Kubanduka kwa ngozi

Kubanduka kwa ngozi ni tabaka la juu la ngozi kutoka kwa vipande au magamba. Mara nyingi hutokana na ngozi kukauka, kuungua na jua, kupona baada ya homa au jeraha, ukurutu, demataitisi ya mguso, fangasi au psoriasis. Ngozi ya viganja na nyayo kubanduka bila dalili nyingine mara nyingi ni keratolisisi eksifoliativa. Ngozi kubanduka kwa maeneo makubwa pamoja na malengelenge, vidonda mdomoni na machoni, na homa – hasa baada ya kuanza dawa mpya – ni dharura (SJS/TEN).

Ngozi hujirudisha upya kila baada ya wiki 4 hivi, na seli za juu zilizokufa hutoka bila kuonekana. Kubanduka huonekana pale seli nyingi zinapotoka kwa pamoja – kwa sababu ya ukavu, uvimbe au jeraha.

Kwa ngozi ya mfuko wa korodani soma Ngozi ya pumbu kubanduka.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Viganja na nyayo, vipande vidogo, wakati wa joto – keratolisisi eksifoliativa.

• Mahali palipoungua na jua siku 3 hadi 7 zilizopita – kuungua na jua.

• Baada ya homa kali (surua, homa nyekundu), viganja na vidole – kupona.

• Ngozi kavu, magamba madogo meupe, miguu na mikono – ukavu.

• Mabaka mekundu yanayowasha, magamba – ukurutu au demataitisi ya mguso.

• Duara lenye ukingo mwekundu unaobanduka – mashilingi.

• Mabaka mazito yenye magamba ya fedha, viwiko na magoti – psoriasis.

• Maeneo makubwa kubanduka kama kuungua, malengelenge, vidonda mdomoni – SJS/TEN; dharura.

Visababishi

• Ngozi kukauka – hali ya hewa, sabuni kali, maji ya moto.

• Kuungua na jua.

• Keratolisisi eksifoliativa.

• Ukurutu na demataitisi ya mguso.

• Fangasi wa ngozi – mashilingi, miguu ya mwanariadha.

• Psoriasis.

• Kupona baada ya homa, surua, homa nyekundu.

• Dawa za ngozi – retinoids, dawa za chunusi; vipodozi vya kung'arisha ngozi.

• Mzio mkali wa dawa – SJS/TEN.

• Maambukizi ya bakteria – impetigo, staphylococcal scalded skin kwa watoto.

• Utapiamlo – unyafuzi.

• Tezi ya shingo kufanya kazi kidogo.

Dalili zinazoambatana

• Kuwasha.

• Wekundu.

• Ngozi kuuma au kuwaka moto.

• Kupasuka – viganja.

• Malengelenge – Kutokwa na malengelenge mwilini.

• Homa – maambukizi au mzio mkali.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na:

• Ngozi kubanduka maeneo makubwa kama mtu aliyeungua.

• Malengelenge pamoja na vidonda mdomoni, machoni au sehemu za siri.

• Homa na kujisikia vibaya sana baada ya kuanza dawa mpya (hasa za kifafa, sulfa, nevirapine, allopurinol).

• Mtoto mchanga mwenye ngozi kubanduka na homa.

Vipimo

• Uchunguzi wa ngozi.

• Kukwangua ngozi kupima fangasi.

• Biopsy ya ngozi – kwa wachache.

• Kipimo cha damu – kwa mzio mkali au ugonjwa wa mwili.

• Tezi ya shingo – kwa ukavu wa mwili mzima.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Ukavu na keratolisisi – vilainishi (mafuta ya petroleum jelly, glycerin, creams zenye urea) mara 2 hadi 3 kwa siku; usibandue ngozi kwa mkono.

• Kuungua na jua – maji baridi, losheni ya aloe vera, maji ya kunywa ya kutosha.

• Ukurutu – vilainishi na steroid ya ngozi kwa ushauri.

• Fangasi – cream ya fangasi kwa wiki 2 hadi 4.

• Psoriasis – matibabu ya daktari wa ngozi.

• SJS/TEN – kuacha dawa mara moja na kulazwa hospitali.

Kinga

• Tumia sabuni laini, oga kwa maji ya uvuguvugu.

• Paka kilainishi baada ya kuoga ngozi ikiwa bado na unyevu.

• Jikinge na jua.

• Epuka vipodozi vya kung'arisha ngozi.

• Usitumie dawa bila ushauri; andika dawa zilizokuletea mzio.

Lini umwone daktari

• Kubanduka kunakodumu zaidi ya wiki 2 licha ya vilainishi.

• Kubanduka pamoja na kuwasha sana au wekundu unaoenea.

• Kubanduka kunakorudi kila mara.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara