Maumivu ya pumbu

Maumivu ya pumbu (korodani) ya ghafla na makali, hasa kwa kijana au mtoto, yanaweza kuwa korodani kujisokota (torsion) – dharura inayohitaji upasuaji ndani ya saa 6 ili kuokoa korodani. Maumivu yanayoanza taratibu pamoja na uvimbe, joto na kuungua wakati wa kukojoa mara nyingi ni epididimisi (maambukizi, mara nyingi ya zinaa). Majeraha, ngiri ya kinena, mishipa ya vena kuvimba (varicocele), mawe ya figo na matubwitubwi pia husababisha.

Korodani mbili ziko ndani ya mfuko (pumbu), kila moja ikiwa na mrija uliojikunja nyuma yake (epididimisi) na kamba ya mishipa inayopanda kinenani. Maumivu yanaweza kutoka kwa korodani, epididimisi, kamba, ngozi, au kuhamishwa kutoka figo na kinena.

Kanuni muhimu: maumivu makali ya ghafla ya korodani ni torsion hadi ithibitishwe vinginevyo – usisubiri asubuhi.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Ghafla, makali sana, mara nyingi usiku au baada ya mazoezi, kutapika, korodani kupanda juu – torsion; dharura.

• Taratibu kwa siku 1 hadi 2, uvimbe, joto, homa, kuungua kukojoa – epididimisi.

• Uzito na kuvuta, kama mfuko wa minyoo juu ya korodani, huongezeka ukisimama – varicocele.

• Uvimbe unaoshuka kutoka kinenani, unaongezeka ukikohoa – ngiri.

• Uvimbe laini wenye maji, hauumi sana – hydrocele.

• Maumivu kutoka kiunoni kwenda pumbu, kwa mawimbi – jiwe la figo.

• Mashavu na korodani kuvimba – matubwitubwi.

• Uvimbe mgumu usiouma kwenye korodani – saratani ya korodani; vijana 15 hadi 40.

Visababishi

• Korodani kujisokota.

• Epididimisi na orchitis – klamidia, kisonono, UTI kwa wanaume wazee, matubwitubwi.

• Majeraha.

• Varicocele.

• Ngiri ya kinena.

• Hydrocele.

• Mawe ya figo.

• Saratani ya korodani.

• Kubana mbegu muda mrefu bila kumwaga – maumivu ya muda mfupi.

• Kichocho na filaria – mfuko kuvimba.

Dalili zinazoambatana

• Uvimbe na wekundu.

• Kuungua wakati wa kukojoa, usaha – soma Uume kutoa usaha.

• Homa.

• Kichefuchefu na kutapika – torsion.

• Maumivu ya tumbo la chini au kinena.

Dalili za hatari

Nenda hospitali MARA MOJA ukiwa na:

• Maumivu makali ya ghafla ya korodani – hasa kijana au mtoto.

• Korodani kupanda juu au kukaa mlalo.

• Maumivu pamoja na kutapika.

• Jeraha na korodani kuvimba sana.

• Homa kali na korodani nyekundu, moto.

Vipimo

• Uchunguzi wa korodani – nafasi, uvimbe, reflex.

• Ultrasound ya Doppler – damu inafika korodani?

• Kipimo cha mkojo na magonjwa ya zinaa.

• Tumor markers – kwa uvimbe mgumu.

• Kwa torsion inayoshukiwa sana, upasuaji haucheleweshwi kwa vipimo.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Torsion – upasuaji wa haraka kuzungusha na kushona korodani zote mbili.

• Epididimisi – antibiotiki kulingana na umri na hatari ya zinaa, kwa ushauri; mwenzi atibiwe; pumzika, inua pumbu kwa nguo ya ndani inayoshikilia, barafu iliyofungwa kitambaa.

• Varicocele, hydrocele, ngiri – upasuaji kwa wanaohitaji.

• Majeraha – barafu, dawa ya maumivu; ultrasound kwa jeraha kubwa.

• Saratani – upasuaji na matibabu ya saratani; inatibika vizuri ikigunduliwa mapema.

Kinga

• Tumia kondomu.

• Vaa kinga ya korodani kwenye michezo ya kugongana.

• Jichunguze korodani mara moja kwa mwezi baada ya kuoga – angalia uvimbe mgumu.

• Chanjo ya matubwitubwi (MMR) pale inapopatikana.

Lini umwone daktari

• Uvimbe wowote mpya wa korodani.

• Maumivu yanayodumu zaidi ya siku 2 hadi 3.

• Uzito wa pumbu unaoongezeka.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara