Maumivu ya tumbo kwa watoto wachanga (chango)

Maumivu ya tumbo kwa watoto wachanga, yanayojulikana kama chango au koliki (colic), ni hali ya mtoto mchanga mwenye afya kulia sana na kwa muda mrefu bila sababu inayoonekana, hata kama amenyonya, amebadilishwa nepi na hana homa. Huanza mara nyingi wiki 2 hadi 3 baada ya kuzaliwa, huwa juu zaidi karibu wiki 6, na hupungua yenyewe mtoto anapofikisha miezi 3 hadi 4. Huwapata karibu mtoto 1 kati ya 5.

Chanzo chake hakijulikani kikamilifu, na mara nyingi si gesi peke yake. Kinachosaidia ni kumnyonyesha kwa mkao mzuri, kumcheuisha, kumbeba, kumtingisha taratibu, kupunguza kelele na mwanga, na kumkanda tumbo kwa upole. Dawa za gesi na maji ya gripe hazijaonyesha faida, na mama hahitaji kuacha vyakula vingi. Makala hii inaeleza chango ni nini, visababishi, dalili, namna ya kumsaidia kichanga, ratiba ya kila siku, lishe ya mama, dawa, msaada kwa wazazi, dalili za hatari na lini umwone daktari.

Chango ni nini

Chango ni kulia kwa muda mrefu kwa mtoto mchanga mwenye afya, ambaye anakua vizuri, bila ugonjwa unaoonekana. Madaktari hutumia kanuni inayojulikana kama kanuni ya tatu. Mtoto:

• Hulia kwa zaidi ya masaa 3 kwa siku,

• Kwa siku 3 au zaidi kwa wiki,

• Kwa kipindi cha wiki 3 au zaidi.

Kulia huku hutokea mara nyingi jioni au usiku, huanza ghafla, na mtoto huonekana kama ana maumivu: uso mwekundu, ngumi kufunga, miguu kukunjwa kuelekea tumboni. Mtoto hulia ingawa amenyonya na amebadilishwa nepi, na ni vigumu kumtuliza. Kati ya vipindi hivi, mtoto hunyonya vizuri, hucheza na huongezeka uzito kama kawaida.

Visababishi vya chango

Sababu halisi ya chango bado haijulikani kikamilifu. Wataalamu wanaamini mambo kadhaa huchangia:

Kukaza kwa misuli ya utumbo

Misuli ya utumbo wa mtoto mchanga hukaza na kusinyaa kwa muda mfupi, hivyo huleta maumivu yanayokuja na kuondoka. Misuli inapokaza, mtoto hukunja miguu, hulia sana hadi misuli inapolegea.

Gesi tumboni na kumeza hewa

Mtoto humeza hewa anaponyonya, hasa asiposhika titi vizuri, akinyonya chupa, au akilia kwa muda mrefu. Hewa hii hujaza tumbo na kuleta usumbufu. Hata hivyo, gesi mara nyingi ni matokeo ya kulia kuliko chanzo chake.

Mfumo wa mmeng'enyo kutokomaa

Katika miezi ya mwanzo, mfumo wa mmeng'enyo na bakteria wazuri wa utumbo bado vinakua. Mabadiliko haya huweza kuchangia maumivu na kulia.

Kunyonya haraka sana au maziwa kutoka kwa nguvu

Maziwa yakitoka kwa nguvu sana, mtoto hunyonya haraka, humeza hewa nyingi na huweza kushiba maziwa ya mwanzo yenye sukari nyingi kabla ya kufika maziwa ya mwisho yenye mafuta. Kumaliza titi moja kabla ya kubadilisha husaidia.

Mzio wa protini ya maziwa ya ng'ombe

Kwa watoto wachache, chini ya mtoto 1 kati ya 20, kulia huhusiana na mzio wa protini ya maziwa ya ng'ombe, iwe kwenye maziwa ya kopo au kupitia maziwa ya mama. Mtoto huwa na dalili nyingine, kama vipele, kutapika sana, kuharisha au damu na kamasi kwenye kinyesi. Soma vichochea mzio kutoka kwenye maziwa ya ng'ombe.

Msisimko wa mazingira

Mwanga mkali, kelele, wageni wengi na kubebwa na watu wengi humchosha mtoto mchanga. Jioni, akiwa amechoka, hushindwa kutulia na kulia zaidi.

Moshi wa sigara

Watoto wanaoishi na wavutaji sigara, au ambao mama alivuta sigara wakati wa ujauzito, hulia zaidi. Nyumba isiwe na moshi wa sigara kabisa.

Dalili za chango

• Kulia sana bila sababu inayoonekana, mara nyingi wakati uleule kila siku, hasa jioni.

• Kulia kwa sauti ya juu kama ana maumivu, na kuwa vigumu kumtuliza.

• Uso kuwa mwekundu, ngumi kufunga na kukunja miguu kuelekea tumboni.

• Tumbo kujaa au kuwa gumu kidogo wakati wa kulia.

• Kutoa gesi au kujisaidia baada ya kulia kwa muda, kisha kutulia.

• Kati ya vipindi vya kulia, kunyonya vizuri, kucheza na kuongezeka uzito kama kawaida.

Mtoto anayelia pamoja na homa, kutapika, kutonyonya au kutoongezeka uzito si chango; anahitaji uchunguzi. Soma mtoto mchanga kuunguruma tumbo.

Namna ya kumsaidia kichanga anayesumbuliwa na maumivu ya gesi tumboni

Hakuna njia moja inayomfaa kila mtoto. Jaribu moja baada ya nyingine kwa utulivu, na ujue kwamba chango huisha yenyewe kadiri mtoto anavyokua.

Mnyonyeshe kwa mkao mzuri

• Hakikisha mdomo wake uko wazi sana na unafunika sehemu kubwa ya sehemu nyeusi ya titi, si chuchu peke yake; soma pozi la kunyonyesha mtoto.

• Mwache amalize titi moja kabla ya kumpa la pili, ili apate maziwa ya mwisho yenye mafuta.

• Kama maziwa yanatoka kwa nguvu sana, mnyonyeshe ukiwa umeegemea nyuma kidogo.

• Kwa mtoto wa chupa, tumia chuchu yenye tundu dogo na shika chupa ikiwa imeinama kidogo ili asimeze hewa; soma namna nzuri ya kunyonyesha.

Mcheuishe

Mcheuishe katikati ya kunyonya na baada ya kunyonya. Mweke begani, au mkalishe kwenye mapaja ukimshika kidevu, kisha papasa mgongo wake taratibu kwa dakika 5 hadi 10. Si lazima acheue kila mara. Soma kucheua kwa watoto.

Mbebe na mtingishe taratibu

Mbebe karibu na mwili wako, kifuani au kwenye mbeleko, ukitembea naye taratibu. Joto la mwili wako, mapigo ya moyo na sauti yako humpa utulivu. Mtingishe kwa upole mikononi au kwenye bembea, kwa mwendo wa polepole unaofanana na ule aliokuwa nao tumboni mwa mama.

Mkande tumbo kwa upole

Paka mafuta kidogo ya mtoto yaliyo na joto la mwili mikononi mwako, kisha mpapase tumbo taratibu kwa mizunguko ya mwelekeo wa mshale wa saa, mtoto akiwa ametulia, si mara baada ya kunyonya. Pia unaweza kukunja miguu yake kuelekea tumboni taratibu kama anaendesha baiskeli, mara 10 hadi 15, kusaidia gesi kutoka.

Mlaze kifudifudi juu ya mapaja akiwa macho

Mlaze kifudifudi juu ya mapaja yako au kifuani mwako akiwa macho, ukimpapasa mgongo. Mkao huu hupunguza presha tumboni na husaidia gesi kutoka. Usimwache peke yake katika mkao huu, na usimlaze kifudifudi kulala. Soma mazoezi ya kumlaza mtoto kwa tumbo.

Mwogeshe kwa maji ya uvuguvugu

Kuoga kwa maji ya uvuguvugu, yaliyopimwa kwa kiwiko, hulegeza misuli na humtuliza mtoto, hasa jioni kabla ya kipindi cha kulia.

Punguza msisimko na tumia sauti ya utulivu

• Punguza mwanga na kelele jioni; mpeleke chumba chenye utulivu.

• Mfunge kwa kanga au shuka nyembamba kwa upole, miguu ikiwa huru kujikunja, na acha kumfunga anapoanza kujigeuza.

• Tumia sauti ya utulivu ya kurudia, kama 'shhh', au kumwimbia taratibu.

• Usimpitishe kwa watu wengi wakati analia.

Soma pia namna ya kubembeleza mtoto mdogo anayelia.

Ratiba ya kitiba kwa kichanga mwenye maumivu ya gesi tumboni

Ratiba hii ni mfano wa siku nzima kwa kichanga wa mwezi mmoja hadi mitatu mwenye chango. Mnyonyeshe kila anapohitaji, mchana na usiku, na badilisha ratiba kufuatana na mtoto wako:

Andika saa za kulia kwa siku chache. Hii husaidia kuona kama kulia kunapungua, na humsaidia mtoa huduma kuelewa hali ya mtoto.

Lishe ya mama anayenyonyesha

Hakuna chakula kimoja kilichothibitishwa kusababisha chango. Mama haitaji kuacha maharage, kabichi, vitunguu au vyakula vingine kwa sababu ya chango, na kuacha vyakula vingi humpunguzia virutubisho. Kinachoshauriwa ni:

• Mlo kamili wa kawaida: nafaka kama ugali, wali au uji wa ulezi; maharage, njegere, dagaa, samaki, mayai au nyama; mboga za majani na matunda.

• Kunywa maji kila unapohisi kiu, na zaidi wakati wa joto.

• Kupunguza kahawa na chai kali, kwa sababu kafeini huweza kupita kwenye maziwa.

• Kutovuta sigara wala kunywa pombe.

• Kama mtoto ana vipele, kutapika sana au damu kwenye kinyesi, mtoa huduma anaweza kushauri mama aache maziwa ya ng'ombe na vyakula vyenye maziwa kwa wiki 2 hadi 4, kisha kuangalia mabadiliko. Usifanye hivyo bila ushauri.

Kwa mtoto anayetumia maziwa ya kopo, usibadilishe aina ya maziwa mara kwa mara. Maziwa maalumu hutumika tu pale mtoa huduma anapothibitisha mzio. Mtoto chini ya miezi 6 anahitaji maziwa ya mama pekee; soma lishe ya mtoto wa miezi 0 hadi 6.

Dawa na tiba za kienyeji

• Matone ya dawa za gesi kama simethicone: tafiti hazijaonyesha kuwa yanapunguza kulia kuliko kutotumia dawa; yatumike kwa ushauri tu.

• Bakteria wazuri aina ya Lactobacillus reuteri: tafiti ndogo zimeonyesha zinaweza kupunguza muda wa kulia kwa watoto wanaonyonya maziwa ya mama; tafiti kubwa zinahitajika, na hazijaonyesha faida kwa watoto wa maziwa ya kopo. Kwa ushauri wa mtoa huduma.

• Maji ya gripe: mengi yana sukari, pombe au mitishamba; usimpe.

• Maji, chai, mitishamba au uji kabla ya miezi 6: usimpe; huongeza hatari ya kuharisha na hupunguza unyonyaji.

• Asali: usimpe mtoto chini ya mwaka 1, kwa sababu inaweza kuwa na sumu ya bakteria.

• Kumkanda tumbo kwa nguvu au kumfunga tumbo kwa kamba: huumiza; usifanye.

Kuwasaidia wazazi kukabiliana na chango

Chango huwachosha sana wazazi, hasa mama anayenyonyesha usiku. Ni muhimu kukumbuka kwamba si kosa lako, na kwamba hali hii ni ya muda tu.

• Pumzika kila mtoto anapolala, hata mchana.

• Mwombe mwenzi, ndugu au rafiki ambebe mtoto kwa muda ili upumzike.

• Badilishaneni zamu ya kumtuliza mtoto jioni.

• Ukihisi hasira au kuchoka sana, mlaze mtoto chali kwenye sehemu salama, toka chumbani kwa dakika chache, vuta pumzi, kisha urudi.

• Kamwe usimtikise mtoto kwa nguvu: hata kwa sekunde chache huweza kuumiza ubongo wake na kuua.

• Huzuni kubwa, kulia sana au kukosa hamu ya chochote kwa mama vinaweza kuwa sonona baada ya kujifungua; soma sonona baada ya kujifungua.

Wakati wa kumwona mtaalamu wa afya

Mpeleke mtoto hospitali mara moja akiwa na:

• Homa ya 38°C au zaidi, hasa mtoto chini ya miezi 3; soma mtoto akiwa na homa.

• Kutapika majimaji ya kijani, au kutapika kila anaponyonya.

• Damu kwenye kinyesi, au tumbo kuvimba na kuwa gumu muda wote.

• Kukataa kunyonya, kulegea au kusinzia kupita kiasi.

• Kulia kwa sauti ya juu isiyo ya kawaida, au utosi kubonyea au kuvimba.

• Kupumua kwa shida au rangi ya bluu kwenye midomo.

• Uvimbe kwenye kinena au kitovu unaouma; soma henia ya kitovu kwa watoto.

Mwone mtoa huduma pia kama mtoto haongezeki uzito, kulia kunaendelea baada ya miezi 4, kulia kulianza baada ya miezi 4, una wasiwasi kwamba anaumwa, au unahisi huwezi kuvumilia tena. Soma pia kinyesi kwa kichanga.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara