Mwandishi:
Mhhariri
Imeboreshwa:
1 Novemba 2026, 18:09:35
Vinyama vya utando wa ndani wa kizazi (endometrial polyps)
Utando wa ndani wa kizazi (endometriamu) hunenepa na kutoka kila mwezi kama hedhi. Wakati mwingine sehemu ndogo ya utando huu hukua kupita kiasi na kutengeneza kinyama – kivimbe laini kilichoshikiliwa na kishina chembamba au msingi mpana, kinachoning'inia ndani ya kizazi.
Vinyama huweza kuwa kimoja au vingi, kuanzia milimita chache hadi sentimita kadhaa. Zaidi ya 95 kati ya 100 si saratani, ingawa kwa wanawake waliokoma hedhi wachache huwa na mabadiliko ya kabla ya saratani au saratani.
Ni moja ya visababishi vya uvimbe kwenye kizazi. Ni tofauti na faibroidi, ambazo ni uvimbe wa misuli ya kizazi.
Takwimu za ugonjwa
Vinyama hupatikana kwa takribani mwanamke 1 kati ya 10 hadi 1 kati ya 4 wanaochunguzwa kwa kutokwa damu isivyo kawaida. Huwapata zaidi wanawake wa miaka 40 hadi 50 na wanaokaribia au waliokoma hedhi. Ni nadra kabla ya miaka 20.
Visababishi na vihatarishi
Homoni ya estrojeni – huchochea ukuaji wa utando.
Umri wa kati na kukaribia kukoma hedhi.
Unene uliokithiri.
Shinikizo la juu la damu.
Dawa ya tamoxifen (inayotumika kwa saratani ya matiti).
Tiba ya homoni baada ya kukoma hedhi yenye estrojeni.
Jinsi ugonjwa unavyotokea
Estrojeni huchochea utando kukua kila mwezi, na projesteroni husawazisha. Katika sehemu fulani ya utando, seli huitikia estrojeni kupita kiasi na kuendelea kukua bila kutoka wakati wa hedhi, zikitengeneza kinyama chenye mishipa yake ya damu. Mishipa hii dhaifu huvuja damu kwa urahisi.
Dalili na viashiria
Damu kati ya hedhi au matone ya damu yasiyo na mpangilio.
Hedhi nzito au ndefu.
Damu baada ya tendo la ndoa.
Damu yoyote baada ya kukoma hedhi.
Ugumu wa kupata ujauzito au mimba kuharibika – soma Ugumba.
Wanawake wengi hawana dalili; vinyama hugundulika kwa bahati wakati wa ultrasound.
Vipimo
Ultrasound ya ukeni – huonyesha unene wa utando na kinyama.
Ultrasound yenye maji (saline sonography) – maji huwekwa ndani ya kizazi kuonyesha kinyama vizuri zaidi.
Kamera ya ndani ya kizazi (hysteroscopy) – huona na kutoa kinyama wakati huo huo.
Kipande cha utando (biopsy) na kuchunguza kinyama kilichotolewa maabara – kuondoa saratani.
Matibabu
Kusubiri na kufuatilia – vinyama vidogo visivyo na dalili kwa mwanamke kabla ya kukoma hedhi; baadhi hupotea vyenyewe.
Kutolewa kwa kamera ya ndani ya kizazi (hysteroscopic polypectomy) – kupitia ukeni bila kupasua tumbo; kwa kawaida mgonjwa hurudi nyumbani siku hiyo hiyo.
Kinyama chochote kwa mwanamke aliyekoma hedhi au mwenye dalili kinashauriwa kutolewa na kuchunguzwa maabara.
Dawa za homoni hupunguza dalili kwa muda tu; hazitoi kinyama.
Kuondoa kizazi – mara chache, kwa vinyama vinavyojirudia sana au vyenye mabadiliko ya saratani.
Matatizo yanayoweza kutokea
Upungufu wa damu kutokana na kutokwa damu kwa muda mrefu – soma Upungufu wa damu wa madini chuma.
Ugumu wa kupata mimba.
Kujirudia baada ya kutolewa.
Mara chache – mabadiliko ya kabla ya saratani au saratani ya utando wa kizazi, hasa baada ya kukoma hedhi.
Kinga
Dumisha uzito unaofaa.
Dhibiti shinikizo la damu.
Wanaotumia tamoxifen au tiba ya homoni wafuatiliwe na daktari.
Usipuuze damu isiyo ya kawaida ukeni – kuchunguzwa mapema ndiyo kinga kubwa.
Lini umwone daktari
Damu kati ya hedhi au baada ya tendo la ndoa.
Hedhi zimekuwa nzito kuliko kawaida.
Damu yoyote baada ya kukoma hedhi – nenda mapema.
Umejaribu kupata mimba kwa mwaka mmoja bila mafanikio.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
1. Kinyama ndani ya kizazi ni saratani?
Vingi si saratani. Hata hivyo kwa mwanamke aliyekoma hedhi au mwenye damu isiyo ya kawaida, kinyama hutolewa na kuchunguzwa ili kuwa na uhakika.
2. Kinyama kinaweza kupotea chenyewe?
Vidogo hasa kwa wanawake wadogo wakati mwingine hupotea vyenyewe. Vyenye dalili au kwa waliokoma hedhi kwa kawaida hutolewa.
3. Kutolewa kinyama kunahitaji upasuaji wa tumbo?
Hakuhitaji. Hutolewa kwa kamera nyembamba kupitia ukeni na shingo ya kizazi, mara nyingi bila kulazwa.
4. Vinyama vinazuia mimba?
Vinaweza kuzuia mimba kutunga au kuongeza hatari ya mimba kuharibika. Kwa wengi, kuvitoa huongeza nafasi ya kupata mimba.
5. Vinarudi baada ya kutolewa?
Baadhi hurudi, hasa kwa wanaoendelea kuwa na vihatarishi kama unene au tamoxifen. Fuatilia na daktari ukiona damu tena.
6. Kinyama cha shingo ya kizazi ni kile kile?
Ni kinachofanana, lakini huota kwenye shingo ya kizazi na mara nyingi huonekana wakati wa uchunguzi wa ukeni. Hutolewa kwa urahisi zaidi.
7. Vidonge vya uzazi wa mpango vinasababisha vinyama?
Vidonge vyenye mchanganyiko wa homoni havijaonyeshwa kusababisha. Kitanzi chenye homoni ya projesteroni hata hupunguza hatari kwa wanaotumia tamoxifen.
8. Je, ni lazima nitolewe kizazi?
Mara chache sana. Wanawake wengi hutibiwa kwa kutoa kinyama tu na kizazi hubaki.
9. Kinyama kinaleta maumivu?
Kwa kawaida hakiumi. Kikubwa sana huweza kuleta maumivu ya kukakamaa wakati wa hedhi.
10. Nina damu kidogo baada ya kukoma hedhi, nisubiri?
Usisubiri. Damu yoyote baada ya kukoma hedhi inahitaji uchunguzi wa haraka ili kuondoa saratani.