambukizi.

Kukatwa kwa kiungo huzingatiwa pale ambapo maambukizi ni makubwa sana, tishu nyingi zimekufa, damu haifiki vizuri kwenye mguu au maisha ya mgonjwa yako hatarini. Hata hivyo, lengo la madaktari siku zote ni kuokoa kiungo ikiwa bado inawezekana kufanya hivyo.

Njia bora ya kupunguza uwezekano wa kukatwa mguu ni kuwahi hospitali mapema unapogundua jeraha lolote, kufuata maelekezo ya matibabu kikamilifu na kuhakikisha kiwango cha sukari kinadhibitiwa vizuri kila siku.

Hakuna chakula kimoja kinachoweza kuponya kidonda cha kisukari peke yake, lakini lishe bora ina mchango mkubwa katika uponaji. Mwili unahitaji protini za kutosha, vitamini na madini mbalimbali ili kujenga tishu mpya. Vyakula kama samaki, mayai, maharage, nyama isiyo na mafuta mengi, maziwa kwa wanaoruhusiwa na mboga za majani vinaweza kusaidia mwili katika mchakato wa kupona.

Wakati huo huo ni muhimu kudhibiti kiwango cha sukari kwa kupunguza ulaji wa vyakula na vinywaji vyenye sukari nyingi pamoja na kula mlo unaoshauriwa na mtaalamu wa lishe au daktari. Sukari ikiwa juu kwa muda mrefu, hata kidonda kinachotunzwa vizuri kinaweza kuchelewa kupona.

Pia kunywa maji ya kutosha, epuka uvutaji sigara na matumizi makubwa ya pombe, na hakikisha unatumia dawa zako za kisukari kama ulivyoelekezwa. Lishe bora inafanya kazi sambamba na matibabu ya kidonda, si mbadala wake.

Kutohisi maumivu si lazima iwe dalili kwamba kidonda kinapona. Kwa watu wengi wenye kisukari cha muda mrefu, mishipa ya fahamu inaweza kuwa imeharibika na kusababisha kupungua kwa hisia za maumivu, joto au mgandamizo. Hivyo kidonda kinaweza kuwa kikubwa au hata kuambukizwa bila mgonjwa kuhisi maumivu makali.

Ndiyo maana wagonjwa wa kisukari wanashauriwa kukagua miguu yao kila siku hata kama hawana maumivu. Kuangalia kwa macho kunaweza kugundua jeraha, wekundu, usaha au mabadiliko mengine kabla hali haijawa mbaya zaidi.

Usitegemee maumivu kama kipimo cha maendeleo ya kidonda. Badala yake, zingatia ushauri wa daktari, hudhuria kliniki kama ulivyopangiwa na fuatilia mabadiliko ya ukubwa wa kidonda, hali ya ngozi inayokizunguka na kiwango cha sukari kwenye damu.

Kinga ndiyo njia bora zaidi kuliko kutibu. Ikiwa una kisukari, unapaswa kufanya mazoea ya kukagua miguu yako kila siku hata kama huoni tatizo lolote. Angalia kama kuna michubuko, nyufa, malengelenge, wekundu, uvimbe au sehemu yoyote iliyobadilika rangi. Ikiwa unapata shida kuona nyayo za miguu, unaweza kutumia kioo au kuomba msaada wa mtu wa karibu.

Ni muhimu pia kuvaa viatu vinavyokutosha vizuri na vinavyolinda miguu dhidi ya majeraha. Kabla ya kuvaa viatu, hakikisha hakuna kokoto, misumari au kitu kingine ndani ya kiatu kinachoweza kujeruhi mguu bila wewe kuhisi. Epuka kutembea peku hata ukiwa nyumbani kwa sababu jeraha dogo linaweza kuwa mwanzo wa kidonda kikubwa.

Mbali na kutunza miguu, hakikisha unadhibiti sukari yako vizuri, unafuata dawa ulizopewa na kuhudhuria kliniki ya kisukari kwa ukaguzi wa mara kwa mara. Hatua hizi hupunguza kwa kiasi kikubwa uwezekano wa kupata vidonda na matatizo mengine ya miguu.

Kutoka kwa usaha na harufu mbaya mara nyingi huashiria kuwa kidonda kimeambukizwa na bakteria. Maambukizi yanaweza kuendelea kwa kasi kwa wagonjwa wenye kisukari, hasa kama sukari haijadhibitiwa vizuri au matibabu yamechelewa kuanza. Wakati mwingine maambukizi yanaweza kufika kwenye mfupa na kufanya matibabu kuwa magumu zaidi.

Ukiona dalili hizi usijaribu kujitibu nyumbani kwa kutumia dawa za kienyeji au kununua antibiotiki bila ushauri wa daktari. Kidonda kinahitaji kuchunguzwa ili kubaini ukubwa wa maambukizi na aina ya matibabu yanayohitajika. Wakati mwingine huhitajika kusafishwa kitaalamu na kupewa antibiotiki zinazofaa.

Kadiri unavyochelewa kupata matibabu, ndivyo hatari ya maambukizi kusambaa na kuongeza uwezekano wa matatizo makubwa inavyoongezeka. Hivyo ni muhimu kufika hospitali haraka unapogundua usaha au harufu mbaya kwenye kidonda.

Jibu hutegemea sehemu kidonda kilipo na ushauri wa daktari, lakini kwa ujumla kidonda kilichopo sehemu inayokanyagwa kinahitaji kupunguziwa mgandamizo ili kipone vizuri. Kuendelea kutembea umbali mrefu au kufanya kazi zinazoweka uzito mkubwa kwenye mguu kunaweza kufanya kidonda kiendelee kufunguka na kuchelewesha uponaji.

Madaktari wanaweza kupendekeza matumizi ya viatu maalumu, vifaa vya kupunguza mgandamizo au kupunguza shughuli kwa muda hadi kidonda kitakapoanza kupona. Kufuata maelekezo haya ni sehemu muhimu ya matibabu na si ishara ya uvivu au udhaifu.

Ikiwa kazi yako inakulazimu kusimama muda mrefu au kutembea sana, zungumza na daktari kuhusu namna ya kuendelea kufanya kazi bila kuhatarisha afya ya mguu wako. Mara nyingi kuna njia za kupunguza madhara huku ukiendelea na shughuli zako.

Watu wengi hushauriwa kutumia mimea, mafuta au dawa mbalimbali za kienyeji wanapopata kidonda cha kisukari. Hata hivyo, hakuna ushahidi wa kutosha unaothibitisha kuwa dawa hizo zinaweza kuponya kidonda cha kisukari kwa usalama na ufanisi. Baadhi ya dawa hizo zinaweza hata kusababisha maambukizi zaidi au kuharibu tishu zinazojaribu kupona.

Tatizo kubwa ni kwamba kutumia dawa za kienyeji mara nyingi huchelewesha mgonjwa kufika hospitalini, hivyo kidonda huendelea kuwa kikubwa na matibabu kuwa magumu zaidi. Wakati mwingine mgonjwa hufika hospitalini baada ya maambukizi kuenea sana.

Njia salama ni kupata uchunguzi na matibabu kutoka kwa wataalamu wa afya. Ikiwa unatumia tiba yoyote ya asili, mjulishe daktari wako ili kuhakikisha haitaharibu matibabu unayoendelea kupata.

Ndiyo, mtu aliyewahi kupata kidonda cha kisukari ana uwezekano mkubwa wa kupata kidonda kingine baadaye ikiwa sababu zilizosababisha kidonda cha kwanza hazitadhibitiwa. Uharibifu wa mishipa ya fahamu na matatizo ya mzunguko wa damu mara nyingi huendelea kuwepo hata baada ya kidonda kupona.

Baada ya kupona, usiache kufanya ukaguzi wa miguu kila siku wala usifikiri kuwa hatari imekwisha. Endelea kuvaa viatu vinavyofaa, dhibiti sukari vizuri na hudhuria kliniki kwa ukaguzi wa miguu kama ulivyoelekezwa.

Mabadiliko ya maisha ya kila siku ndiyo yanayosaidia kupunguza uwezekano wa kidonda kurudi. Kinga endelevu ni muhimu sawa na matibabu yenyewe.

Baada ya kidonda kupona, ngozi inaweza kubadilika rangi au kuwa ngumu kidogo kutokana na kovu lililotengenezwa wakati wa uponaji. Hali hii inaweza kuwa ya kawaida ikiwa hakuna maumivu yanayoongezeka, usaha, uvimbe au kidonda kufunguka tena.

Hata hivyo, ikiwa sehemu hiyo inaanza kuwa nyeusi zaidi, inavimba, inatoa harufu, inapata joto kupita kawaida au inaanza kufunguka tena, unapaswa kurudi hospitalini kwa uchunguzi. Dalili hizi zinaweza kuonyesha kuwa kuna tatizo jipya linalohitaji matibabu.

Endelea kuitunza miguu yako hata baada ya kupona kabisa. Kukagua miguu kila siku, kudhibiti sukari na kuvaa viatu vinavyofaa kutasaidia kulinda ngozi iliyopona na kupunguza uwezekano wa kupata kidonda kingine.