Damu kwenye mkojo (hematuria)

Maelezo ya jumla

Damu inaweza kutoka figo, mirija ya mkojo, kibofu, tezi dume au mrija wa mkojo. Kiasi kidogo sana kinaweza kubadilisha rangi ya mkojo.

Si kila mkojo mwekundu ni damu – beetroot, baadhi ya dawa (rifampicin), hedhi na rangi ya chakula pia hubadilisha rangi. Kipimo cha mkojo hutofautisha.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Damu mwishoni mwa mkojo, kijana anayeogelea mito na maziwa – kichocho.

• Pamoja na kuungua na kukojoa mara kwa mara – UTI.

• Pamoja na maumivu makali ya kiuno kwa mawimbi – mawe.

• Bila maumivu, mtu mzima zaidi ya miaka 40, mvutaji sigara – saratani ya kibofu au figo hadi ithibitishwe vinginevyo.

• Mkojo kahawia kama coca-cola, uso kuvimba, presha – uvimbe wa vichujio vya figo (glomerulonephritis); soma Dalili za magonjwa ya figo.

• Kwenye kipimo tu (microscopic) – mara nyingi hugunduliwa kwa bahati.

Visababishi

• Kichocho.

• UTI na maambukizi ya figo.

• Mawe ya figo au kibofu.

• Tezi dume na saratani ya tezi dume.

• Saratani ya kibofu na figo.

• Glomerulonephritis.

• Majeraha ya figo – ajali.

• Mazoezi makali sana.

• Dawa za kuyeyusha damu.

• Selimundu.

• TB ya njia ya mkojo.

Dalili zinazoambatana

• Kuungua kukojoa – soma Kukojoa kwa maumivu.

• Maumivu ya kiuno.

• Mabonge ya damu.

• Mkojo wenye povu, uso kuvimba – figo.

• Mkojo dhaifu – tezi dume.

• Kupungua uzito – saratani.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na:

• Kushindwa kukojoa kwa mabonge ya damu.

• Damu nyingi, kizunguzungu.

• Homa na maumivu ya kiuno.

• Baada ya ajali.

• Mkojo kupungua sana na mwili kuvimba.

Vipimo

• Kipimo cha mkojo – damu, maambukizi, protini.

• Kipimo cha kichocho – mkojo wa saa 10 hadi 2 mchana.

• Figo – creatinine.

• Ultrasound ya figo na kibofu.

• Cystoscopy – kamera ya kibofu; hasa zaidi ya miaka 40.

• CT urogram.

• PSA – wanaume.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Kutibu chanzo – praziquantel kwa kichocho, antibiotiki kwa UTI, kutoa mawe, matibabu ya tezi dume au saratani.

• Kunywa maji ya kutosha.

• Usiache dawa za kuyeyusha damu mwenyewe – mwambie daktari.

• Kurudia kipimo baada ya matibabu kuhakikisha damu imeisha.

Kinga

• Epuka kuogelea au kuoga kwenye maji yenye konokono; dawa za kichocho za jamii.

• Acha sigara – kihatarishi kikuu cha saratani ya kibofu.

• Kunywa maji ya kutosha.

• Tibu UTI mapema.

Lini umwone daktari

• Damu yoyote inayoonekana kwenye mkojo – hata mara moja.

• Damu kwenye kipimo cha mkojo mara mbili.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara