Kutokwa na malengelenge mwilini

Maelezo ya jumla

Malengelenge hutokea pale tabaka la juu la ngozi linapojitenga na tabaka la chini na nafasi hiyo kujaa majimaji. Ngozi ya juu hulinda jeraha – ndiyo maana mara nyingi ni bora kutoyapasua.

Malengelenge madogo (chini ya nusu sentimita) huitwa vesicles; makubwa huitwa bullae.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Mahali pamoja palipo na msuguano au kuungua – msuguano, moto, jua.

• Mstari mrefu wenye kuwaka moto, siku moja baada ya kugusa mdudu – Nairobi fly (Paederus).

• Malengelenge madogo kwenye kifua na uso, kisha mwili mzima, yanayowasha, pamoja na homa – tetekuwanga.

• Kundi upande mmoja wa mwili kwenye mkanda, maumivu ya kuwaka moto – mkanda wa jeshi.

• Kundi dogo kwenye midomo au sehemu za siri linalorudi – herpes; soma Vipele kwenye midomo na malengelenge ya sehemu za siri.

• Malengelenge yanayoganda ukoko wa rangi ya asali, watoto – impetigo.

• Malengelenge yenye kitovu, homa, mitoki – mpox.

• Malengelenge makubwa magumu kwa wazee, yanayowasha – pemphigoid.

• Malengelenge na ngozi kubanduka, vidonda mdomoni na machoni, baada ya dawa – SJS/TEN.

Visababishi

• Msuguano – viatu vipya, kazi za mikono.

• Kuungua – moto, maji ya moto, kemikali, jua.

• Kuumwa na wadudu – Nairobi fly, mbu, kunguni.

• Tetekuwanga, mkanda wa jeshi, herpes, mpox, ugonjwa wa mikono, miguu na mdomo (watoto).

• Impetigo (bakteria).

• Demataitisi ya mguso na ukurutu wa mikono.

• Fangasi wa miguu.

• Skabizi – hasa kwa watoto wadogo.

• Mzio mkali wa dawa – SJS/TEN, fixed drug eruption.

• Magonjwa ya kinga – pemphigus, pemphigoid.

• Kisukari – malengelenge ya miguu mara chache.

Dalili zinazoambatana

• Kuwasha.

• Maumivu au kuwaka moto.

• Homa – virusi, maambukizi.

• Vidonda mdomoni – soma Vidonda mdomoni.

• Macho mekundu – SJS.

• Ngozi kubanduka.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na:

• Malengelenge yaliyoenea pamoja na ngozi kubanduka.

• Vidonda mdomoni, machoni au sehemu za siri pamoja na malengelenge, hasa baada ya dawa mpya.

• Kuungua kukubwa – zaidi ya kiganja cha mgonjwa mara 10 kwa mtu mzima, au uso, mikono, sehemu za siri, viungo.

• Mkanda wa jeshi karibu na jicho.

• Mtoto mchanga mwenye malengelenge.

• Malengelenge pamoja na midomo au ulimi kuvimba, kupumua kwa shida – mzio mkali.

• Mwenye kinga dhaifu (VVU) mwenye tetekuwanga au mkanda wa jeshi ulioenea.

Vipimo

• Uchunguzi wa ngozi na mdomo.

• Kipimo cha majimaji ya lengelenge – virusi au bakteria.

• Biopsy ya ngozi – magonjwa ya kinga.

• Kipimo cha damu, VVU.

• Kipimo cha mpox kwa wanaoshukiwa.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Usipasue malengelenge madogo; yakipasuka yenyewe, safisha kwa maji safi na sabuni, acha ngozi juu, funika kwa gauze.

• Malengelenge makubwa yanayouma – mtoa huduma anaweza kuyatoboa kwa sindano safi.

• Kuungua – maji ya bomba ya kawaida (si barafu) dakika 20, kisha funika kwa kitambaa safi; usipake dawa ya meno, mafuta au mayai.

• Nairobi fly – osha mara moja kwa maji na sabuni; usisugue.

• Virusi – dawa za kuzuia virusi kwa ushauri (bora ndani ya saa 72 kwa mkanda wa jeshi).

• Impetigo – cream ya antibiotiki au vidonge kwa ushauri.

• SJS/TEN na pemphigus – hospitali.

Kinga

• Vaa viatu vinavyokufaa na soksi.

• Vaa glavu kwa kazi za mikono.

• Jikinge na jua.

• Usiponde Nairobi fly kwenye ngozi – ipulize mbali.

• Chanjo ya tetekuwanga na mkanda wa jeshi pale zinapopatikana.

• Andika dawa zilizokuletea mzio.

Lini umwone daktari

• Malengelenge yanayorudi bila sababu.

• Malengelenge yasiyopona ndani ya wiki 2.

• Malengelenge yenye usaha au wekundu unaoenea.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara