Moyo kwenda kasi (tachycardia)

Maelezo ya jumla

Moyo wa mtu mzima aliyepumzika hupiga mara 60 hadi 100 kwa dakika. Zaidi ya 100 huitwa takikadia (tachycardia) – moyo kwenda kasi. Chini ya 60 imeelezwa kwenye Mapigo ya moyo kwenda taratibu.

Ni kawaida moyo kwenda kasi ukifanya mazoezi, ukiogopa au ukiwa na homa. Tatizo ni moyo kwenda kasi ukiwa umepumzika, bila sababu ya wazi, au pamoja na dalili za hatari. Kuhisi tu mapigo bila kasi kubwa kumeelezwa kwenye Kuhisi mapigo ya moyo.

Namna ya kupima

Pumzika dakika 5, weka vidole viwili kwenye upande wa kidole gumba wa kifundo cha mkono, au pembeni ya shingo, hesabu mapigo kwa sekunde 60. Angalia pia kama yana mpangilio.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Sinus tachycardia – moyo unakwenda kasi kwa mpangilio wa kawaida kama mwitikio wa jambo jingine (homa, maumivu, upungufu wa damu). Hupungua chanzo kikitibiwa. Ndiyo inayotokea zaidi.

• SVT – mbio za ghafla, mara nyingi 150 hadi 250 kwa dakika, zinazoanza na kuisha ghafla.

• Atrial fibrillation – kasi bila mpangilio wowote; huongeza hatari ya kiharusi.

• Ventricular tachycardia – kasi kutoka vyumba vya chini vya moyo; hatari, mara nyingi kwa wenye ugonjwa wa moyo.

Visababishi

Mwitikio wa mwili (sinus tachycardia)

• Homa na maambukizi – malaria, nimonia, sepsisi.

• Upungufu wa maji – kuharisha, kutapika, joto.

• Upungufu wa damu na kupoteza damu.

• Maumivu, wasiwasi, hofu.

• Shinikizo la chini la damu.

• Tezi ya shingo kufanya kazi kupita kiasi – soma Goita.

• Bonge la damu kwenye mapafu – soma Damu kuganda kwenye mishipa ya vena.

• Sukari kushuka.

• Kahawa, pombe, sigara, dawa za kulevya; dawa za pumu na mafua.

• Ujauzito.

Matatizo ya moyo wenyewe

• SVT na mapigo mengine ya ziada ya umeme.

• Atrial fibrillation – shinikizo la juu la damu, valvu za moyo, uzee, pombe.

• Moyo kushindwa kufanya kazi.

• Mishipa ya moyo kuziba na makovu ya shambulio la moyo.

Dalili zinazoambatana

• Kuhisi mapigo ya moyo.

• Kizunguzungu – soma Kizunguzungu.

• Kushindwa kupumua.

• Maumivu ya kifua.

• Uchovu.

• Homa, jasho – maambukizi au tezi ya shingo.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na moyo kwenda kasi pamoja na:

• Kuzimia au karibu kuzimia.

• Maumivu ya kifua.

• Kushindwa kupumua kwa kiasi kikubwa.

• Mapigo zaidi ya 150 kwa dakika ukiwa umepumzika, au mbio zisizopungua.

• Homa kali, kuchanganyikiwa, ngozi kupoa au mkojo kidogo – dalili za sepsisi.

• Dalili za kiharusi – udhaifu wa upande mmoja, mdomo kupinda, kushindwa kuongea.

• Upungufu mkubwa wa maji au kupoteza damu.

Vipimo

• ECG – kipimo kikuu cha kujua aina ya kasi.

• Holter – kwa mbio zinazokuja na kuondoka.

• Kipimo kamili cha damu, malaria, tezi ya shingo, madini, sukari.

• Echo ya moyo.

• D-dimer au CT – shaka ya bonge la damu.

Matibabu na huduma ya nyumbani

Kwa mujibu wa STG 2026, matibabu huanza kwa kutambua chanzo, kufuatilia mapigo na shinikizo la damu, na kutoa oksijeni au maji kama yanahitajika:

• Sinus tachycardia – kutibu chanzo (homa, upungufu wa maji, damu, maumivu, wasiwasi); moyo hurudi kawaida.

• SVT – mbinu za vagus, kisha dawa hospitalini; matibabu ya kudumu kwa ablation.

• Atrial fibrillation – dawa za kupunguza kasi, dawa za kuzuia damu kuganda, na mara nyingine kurudisha mpangilio kwa umeme.

• Ventricular tachycardia – dharura: umeme (DC shock) na dawa hospitalini.

Kinga

• Punguza kahawa, energy drinks na pombe; acha sigara.

• Kunywa maji ya kutosha, hasa kwenye joto na ukiharisha.

• Dhibiti shinikizo la damu.

• Tibu upungufu wa damu na tezi ya shingo.

• Lala chini ya chandarua kuzuia malaria.

Lini umwone daktari

• Mapigo zaidi ya 100 ukiwa umepumzika bila sababu ya wazi.

• Mbio za moyo zinazojirudia.

• Kuchoka haraka au kuishiwa pumzi kwa kazi ndogo.

• Ukiwa na ugonjwa wa moyo, tezi ya shingo au upungufu wa damu.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara