Koo kuhama (tracheal deviation)

Koo kuhama ni koromeo (trakea) kutoka katikati ya shingo kuelekea upande mmoja. Si dalili ambayo mtu huhisi mara nyingi – ni kiashiria anachokiona daktari. Hutokea kitu kinaposukuma koromeo (hewa au maji mengi kifuani, uvimbe wa tezi ya shingo) au kinapolivuta (pafu kusinyaa, makovu). Pamoja na kupumua kwa shida ghafla ni dharura.

Koromeo (trakea) ni bomba la hewa linalotoka kooni hadi kifuani na kugawanyika kwenda mapafu yote mawili. Kwa kawaida liko katikati ya shingo, juu kidogo ya mfupa wa kifua. Koo kuhama ni pale linapoelekea upande mmoja.

Mara nyingi hugunduliwa na daktari akichunguza shingo au kwenye X-ray ya kifua. Ni kiashiria muhimu kwa sababu kinaonyesha kuna kitu kikubwa kinachoendelea kifuani au shingoni.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Kusukumwa mbali na upande wenye tatizo – hewa nyingi kifuani (tension pneumothorax), maji, damu au usaha mwingi kuzunguka pafu, uvimbe mkubwa.

• Kuvutwa kuelekea upande wenye tatizo – pafu kusinyaa (collapse), makovu ya pafu (mf. baada ya TB), baada ya upasuaji wa kuondoa pafu.

• Uvimbe wa shingo – tezi ya shingo kubwa husukuma koromeo pembeni.

Visababishi

• Pafu kutoboka na hewa kukusanyika kwa shinikizo (tension pneumothorax) – dharura.

• Maji mengi kuzunguka pafu – TB, saratani, moyo, maambukizi.

• Damu kifuani baada ya ajali.

• Usaha kuzunguka pafu (empyema) – baada ya nimonia.

• Pafu kusinyaa – kitu kuziba mrija wa hewa, saratani.

• Makovu ya pafu – TB ya zamani.

• Saratani ya mapafu na uvimbe wa katikati ya kifua (lymphoma).

• Goita – tezi ya shingo kubwa.

Dalili zinazoambatana

• Kupumua kwa shida.

• Maumivu ya kifua.

• Kikohozi, homa – maambukizi.

• Uvimbe mbele ya shingo – tezi.

• Kupungua uzito, kutokwa jasho usiku – TB, saratani.

• Sauti kukwaruza, kumeza kwa shida.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na:

• Kupumua kwa shida ghafla, hasa baada ya ajali ya kifua.

• Midomo kuwa ya bluu.

• Mapigo ya moyo kwenda kasi na shinikizo kushuka.

• Kelele ya kupumua (stridor).

Vipimo

• Uchunguzi wa shingo na kifua.

• X-ray ya kifua – kipimo kikuu.

• Ultrasound ya kifua na ya tezi ya shingo.

• CT ya kifua au shingo.

• Kutoa maji ya kifua na kuyapima – TB, saratani, maambukizi.

• Bronchoscopy.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Tension pneumothorax – kutoa hewa mara moja kwa sindano au mrija wa kifua.

• Maji, damu au usaha – kutoa kwa mrija; kutibu chanzo.

• Pafu kusinyaa – kuondoa kinachoziba mrija wa hewa.

• TB – dawa za TB.

• Tezi ya shingo kubwa – dawa au upasuaji.

• Saratani – matibabu ya hospitali za rufaa.

Kinga

• Tibu nimonia na TB mapema na kikamilifu.

• Acha sigara.

• Funga mkanda wa usalama.

• Fanya uchunguzi wa tezi ya shingo ikivimba.

Lini umwone daktari

• Daktari amekwambia koo limehama – fuatilia vipimo vyote ulivyoagizwa.

• Uvimbe mbele ya shingo.

• Kupumua kwa shida kunakoongezeka taratibu.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara