Maelezo ya jumla

Tezi dume (prostate) iko chini ya kibofu, ikizunguka mrija wa mkojo, na hutoa sehemu ya majimaji ya manii. Kwa sababu ya mahali ilipo, uvimbe wake huathiri kukojoa, kumwaga na maumivu ya nyonga.

Prostaitisi ni tofauti na tezi dume kukua (BPH) na saratani ya tezi dume, ingawa dalili zinaweza kufanana.

Takwimu za ugonjwa

Prostaitisi huwapata karibu wanaume 1 kati ya 10 maishani na ndio tatizo la kawaida la tezi dume kwa wanaume chini ya miaka 50. Asilimia 90 ni aina ya maumivu sugu ya nyonga bila bakteria.

Visababishi na vihatarishi

• Ghafla ya bakteria – bakteria wa mkojo (E. coli) au wa zinaa (kisonono, klamidia); baada ya katheta au biopsy ya tezi dume.

• Sugu ya bakteria – maambukizi yaliyobaki ndani ya tezi.

• Maumivu sugu ya nyonga – chanzo hakijulikani vizuri: misuli ya nyonga kukaza, neva, kinga, msongo.

• Vihatarishi: UTI, ngono bila kinga, kukaa muda mrefu (baiskeli, kuendesha), msongo, upasuaji wa njia ya mkojo.

Jinsi ugonjwa unavyotokea

Bakteria huingia tezi dume kutoka mrija wa mkojo au kibofu na kuleta uvimbe, usaha na wakati mwingine jipu. Katika aina ya maumivu sugu, misuli ya sakafu ya nyonga hukaza na neva huwa nyeti kupita kiasi, kuleta maumivu ya kudumu.

Dalili na viashiria

• Maumivu ya msamba (kati ya korodani na njia ya haja kubwa), kiuno, tumbo la chini, korodani au uume.

• Kukojoa kwa maumivu au kuungua – soma Kuwashwa mrija wa mkojo.

• Kukojoa mara kwa mara na kwa shuruti.

• Kukojoa kwa shida, mkojo dhaifu.

• Maumivu wakati au baada ya kumwaga; damu kwenye manii – soma Kutomwaga manii.

• Ghafla: homa, kutetemeka, maumivu ya mwili, kushindwa kukojoa.

• Kupungua hamu ya tendo, msongo na huzuni – aina sugu.

Vipimo

• Kipimo cha mkojo na culture.

• Uchunguzi wa tezi dume kwa kidole (DRE) – kwa upole; kwa aina ya ghafla tezi huwa laini na inauma sana.

• Vipimo vya magonjwa ya zinaa.

• Kipimo cha mkojo kabla na baada ya kukamua tezi – aina sugu.

• Ultrasound – mkojo unaobaki, jipu.

• PSA – inaweza kupanda; isipimwe wakati wa maambukizi makali.

Matibabu

• Ghafla – antibiotiki kwa wiki 2 hadi 4; kali – hospitali, antibiotiki za mshipa; katheta ya juu ya kitovu kama hawezi kukojoa; jipu – kutolewa usaha.

• Sugu ya bakteria – antibiotiki kwa wiki 4 hadi 6.

• Maumivu sugu ya nyonga – dawa za kulegeza tezi (alpha-blockers kama tamsulosin), dawa za maumivu, physiotherapy ya sakafu ya nyonga, kukaa kwenye maji ya uvuguvugu, kudhibiti msongo, ushauri.

• Mwenzi – atibiwe kama chanzo ni ugonjwa wa zinaa.

• Epuka pombe, kahawa na vyakula vya pilipili vinavyozidisha dalili; tumia kiti laini.

Matatizo yanayoweza kutokea

• Jipu la tezi dume.

• Kushindwa kukojoa.

• Sepsisi.

• Epididimisi.

• Maumivu ya muda mrefu na msongo.

• Matatizo ya nguvu za kiume na ugumba.

Kinga

• Tumia kondomu.

• Tibu UTI mapema.

• Kunywa maji ya kutosha.

• Simama mara kwa mara ukikaa muda mrefu.

• Dhibiti msongo.

Lini umwone daktari

• Mara moja: homa, kutetemeka na maumivu ya nyonga, au kushindwa kukojoa.

• Maumivu ya msamba au nyonga ya zaidi ya wiki 2.

• Maumivu wakati wa kumwaga.

• Damu kwenye manii au mkojo.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara