Maumivu ya kiuno

Maelezo ya jumla

Kiuno ni sehemu ya chini ya mgongo kati ya mbavu za mwisho na matako (pingili za lumbar na sacrum). Hubeba uzito mwingi wa mwili, ndiyo maana huuma mara nyingi.

Kwa mwongozo wa mgongo mzima soma Maumivu ya mgongo.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Ghafla, baada ya kunyanyua au kujipinda – misuli na mishipa.

• Yanashuka kwenye tako na mguu chini ya goti, ganzi au kuwaka moto – sayatika; diski kuteleza.

• Kwa wazee, yanaongezeka ukisimama au kutembea, yanapungua ukikaa au kuinama – njia ya neva kubana (spinal stenosis).

• Ukakamavu asubuhi, yanapungua ukifanya mazoezi – uvimbe wa viungo vya mgongo.

• Pamoja na hedhi au tumbo la chini – kizazi.

• Upande mmoja juu, pamoja na homa au shida za mkojo – figo; soma kona ya mbavu.

Visababishi

Mgongo

• Misuli kuvutika.

• Diski kuteleza.

• Uchakavu wa pingili.

• Njia ya neva kubana (spinal stenosis).

• Pingili kuteleza (spondylolisthesis).

• Kuvunjika – ajali, mifupa dhaifu.

• TB ya mgongo, saratani iliyosambaa.

Kwa wanawake

• Maumivu ya hedhi.

• Faibroidi na adenomyosisi.

• Endometriosisi.

• PID.

• Ujauzito na baada ya kujifungua.

Kwa wanaume

• Uvimbe wa tezi dume (prostatitis).

• Saratani ya tezi dume iliyosambaa – wazee.

Kwa wote

• Mawe kwenye figo na maambukizi ya figo.

• Uzito mkubwa, kukaa muda mrefu, kutofanya mazoezi.

• Msongo wa mawazo.

Dalili zinazoambatana

• Maumivu kushuka mguuni, ganzi, misuli kulegea.

• Ukakamavu asubuhi.

• Maumivu ya tumbo la chini na uchafu ukeni – PID.

• Kukojoa kwa shida au mara kwa mara – tezi dume.

• Homa, kukojoa kwa maumivu – figo.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na:

• Kushindwa kudhibiti mkojo au choo, au mkojo kutoka wenyewe.

• Ganzi kwenye matako, katikati ya mapaja au sehemu za siri.

• Miguu kulegea ghafla au kushindwa kutembea.

• Homa kali, jasho usiku, kupungua uzito.

• Baada ya ajali.

• Mjamzito mwenye maumivu ya kiuno ya kuja na kuondoka kabla ya wiki 37, au pamoja na damu.

Vipimo

• Uchunguzi wa mwili na neva – nguvu, hisia, reflexes, kunyanyua mguu ulionyooka.

• X-ray – kwa wazee, ajali, maumivu ya muda mrefu.

• MRI – kwa sayatika isiyopona au dalili za hatari.

• Kipimo cha mkojo; ultrasound ya figo, kizazi au tezi dume.

• Damu – ESR/CRP, PSA kwa wanaume wazee.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Endelea na shughuli kadri unavyoweza.

• Dawa za maumivu kwa muda mfupi kwa ushauri; dawa za maumivu ya neva kwa sayatika ya muda mrefu.

• Joto la uvuguvugu.

• Mazoezi na physiotherapy – kunyoosha misuli ya nyuma ya paja na kuimarisha tumbo na mgongo.

• Sindano ya steroid karibu na neva au upasuaji – kwa sayatika kali isiyopona au neva kubanwa sana.

• Kutibu chanzo – PID, figo, kizazi, tezi dume, TB.

Kinga

• Nyanyua kwa magoti.

• Kaa ukiwa umenyooka, egemeza kiuno.

• Mazoezi ya mara kwa mara.

• Dumisha uzito unaofaa.

• Viatu vinavyofaa – epuka viatu virefu kwa muda mrefu.

Lini umwone daktari

• Maumivu yanayodumu zaidi ya wiki 4 hadi 6.

• Sayatika inayodumu zaidi ya wiki 6.

• Maumivu yanayokuamsha usiku.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara