Sikio kutoa usaha

Sikio kutoa usaha mara nyingi ni maambukizi ya sikio la kati yaliyotoboa ngoma ya sikio (hasa kwa watoto, baada ya mafua), au maambukizi ya mfereji wa nje (sikio la mwogeleaji). Usaha unaodumu zaidi ya wiki 2 (sikio la kati sugu – CSOM) unaweza kupunguza usikivu. Usaha wenye harufu mbaya sana wa muda mrefu unaweza kuwa cholesteatoma. Maumivu na uvimbe nyuma ya sikio, homa kali, kichwa kuuma, shingo kukakamaa au uso kupinda ni dharura.

Sikio lina sehemu tatu: mfereji wa nje, sikio la kati (nyuma ya ngoma ya sikio) na sikio la ndani. Usaha unaweza kutoka kwenye mfereji wenyewe au kupita kwenye tundu la ngoma kutoka sikio la kati.

Watoto hupata zaidi kwa sababu mrija unaounganisha sikio na koo ni mfupi na huziba kwa urahisi wakati wa mafua.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Maumivu makali ya sikio na homa, kisha usaha na maumivu kupungua – sikio la kati lililotoboa ngoma.

• Mfereji kuvimba na kuuma ukivuta sikio, baada ya kuogelea au kuchokonoa – mfereji wa nje.

• Usaha unaotoka na kuacha kwa zaidi ya wiki 2, bila maumivu, usikivu kupungua – CSOM.

• Usaha wenye harufu mbaya sana, kwa miaka – cholesteatoma.

• Majimaji safi kama maji baada ya kuumia kichwa – majimaji ya ubongo; dharura.

• Usaha mweusi au weupe kama pamba, kuwasha – fangasi wa sikio.

Visababishi

• Maambukizi ya sikio la kati baada ya mafua.

• Maambukizi ya mfereji wa nje – maji, kuchokonoa kwa vijiti vya pamba, kalamu.

• Kitu kigeni sikioni – watoto, wadudu.

• Fangasi.

• Ngoma kutoboka kwa jeraha au kofi.

• Cholesteatoma.

• VVU – maambukizi ya sikio ya mara kwa mara.

• TB ya sikio – mara chache.

Dalili zinazoambatana

• Maumivu ya sikio.

• Usikivu kupungua.

• Homa.

• Sikio kulia (tinnitus).

• Kizunguzungu.

• Mafua na koo.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na:

• Uvimbe, wekundu na maumivu nyuma ya sikio, sikio kusukumwa mbele – mastoiditis.

• Homa kali, kichwa kuuma sana, shingo kukakamaa, kusinzia – homa ya uti wa mgongo.

• Uso kupinda upande mmoja.

• Kizunguzungu kikali na kutapika.

• Majimaji safi baada ya kuumia kichwa.

• Mwenye kisukari mwenye maumivu makali ya sikio na usaha.

Vipimo

• Kuangalia sikio kwa otoscope.

• Kipimo cha usaha – kwa usaha unaodumu.

• Kipimo cha usikivu.

• CT scan – kwa cholesteatoma au matatizo.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Kukausha sikio (dry mopping) – kwa usaha unaodumu: kitambaa safi au tishu iliyosokotwa kama utambi, ingiza taratibu, toa, rudia hadi itoke kavu, mara 3 kwa siku.

• Matone ya antibiotiki ya sikio (ciprofloxacin) – kwa ushauri; ni salama kwa ngoma iliyotoboka.

• Antibiotiki za kumeza – kwa sikio la kati la ghafla kwa wanaohitaji.

• Fangasi – matone ya fangasi.

• Upasuaji – kuziba tundu la ngoma au kuondoa cholesteatoma.

• Usiweke mafuta, maziwa ya mama, mkojo, kitunguu saumu wala dawa za kienyeji sikioni.

Kinga

• Usichokonoe sikio kwa vijiti, kalamu au funguo.

• Kausha masikio baada ya kuogelea.

• Zuia maji kuingia sikio lenye tundu – pamba yenye vaseline ukioga.

• Tibu mafua na mzio wa pua.

• Mnyonyeshe mtoto akiwa ameketi wima.

• Chanjo za watoto (PCV, Hib).

Lini umwone daktari

• Usaha unaodumu zaidi ya siku 3 hadi 5 licha ya matibabu.

• Usaha unaorudi.

• Usikivu kupungua.

• Mtoto anayevuta sikio na homa.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara