Mwandishi:
Mhhariri
Imeboreshwa:
1 Novemba 2026, 18:09:37
Molaskamu (molluscum contagiosum)
Molaskamu husababishwa na virusi vya jamii ya pox (*Molluscum contagiosum virus*). Huleta vipele vidogo vya ngozi visivyo na hatari kubwa, lakini vinavyoweza kudumu muda mrefu na kuambukiza wengine.
Kwa wanaoishi na VVU wenye kinga dhaifu sana, vipele huweza kuwa vingi, vikubwa na kusambaa usoni – na ni moja ya visababishi vya vipele vya UKIMWI.
Takwimu za ugonjwa
Huonekana zaidi kwa watoto wa miaka 1 hadi 10, hasa katika maeneo ya joto na msongamano. Kwa watu wazima mara nyingi huambukizwa kwa ngono. Kabla ya ARV, takribani 1 kati ya 10 hadi 1 kati ya 5 wa watu wenye UKIMWI walipata molaskamu.
Visababishi na vihatarishi
Kugusana ngozi kwa ngozi na mtu mwenye vipele.
Kuchangia taulo, nguo, sponji au vifaa vya kuogea.
Ngono – vipele sehemu za siri, kinena na tumbo la chini kwa watu wazima.
Kujiambukiza mwenyewe kwa kukuna vipele na kugusa sehemu nyingine.
Kinga dhaifu – VVU, saratani, dawa za kufubaza kinga.
Ukurutu – ngozi iliyovunjika huruhusu virusi kuenea.
Jinsi ugonjwa unavyotokea
Virusi huingia kwenye tabaka la juu la ngozi kupitia michubuko midogo na kufanya seli zizaliane kwa wingi, zikitengeneza kipele kilichojaa chembe zenye virusi. Kinga ya mwili ikitambua virusi, kipele huwa chekundu na kuvimba kabla ya kupona – mara nyingi ni ishara kwamba kinapona. Kwa kinga dhaifu, mwili hauwezi kuondoa virusi na vipele huendelea kuongezeka.
Dalili na viashiria
Vipele vidogo (milimita 2 hadi 5) vigumu, vyenye umbo la kuba, rangi ya ngozi, nyeupe au waridi.
Vinang'aa kama lulu.
Kibonyeo kidogo katikati – sifa kuu ya molaskamu.
Vipele kwa makundi au mstari (baada ya kujikuna).
Kwa watoto: uso, shingo, kwapa, mikono, miguu. Kwa watu wazima: sehemu za siri, kinena, mapaja ya ndani.
Muwasho kidogo au ukurutu kuzunguka vipele.
Kwa VVU: vipele vingi, vikubwa (zaidi ya sentimita 1), usoni na shingoni.
Vipimo
Uchunguzi wa ngozi – mara nyingi unatosha kwa mwonekano wake.
Kifaa cha kukuza (dermoscopy).
Kipande cha ngozi (biopsy) kwa vipele visivyo vya kawaida.
Kipimo cha VVU kwa mtu mzima mwenye vipele vingi au usoni.
Vipimo vya magonjwa mengine ya zinaa kwa vipele vya sehemu za siri.
Matibabu
Kwa mujibu wa STG 2026:
Kusubiri – kwa watoto na watu wenye kinga nzuri, vipele hupona vyenyewe bila kovu ndani ya miezi 6 hadi 18.
Dawa za kupaka – kama benzoyl peroxide au tretinoin, kwa wiki kadhaa.
Kugandisha kwa baridi kali (cryotherapy) au kukwangua kipele (curettage) – kwa vipele vinavyosumbua au vya sehemu za siri.
ARV kwa wanaoishi na VVU – kinga ikiimarika, vipele hupungua.
Kutibu ukurutu na maambukizi ya bakteria yanayoambatana.
Usiminye wala kutoboa vipele kwa sindano au wembe nyumbani – huongeza maambukizi na makovu.
Matatizo yanayoweza kutokea
Kuenea kwa kujiambukiza mwenyewe.
Maambukizi ya bakteria.
Ukurutu kuzunguka vipele.
Vipele kwenye kope huleta macho mekundu (conjunctivitis).
Makovu madogo baada ya matibabu au kujikuna.
Kwa VVU: vipele vingi vinavyoharibu sura na kuathiri hali ya kisaikolojia.
Kinga
Usichangie taulo, nguo na vifaa vya kuogea.
Funika vipele kwa nguo au plasta wakati wa michezo ya kugusana na kuogelea.
Usikune vipele; nawa mikono baada ya kuvigusa.
Tumia kondomu; epuka ngono hadi vipele vya sehemu za siri vipone.
Pima VVU na anza ARV mapema.
Lini umwone daktari
Vipele vingi, vikubwa au usoni kwa mtu mzima.
Vipele sehemu za siri.
Vipele vimevimba, vinauma au vinatoa usaha.
Vipele kwenye kope au macho mekundu.
Vipele havijaisha baada ya mwaka mmoja.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
1. Molaskamu ni hatari?
Kwa kawaida si hatari na hupona yenyewe. Inaweza kuwa ya kusumbua zaidi kwa watu wenye kinga dhaifu.
2. Mtoto mwenye molaskamu aende shule?
Anaweza kwenda shule. Funika vipele vinavyoweza kuguswa na mtoto asichangie taulo.
3. Kipele kimekuwa chekundu na kuvimba, kimeambukizwa?
Mara nyingi ni ishara kwamba kinga inapambana na kipele kinaelekea kupona. Kama kinauma sana, kina usaha au homa, mwone mhudumu.
4. Molaskamu ni dalili ya VVU?
Kwa watoto ni ya kawaida bila VVU. Kwa mtu mzima mwenye vipele vingi, hasa usoni, ni busara kupima VVU.
5. Molaskamu ni sawa na sunzua?
Ni virusi tofauti. Sunzua husababishwa na HPV na huwa na uso wa kuparuza; molaskamu ni laini, inang'aa na ina kibonyeo katikati.
6. Inahusiana na mpox?
Virusi vyote viwili ni vya jamii ya pox, lakini ni magonjwa tofauti. Mpox huleta homa na vidonda vinavyopitia hatua, na ni hatari zaidi.
7. Je, inaambukizwa kwa ngono?
Kwa watu wazima, vipele vya sehemu za siri mara nyingi huambukizwa kwa ngono. Kondomu haifuniki ngozi yote, kwa hiyo epuka ngono hadi vipone.
8. Kwa nini haiponi kwa haraka?
Mwili huchukua miezi kadhaa kuvitambua virusi, kwa sababu vinajificha kwenye tabaka la juu la ngozi.
9. Itaacha kovu?
Kwa kawaida haiachi kovu ikipona yenyewe. Kuminya au kukuna kunaweza kuacha makovu madogo.
10. Nikianza ARV vipele vitaisha?
Kwa wengi vipele hupungua na kupotea kinga ikiimarika, ingawa huchukua miezi kadhaa.