Mistari kwenye kucha

Mistari ya wima kwenye kucha mara nyingi ni ya kawaida na huongezeka na umri. Mistari ya mlalo (Beau's lines) huonyesha ukuaji wa kucha ulisimama kwa muda – baada ya homa kali, ugonjwa mkubwa, dawa za saratani au jeraha. Mstari mweusi au kahawia mpya kwenye kucha moja, unaopanuka au kufika kwenye ngozi, unahitaji uchunguzi wa saratani ya ngozi (melanoma). Mabadiliko ya kucha zote yanaweza kuashiria upungufu wa damu, magonjwa ya ini, figo, mapafu au psoriasis.

Kucha hukua kutoka mzizi chini ya ngozi – kucha ya kidole cha mkono hukua karibu milimita 3 kwa mwezi, hivyo mabadiliko huchukua miezi 4 hadi 6 kutoka. Mstari wa mlalo unaweza kukuambia lini tatizo lilitokea.

Kucha ni kioo kidogo cha afya – lakini mabadiliko mengi ni madogo na si hatari.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Mistari ya wima (kuanzia mzizi hadi ncha) – kawaida kwa umri; ukavu.

• Mistari ya mlalo yenye mfereji (Beau's lines) – ugonjwa mkali, homa, dawa za saratani, jeraha; kucha zote zikiwa nayo – ugonjwa wa mwili mzima.

• Madoa au mistari myeupe – jeraha dogo la kucha; mara chache figo au ini.

• Mistari myekundu au kahawia midogo kama vipande vya uzi – jeraha; mara chache maambukizi ya moyo.

• Mstari mweusi au kahawia wa wima – kawaida kwa watu weusi kwenye kucha nyingi; mpya kwenye kucha moja, unaopanuka au rangi kufika kwenye ngozi – melanoma.

• Mashimo madogo na kucha kuinuka – psoriasis.

• Kucha nene, njano, zinazobomoka – fangasi wa kucha.

• Kucha za kijiko – ukosefu wa madini chuma.

• Kucha nyeupe nusu – figo; nyeupe nyingi – ini.

• Ncha za vidole kuvimba na kucha kupinda (clubbing) – mapafu, moyo, ini.

Visababishi

• Umri.

• Jeraha – kugonga kidole, kukata ngozi ya kucha, manicure.

• Ukavu – maji na sabuni nyingi.

• Homa kali na magonjwa makubwa – Beau's lines.

• Dawa za saratani.

• Fangasi wa kucha.

• Psoriasis, ukurutu, lichen planus.

• Ukosefu wa madini chuma, zinki, protini.

• Ugonjwa wa figo, ini, tezi ya shingo, kisukari.

• Saratani ya ngozi chini ya kucha (melanoma).

Dalili zinazoambatana

• Kucha kubomoka na kuvunjika.

• Ngozi kukauka.

• Weupe na uchovu – upungufu wa damu.

• Wekundu, kuvimba na usaha kando ya kucha – maambukizi (paronychia).

• Vipele vya magamba kwenye viwiko na magoti – psoriasis.

Dalili za hatari

Onana na daktari mapema ukiwa na:

• Mstari mweusi au kahawia mpya kwenye kucha moja, unaopanuka, au rangi kusambaa kwenye ngozi karibu na kucha.

• Kucha kuinuka na kuvuja damu bila jeraha.

• Ncha za vidole kuvimba na kucha kupinda.

• Kucha kuvimba, kuuma na kutoa usaha pamoja na homa.

Vipimo

• Uchunguzi wa kucha zote – mkono na mguu.

• Kukwangua kucha kupima fangasi.

• Kipimo kamili cha damu, ferritin.

• Figo, ini, tezi ya shingo, sukari.

• Biopsy ya kucha – kwa mstari mweusi unaotia shaka.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Mistari ya kawaida – haihitaji matibabu; paka mafuta ya kulainisha kucha na ngozi.

• Beau's lines – hupotea kucha ikikua.

• Fangasi wa kucha – dawa za kumeza au kupaka kwa miezi kadhaa, kwa ushauri.

• Upungufu wa madini – lishe na vidonge kwa ushauri.

• Psoriasis – matibabu ya ngozi.

• Maambukizi kando ya kucha – kuloweka kwenye maji ya uvuguvugu, antibiotiki kwa ushauri.

• Melanoma – upasuaji.

Kinga

• Kata kucha zikiwa laini baada ya kuoga, moja kwa moja.

• Usikate wala kusukuma ngozi ya kucha (cuticle).

• Vaa glavu ukitumia maji na sabuni muda mrefu.

• Paka mafuta ya kulainisha.

• Usitumie vifaa vya kucha vya watu wengine.

• Mlo kamili.

Lini umwone daktari

• Mabadiliko ya kucha yanayodumu au kuongezeka.

• Kucha nyingi kubadilika kwa wakati mmoja.

• Mstari wowote mweusi mpya.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara