Maelezo ya jumla

Mrija wa mkojo (urethra) hutoa mkojo kutoka kibofu. Kwa wanaume pia hupitisha manii. Bakteria wa zinaa huingia wakati wa ngono na kuleta uvimbe.

Hugawanywa kuwa ya kisonono (gonococcal) na isiyo ya kisonono (non-gonococcal) – klamidia, mycoplasma, trichomonas na wengine.

Takwimu za ugonjwa

Yurethraitisi ni kati ya sababu kuu za wanaume kutafuta huduma ya magonjwa ya zinaa Tanzania. Klamidia na kisonono mara nyingi huwa pamoja.

Visababishi na vihatarishi

• Kisonono.

• Klamidia.

• Mycoplasma genitalium.

• Trichomonas vaginalis.

• Herpes, adenovirus – mara chache.

• Isiyo ya maambukizi – sabuni, dawa za kuua mbegu, katheta, kuingiza vitu.

• Vihatarishi: ngono bila kondomu, wapenzi wengi, mpenzi mpya, umri mdogo.

Jinsi ugonjwa unavyotokea

Bakteria hushikamana na seli za ndani ya mrija na kuleta uvimbe, usaha na maumivu. Bila matibabu wanaweza kupanda hadi tezi dume, epididimisi, na kwa wanawake kizazi na mirija ya uzazi.

Dalili na viashiria

Wanaume

• Kuungua au maumivu wakati wa kukojoa.

• Kuwasha ndani ya uume.

• Usaha wa njano-kijani (kisonono) – soma Uume kutoa usaha.

• Majimaji meupe au safi kidogo (klamidia) – soma Majimaji meupe uumeni.

• Kukojoa mara kwa mara.

Wanawake

• Mara nyingi hakuna dalili.

• Kukojoa kwa maumivu, mara kwa mara.

• Uchafu ukeni.

• Maumivu ya tumbo la chini – kama imepanda (PID).

Vipimo

• PCR ya mkojo wa mwanzo – kisonono, klamidia, mycoplasma, trichomonas.

• Gram stain ya usaha – kisonono.

• Culture – kwa wanaorudia (usugu wa dawa).

• VVU na kaswende.

• Kipimo cha mkojo – kuondoa UTI.

Matibabu

• Mwongozo wa kitaifa (syndromic management) – antibiotiki za kisonono na klamidia kwa pamoja, kwa ushauri.

• Mwenzi – atibiwe kwa wakati mmoja.

• Epuka ngono – hadi siku 7 baada ya wote kumaliza matibabu na dalili kuisha.

• Dalili zinazorudi – vipimo vya mycoplasma na trichomonas, na kuzingatia usugu wa dawa.

• Isiyo ya maambukizi – kuacha kichochezi.

Matatizo yanayoweza kutokea

• Epididimisi na prostaitisi.

• Mrija wa mkojo kusinyaa – baada ya kisonono kisichotibiwa.

• Baridi yabisi tendaji.

• Kwa wanawake – PID, ugumba, mimba nje ya kizazi.

• Hatari kubwa ya VVU.

Kinga

• Tumia kondomu kila mara.

• Punguza wapenzi.

• Pima magonjwa ya zinaa mara kwa mara.

• Mwambie mwenzi na hakikisha anatibiwa.

Lini umwone daktari

• Kuungua ukikojoa au majimaji uumeni.

• Dalili zinazorudi baada ya matibabu.

• Mapema: korodani kuvimba na kuuma, homa.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara